कामसूत्रKāmasūtra

KāSū, 2, 5

10 of 36 · 54 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

उत्तरौष्ठम् अन्तर्मुखं नयनम् इति मुक्त्वा चुम्बनवद् दशनरदनस्थानानि ॥ (१।१)

uttarauṣṭham antarmukhaṃ nayanam iti muktvā cumbanavad daśanaradanasthānāni ||

2.1२.१

समाः स्निग्धच्छाया रागग्राहिणो युक्तप्रमाणा निश्छिद्रास्तीक्ष्णाग्रा इति दशनगुणाः ॥ (२।१)

samāḥ snigdhacchāyā rāgagrāhiṇo yuktapramāṇā niśchidrāstīkṣṇāgrā iti daśanaguṇāḥ ||

3.1३.१

कुण्ठा राज्युद्गताः परुषाः विषमाः श्लक्ष्णाः पृथवो विरला इति च दोषाः ॥ (३।१)

kuṇṭhā rājyudgatāḥ paruṣāḥ viṣamāḥ ślakṣṇāḥ pṛthavo viralā iti ca doṣāḥ ||

4.1४.१

गूढकम् उच्छूनकं बिन्दुर् बिन्दुमाला प्रवालमणिर् मणिमाला खण्डाभ्रकं वराहचर्वितकम् इति दशनच्छेदनविकल्पाः ॥ (४।१)

gūḍhakam ucchūnakaṃ bindur bindumālā pravālamaṇir maṇimālā khaṇḍābhrakaṃ varāhacarvitakam iti daśanacchedanavikalpāḥ ||

5.1५.१

नातिलोहितेन रागमात्रेण विभावनीयं गूढकम् ॥ (५।१)

nātilohitena rāgamātreṇa vibhāvanīyaṃ gūḍhakam ||

6.1६.१

तद् एव पीडनाद् उच्छूनकम् ॥ (६।१)

tad eva pīḍanād ucchūnakam ||

7.1७.१

तद् उभयं बिन्दुर् अधरमध्य इति ॥ (७।१)

tad ubhayaṃ bindur adharamadhya iti ||

8.1८.१

उच्छूनकं प्रवालमणिश्च कपोले ॥ (८।१)

ucchūnakaṃ pravālamaṇiśca kapole ||

9.1९.१

कर्णपूरचुम्बनं नखदशनच्छेद्यम् इति सव्यकपोलमण्डनानि ॥ (९।१)

karṇapūracumbanaṃ nakhadaśanacchedyam iti savyakapolamaṇḍanāni ||

10.1१०.१

दन्तौष्ठसंयोगाभ्यासनिष्पादनात् प्रवालमणिसिद्धिः ॥ (१०।१)

dantauṣṭhasaṃyogābhyāsaniṣpādanāt pravālamaṇisiddhiḥ ||

11.1११.१

सर्वस्येयं मणिमालायाश्च ॥ (११।१)

sarvasyeyaṃ maṇimālāyāśca ||

12.1१२.१

अल्पदेशायाश्च त्वचो दशनद्वयसंदंशजा बिन्दुसिद्धिः ॥ (१२।१)

alpadeśāyāśca tvaco daśanadvayasaṃdaṃśajā bindusiddhiḥ ||

13.1१३.१

सर्वैर् बिन्दुमालायाश्च ॥ (१३।१)

sarvair bindumālāyāśca ||

14.1१४.१

तस्मान् मालाद्वयम् अपि गलकक्षवङ्क्षणप्रदेशेषु ॥ (१४।१)

tasmān mālādvayam api galakakṣavaṅkṣaṇapradeśeṣu ||

15.1१५.१

ललाटे चोर्वोर् बिन्दुमाला ॥ (१५।१)

lalāṭe corvor bindumālā ||

16.1१६.१

मण्डलम् इव विषमकूटकयुक्तं खण्डाभ्रकं स्तनपृष्ठ एव ॥ (१६।१)

maṇḍalam iva viṣamakūṭakayuktaṃ khaṇḍābhrakaṃ stanapṛṣṭha eva ||

17.1१७.१

संहताः प्रदीर्घा बह्व्यो दशनपदराजयस् ताम्रान्तराला वराहचर्वितकम् । (१७।१)

saṃhatāḥ pradīrghā bahvyo daśanapadarājayas tāmrāntarālā varāhacarvitakam |

17.2१७.२

स्तनपृष्ठ एव ॥ (१७।२)

