चुम्बननखदशनच्छेद्यानां न पौर्वापर्यम् अस्ति । (१।१)

रागयोगात् । (१।२)

प्राक्संयोगाद् एषां प्राधान्येन प्रयोगः । (१।३)

प्रहणनशीत्कृतयोश्च संप्रयोगे ॥ (१।४)

सर्वं सर्वत्र । (२।१)

रागस्यानपेक्षितत्वात् । (२।२)

इति वात्स्यायनः ॥ (२।३)

तानि प्रथमरते नातिव्यक्तानि विश्रब्धिकायां विकल्पेन च प्रयुञ्जीत । (३।१)

तथाभूतत्वाद् रागस्य । (३।२)

ततः परम् अतित्वरया विशेषवत्समुच्चयेन रागसंधुक्षणार्थम् ॥ (३।३)

ललाटालककपोलनयनवक्षःस्तनौष्ठान्तर्मुखेषु चुम्बनम् । (४।१)

ऊरुसंधिबाहुनाभिमूलयोर् लाटानाम् । (४।२)

रागवशाद् देशप्रवृत्तेश्च सन्ति तानि तानि स्थानानि न तु सर्वजनप्रयोज्यानीति वात्स्यायनः ॥ (४।३)

तद् यथा । (५।१)

निमित्तकं स्फुरितकं घट्टितकम् इति त्रीणि कन्याचुम्बनानि ॥ (५।२)

बलात् कारेण नियुक्ता मुखे मुखम् आधत्ते न तु विचेष्टत इति निमित्तकम् ॥ (६।१)

वदने प्रवेशितं चौष्ठं मनागपत्रपावग्रहीतुम् इच्छन्ती स्यन्दयति स्वम् ओष्ठं नोत्तरम् उत्सहत इति स्फुरितकम् ॥ (७।१)

ईषत्परिगृह्य विनिमीलितनयना करेण च तस्य नयने अवच्छादयन्ती जिह्वाग्रेण घट्टयति इति घट्टितकम् ॥ (८।१)

समं तिर्यग् उद्भ्रान्तम् अवपीडितकम् इति चतुर्विधम् अपरे ॥ (९।१)

अङ्गुलिसंपुटेन पिण्डीकृत्य निर्दशनम् ओष्ठपुटेनावपीडयेद् इत्यवपीडितकं पञ्चमम् अपि करणम् ॥ (१०।१)

द्यूतं चात्र प्रवर्तयेत् ॥ (११।१)

पूर्वम् अधरसंपादनेन जितम् इदं स्यात् ॥ (१२।१)

तत्र जिता सार्धरुदितं करं विधुनुयात् प्रणुदेद् दशेत् परिवर्तयेद् बलाद् आहृता विवदेत् पुनर् अप्यस्तु पण इति ब्रूयात् । (१३।१)

तत्रापि जिता द्विगुणम् आयस्येत् ॥ (१३।२)

विश्रब्धस्य प्रमत्तस्य वाधरम् अवगृह्य दशनान्तर्गतम् अनिर्गमं कृत्वा हसेद् उत्क्रोशेत् तर्जयेद् वल्गेद् आह्वयेन्नृत्येत् प्रनर्तितभ्रुणा च विचलनयनेन मुखेन विहसन्ती तानि तानि च ब्रूयात् । (१४।१)

इति चुम्बनद्यूतकलहः ॥ (१४।२)

एतेन नखदशनच्छेद्यप्रहणनद्यूतकलहा व्याख्याताः ॥ (१५।१)

चण्डवेगयोर् एव त्वेषां प्रयोगः । (१६।१)

तत्सात्म्यात् ॥ (१६।२)

तस्यां चुम्बन्त्यामयम् अप्युत्तरं गृह्णीयात् । (१७।१)

इत्युत्तरचुम्बितम् ॥ (१७।२)

ओष्ठसंदंशेनावगृह्यौष्ठद्वयम् अपि चुम्बेत । (१८।१)

इति संपुटकं स्त्रियाः पुंसो वा अजातव्यञ्जनस्य ॥ (१८।२)

तस्मिन्न् इतरो ऽपि जिह्वयास्या दशनान् घट्टयेत् तालु जिह्वां चेति जिह्वायुद्धम् ॥ (१९।१)

एतेन बलाद् वदनरदनग्रहणं दानं च व्याख्यातम् ॥ (२०।१)

समं पीडितम् अञ्चितं मृदु शेषाङ्गेषु चुम्बनं स्थानविशेषयोगात् । (२१।१)

इति चुम्बनविशेषाः ॥ (२१।२)

सुप्तस्य मुखम् अवलोकयन्त्याः स्वाभिप्रायेण चुम्बनं रागदीपनम् ॥ (२२।१)

प्रमत्तस्य विवदमानस्य वा अन्यतो ऽभिमुखस्य सुप्ताभिमुखस्य वा निद्राव्याघातार्थं चलितकम् ॥ (२३।१)

चिररात्राव् आगतस्य शयनसुप्तायाः स्वाभिप्रायचुम्बनं प्रातिबोधिकम् ॥ (२४।१)

सापि तु भावजिज्ञासार्थिनी नायकस्यागमनकालं संलक्ष्य व्याजेन सुप्ता स्यात् ॥ (२५।१)

आदर्शे कुड्ये सलिले वा प्रयोज्यायाश्छायाचुम्बनम् आकारप्रदर्शनार्थम् एव कार्यम् ॥ (२६।१)

बालस्य चित्रकर्मणः प्रतिमायाश्च चुम्बनं संक्रान्तकम् आलिङ्गनं च ॥ (२७।१)

तथा निशि प्रेक्षणके स्वजनसमाजे वा समीपे गतस्य प्रयोज्याया हस्ताङ्गुलिचुम्बनं संविष्टस्य वा पादाङ्गुलिचुम्बनम् ॥ (२८।१)

संवाहिकायास्तु नायकम् आकारयन्त्या निद्रावशाद् अकामाया इव तस्योर्वोर् वदनस्य निधानम् ऊरुचुम्बनं पादाङ्गुष्ठचुम्बनं चेत्याभियोगिकानि ॥ (२९।१)

भवति चात्र श्लोकः । (३०।१)

कृते प्रतिकृतं कुर्यात् ताडिते प्रतिताडितम् । (३०।२)

करणेन च तेनैव चुम्बिते प्रतिचुम्बितम् ॥ (३०।३)