धनहीनस्तु गुणयुक्तो ऽपि मध्यस्थगुणो हीनापदेशो वा सधनो वा प्रातिवेश्यः मातृपितृभ्रातृषु च परतन्त्रः बालवृत्तिर् उचितप्रवेशो वा कन्याम् अलभ्यत्वान् न वरयेत् । (१।१)

बाल्यात् प्रभृति चैनां स्वयम् एवानुरञ्जयेत् । (१।२)

तथायुक्तश्च मातुलकुलानुवर्ती दक्षिणापथे बाल एव मात्रा च पित्रा च वियुक्तः परिभूतकल्पो धनोत्कर्षादलभ्यां मातुलदुहितरम् अन्यस्मै वा पूर्वदत्तां साधयेत् । (१।३)

अन्याम् अपि बाह्यां स्पृहयेत् । (१।४)

बालायाम् एवं सति धर्माधिगमे संवननं श्लाघ्यम् इति घोटकमुखः ॥ (१।५)

तया सह पुष्पावचयं ग्रथनं गृहकं दुहितृकाक्रीडायोजनं भक्तपानकरणम् इति कुर्वीत । (२।१)

परिचयस्य वयसश्चानुरूप्यात् । (२।२)

आकर्षक्रीडा पट्टिकाक्रीडा मुष्टिद्यूतक्षुल्लकादिद्यूतानि मध्यमाङ्गुलिग्रहणं षट्पाषाणकादीनि च देश्यानि तत्सात्म्यात् तदाप्तदासचेटिकाभिस् तया च सहानुक्रीडेत । (२।३)

क्ष्वेडितकानि सुनिमीलितकाम् आरब्धिकां लवणवीथिकाम् अनिलताडितकां गोधूमपुञ्जिकाम् अङ्गुलिताडितकां सखीभिर् अन्यानि च देश्यानि ॥ (२।४)

यां च विश्वास्याम् अस्यां मन्येत तया सह निरन्तरां प्रीतिं कुर्यात् । (३।१)

परिचयांश्च बुध्येत । (३।२)

धात्रेयिकां चास्याः प्रियहिताभ्याम् अधिकम् उपगृह्णीयात् । (३।३)

सा हि प्रीयमाणा विदिताकाराप्य् अप्रत्यादिशन्ती तं तां च योजयितुं शक्नुयात् । (३।४)

अनभिहितापि प्रत्याचार्यकम् । (३।५)

अविदिताकारापि हि गुणान् एवानुरागात् प्रकाशयेत् । (३।६)

यथा प्रयोज्यानुरज्येत । (३।७)

यत्र यत्र च कौतुकं प्रयोज्यायास्तद् अनु प्रविश्य साधयेत् । (३।८)

क्रीडनकद्रव्याणि यान्यपूर्वाणि यान्यन्यासां विरलशो विद्येरंस्तान्यस्या अयत्नेन सम्पादयेत् । (३।९)

तत्र कन्दुकम् अनेकभक्तिचित्रम् अल्पकालान्तरितम् अन्यद् अन्यच्च संदर्शयेत् । (३।१०)

तथा सूत्रदारुगवलगजदन्तमयीर् दुहितृका मधूच्छिष्टपिष्टमृण्मयीश्च । (३।११)

भक्तपाकार्थम् अस्या महानसिकस्य च दर्शनम् । (३।१२)

काष्ठमेध्रकयोश्च संयुक्तयोश्च स्त्रीपुंसयोर् अजैडकानां देवकुलगृहकानां मृद्विदलकाष्ठविनिर्मितानां शुकपरभृतमदनसारिकालावककुक्कुटतित्तिरिपञ्जरकाणां च विचित्राकृतिसंयुक्तानां जलभाजनानां च यन्त्रिकाणां वीणिकानां पटोलिकानाम् अलक्तकमनःशिलाहरितालहिङ्गुलकश्यामवर्णकादीनां तथा चन्दनकुङ्कुमयोः पूगफलानां पत्त्राणां कालयुक्तानां च शक्तिविषये प्रच्छन्नं दानं प्रकाशद्रव्याणां च प्रकाशम् । (३।१३)

यथा च सर्वाभिप्रायसंवर्धकम् एनं मन्येत तथा प्रयतितव्यम् । (३।१४)

वीक्षणे च प्रच्छन्नम् अर्थयेत् । (३।१५)

तथा कथायोजनम् । (३।१६)

प्रच्छन्नदानस्य तु कारणम् आत्मनो गुरुजनाद् भयं ख्यापयेत् । (३।१७)

देयस्य चान्येन स्पृहणीयत्वम् इति । (३।१८)