stanapṛṣṭha eva ||

18.1१८.१

तदुभयम् अपि च चण्डवेगयोः । (१८।१)

tadubhayam api ca caṇḍavegayoḥ |

18.2१८.२

इति दशनच्छेद्यानि ॥ (१८।२)

iti daśanacchedyāni ||

19.1१९.१

विशेषके कर्णपूरे पुष्पापीडे ताम्बूलपलाशे तमालपत्त्रे चेति प्रयोज्यागामिषु नखदशनच्छेद्यादीन्याभियोगिकानि ॥ (१९।१)

viśeṣake karṇapūre puṣpāpīḍe tāmbūlapalāśe tamālapattre ceti prayojyāgāmiṣu nakhadaśanacchedyādīnyābhiyogikāni ||

20.1२०.१

देशसात्म्याच्च योषित उपचरेत् ॥ (२०।१)

deśasātmyācca yoṣita upacaret ||

21.1२१.१

मध्यदेश्या आर्यप्रायाः शुच्युपचराश् चुम्बननखदन्तपदद्वेषिण्यः ॥ (२१।१)

madhyadeśyā āryaprāyāḥ śucyupacarāś cumbananakhadantapadadveṣiṇyaḥ ||

22.1२२.१

बाह्लीकदेश्या आवन्तिकाश्च ॥ (२२।१)

bāhlīkadeśyā āvantikāśca ||

23.1२३.१

चित्ररतेषु त्व् आसाम् अभिनिवेशः ॥ (२३।१)

citrarateṣu tv āsām abhiniveśaḥ ||

24.1२४.१

परिष्वङ्गचुम्बननखदन्तचूषणप्रधानाः क्षतवर्जिताः प्रहणनसाध्या मालव्य आभीर्यश्च ॥ (२४।१)

pariṣvaṅgacumbananakhadantacūṣaṇapradhānāḥ kṣatavarjitāḥ prahaṇanasādhyā mālavya ābhīryaśca ||

25.1२५.१

सिन्धुषष्ठानां च नदीनाम् अन्तरालीया औपरिष्टकसात्म्याः ॥ (२५।१)

sindhuṣaṣṭhānāṃ ca nadīnām antarālīyā aupariṣṭakasātmyāḥ ||

26.1२६.१

चण्डवेगा मन्दशीत्कृता आपरान्तिका लाठ्यश्च ॥ (२६।१)

caṇḍavegā mandaśītkṛtā āparāntikā lāṭhyaśca ||

27.1२७.१

दृढप्रहणनयोगिन्यः खरवेगा एव अपद्रव्यप्रधानाः स्त्रीराज्ये कोसलायां च ॥ (२७।१)

dṛḍhaprahaṇanayoginyaḥ kharavegā eva apadravyapradhānāḥ strīrājye kosalāyāṃ ca ||

28.1२८.१

प्रकृत्या मृद्व्यो रतिप्रिया अशुचिरुचयो निराचाराश्चान्ध्र्यः ॥ (२८।१)

prakṛtyā mṛdvyo ratipriyā aśucirucayo nirācārāścāndhryaḥ ||

29.1२९.१

सकलचतुःषष्टिप्रयोगरागिण्यो ऽश्लीलपरुषवाक्यप्रियाः शयने च सरभसोपक्रमा महाराष्ट्रिकाः ॥ (२९।१)

sakalacatuḥṣaṣṭiprayogarāgiṇyo 'ślīlaparuṣavākyapriyāḥ śayane ca sarabhasopakramā mahārāṣṭrikāḥ ||

30.1३०.१

तथाविधा एव रहसि प्रकाशन्ते नागरिकाः ॥ (३०।१)

tathāvidhā eva rahasi prakāśante nāgarikāḥ ||

31.1३१.१

मृद्यमानाश्चाभियोगान् मन्दं मन्दं प्रसिञ्चन्ते द्रविड्यः ॥ (३१।१)

mṛdyamānāścābhiyogān mandaṃ mandaṃ prasiñcante draviḍyaḥ ||

32.1३२.१

मध्यमवेगाः सर्वंसहाः स्वाङ्गप्रछादिन्यः पराङ्गहासिन्यः कुत्सिताश्लीलपरुषपरिहारिण्यो वानवासिकाः ॥ (३२।१)

madhyamavegāḥ sarvaṃsahāḥ svāṅgaprachādinyaḥ parāṅgahāsinyaḥ kutsitāślīlaparuṣaparihāriṇyo vānavāsikāḥ ||