वर्धमानानुरागं चाख्यानके मनः कुर्वतीम् अन्वर्थाभिः कथाभिश्चित्तहारिणीभिश्च रञ्जयेत् । (३।१९)

विस्मयेषु प्रसह्यमानाम् इन्द्रजालैः प्रयोगैर् विस्मापयेत् । (३।२०)

कलासु कौतुकिनीं तत्कौशलेन गीतप्रियां श्रुतिहरैर् गीतैः । (३।२१)

आश्वयुज्याम् अष्टमीचन्द्रके कौमुद्याम् उत्सवेषु यात्रायां ग्रहणे गृहाचारे वा विचित्रैर् आपीडैः कर्णपत्त्रभङ्गैः सिक्थकप्रधानैर् वस्त्राङ्गुलीयकभूषणदानैश्च । (३।२२)

नो चेद् दोषकराणि मन्येत । (३।२३)

अन्यपुरुषविशेषाभिज्ञतया धात्रेयिकास्याः पुरुषप्रवृत्तौ चातुःषष्टिकान् योगान् ग्राहयेत् । (३।२४)

तद्ग्रहणोपदेशेन च प्रयोज्यायां रतिकौशलम् आत्मनः प्रकाशयेत् । (३।२५)

उदारवेषश्च स्वयम् अनुपहतदर्शनः स्यात् । (३।२६)

भावं च कुर्वतीम् इङ्गिताकारैः सूचयेत् । (३।२७)

युवतयो हि संसृष्टम् अभीक्ष्णदर्शनं च पुरुषं प्रथमं कामयन्ते । (३।२८)

कामयमाना अपि तु नाभियुञ्जत इति प्रायोवादः । (३।२९)

इति बालायाम् उपक्रमाः ॥ (३।३०)

तान् इङ्गिताकारान् वक्ष्यामः ॥ (४।१)

संमुखं तं तु न वीक्षते । (५।१)

वीक्षिता व्रीडां दर्शयति । (५।२)

रुच्यम् आत्मनो ऽङ्गम् अपदेशेन प्रकाशयति । (५।३)

प्रमत्तं प्रच्छन्नं नायकम् अतिक्रान्तं च वीक्षते । (५।४)

पृष्टा च किंचित् सस्मितम् अव्यक्ताक्षरम् अनवसितार्थं च मन्दं मन्दम् अधोमुखी कथयति । (५।५)

तत्समीपे चिरं स्थानम् अभिनन्दति । (५।६)

दूरे स्थिता पश्यतु माम् इति मन्यमाना परिजनं सवदनविकारम् आभाषते । (५।७)

तं देशं न मुञ्चति । (५।८)

यत् किंचिद् दृष्ट्वा विहसितं करोति । (५।९)

तत्र कथाम् अवस्थानार्थम् अनुबध्नाति । (५।१०)

बालस्याङ्कगतस्यालिङ्गनं चुम्बनं च करोति । (५।११)

परिचारिकायास्तिलकं च रचयति । (५।१२)

परिजनानवष्टभ्य तास्ताश्च लीला दर्शयति । (५।१३)

तन्मित्रेषु विश्वसिति । (५।१४)

वचनं चैषां बहु मन्यते करोति च । (५।१५)

तत्परिचारकैः सह प्रीतिं संकथां द्यूतम् इति च करोति । (५।१६)

स्वकर्मसु च प्रभविष्णुर् इवैतान् नियुङ्क्ते । (५।१७)

तेषु च नायकसंकथाम् अन्यस्य कथयत्स्ववहिता तां शृणोति । (५।१८)

धात्रेयिकया चोदिता नायकस्योदवसितं प्रविशति । (५।१९)

ताम् अन्तरा कृत्वा तेन सह द्यूतं क्रीडाम् आलापं चायोजयितुम् इच्छति । (५।२०)

अनलंकृता दर्शनपथं परिहरति । (५।२१)

कर्णपत्त्रम् अङ्गुलीयकं स्रजं वा तेन याचिता सधीरम् एव गात्राद् अवतार्य सख्या हस्ते ददाति । (५।२२)

तेन च दत्तं नित्यं धारयति । (५।२३)

अन्यवरसंकथासु विषण्णा भवति । (५।२४)

तत्पक्षकैश्च सह न संसृज्यत इति ॥ (५।२५)

भवतश्चात्र श्लोकौ । (६।१)

दृष्ट्वैतान् भावसंयुक्तान् आकारान् इङ्गितानि च । (६।२)

कन्यायाः संप्रयोगार्थं तांस्तान् योगान् विचिन्तयेत् ॥ (६।३)

बालक्रीडनकैर् बाला कलाभिर् यौवने स्थिता । (७।१)

वत्सला चापि संग्राह्या विश्वास्यजनसंग्रहात् ॥ (७।२)