33.1३३.१

मृदुभाषिण्यो ऽनुरागवत्यो मृद्व्यङ्ग्यश्च गौड्यः ॥ (३३।१)

mṛdubhāṣiṇyo 'nurāgavatyo mṛdvyaṅgyaśca gauḍyaḥ ||

34.1३४.१

देशसात्म्यात् प्रकृतिसात्म्यं बलीय इति सुवर्णनाभः । (३४।१)

deśasātmyāt prakṛtisātmyaṃ balīya iti suvarṇanābhaḥ |

34.2३४.२

न तत्र देश्या उपचाराः ॥ (३४।२)

na tatra deśyā upacārāḥ ||

35.1३५.१

कालयोगाच्च देशाद् देशान्तरम् उपचारवेषलीलाश् चानुगच्छन्ति । (३५।१)

kālayogācca deśād deśāntaram upacāraveṣalīlāś cānugacchanti |

35.2३५.२

तच्च विद्यात् ॥ (३५।२)

tacca vidyāt ||

36.1३६.१

उपगूहनादिषु च रागवर्धनं पूर्वं पूर्वं विचित्रम् उत्तरम् उत्तरं च ॥ (३६।१)

upagūhanādiṣu ca rāgavardhanaṃ pūrvaṃ pūrvaṃ vicitram uttaram uttaraṃ ca ||

37.1३७.१

वार्यमाणश्च पुरुषो यत् कुर्यात् तद् अनु क्षतम् । (३७।१)

vāryamāṇaśca puruṣo yat kuryāt tad anu kṣatam |

37.2३७.२

अमृष्यमाणा द्विगुणं तद् एव प्रतियोजयेत् ॥ (३७।२)

amṛṣyamāṇā dviguṇaṃ tad eva pratiyojayet ||

38.1३८.१

बिन्दोः प्रतिक्रिया माला मालायाश्चाभ्रखण्डकम् । (३८।१)

bindoḥ pratikriyā mālā mālāyāścābhrakhaṇḍakam |

38.2३८.२

इति क्रोधादिवाविष्टा कलहान् प्रतियोजयेत् ॥ (३८।२)

iti krodhādivāviṣṭā kalahān pratiyojayet ||

39.1३९.१

सकचग्रहम् उन्नम्य मुखं तस्य ततः पिबेत् । (३९।१)

sakacagraham unnamya mukhaṃ tasya tataḥ pibet |

39.2३९.२

निलीयेत दशेच्चैव तत्र तत्र मदेरिता ॥ (३९।२)

nilīyeta daśeccaiva tatra tatra maderitā ||

40.1४०.१

उन्नम्य कण्ठे कान्तस्य संश्रिता वक्षसः स्थलीम् । (४०।१)

unnamya kaṇṭhe kāntasya saṃśritā vakṣasaḥ sthalīm |

40.2४०.२

मणिमालां प्रयुञ्जीत यच्चान्यद् अपि लक्षितम् ॥ (४०।२)

maṇimālāṃ prayuñjīta yaccānyad api lakṣitam ||

41.1४१.१

दिवापि जनसंबाधे नायकेन प्रदर्शितम् । (४१।१)

divāpi janasaṃbādhe nāyakena pradarśitam |

41.2४१.२

उद्दिश्य स्वकृतं चिह्नं हसेद् अन्यैर् अलक्षिता ॥ (४१।२)

uddiśya svakṛtaṃ cihnaṃ hased anyair alakṣitā ||

42.1४२.१

विकूणयन्तीव मुखं कुत्सयन्तीव नायकम् । (४२।१)

vikūṇayantīva mukhaṃ kutsayantīva nāyakam |

42.2४२.२

स्वगात्रस्थानि चिह्नानि सासूयेव प्रदर्शयेत् ॥ (४२।२)

svagātrasthāni cihnāni sāsūyeva pradarśayet ||

43.1४३.१

परस्परानुकूल्येन तद् एवं लज्जमानयोः । (४३।१)

parasparānukūlyena tad evaṃ lajjamānayoḥ |

43.2४३.२

संवत्सरशतेनापि प्रीतिर् न परिहीयते ॥ (४३।२)

saṃvatsaraśatenāpi prītir na parihīyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

KāSū, 2, 5

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit