द्वाभ्यां यामाभ्यां प्रहराभ्यां या स्नेहस्य मात्रा प्रयुक्ता जाठरानलवशाज्जरां याति सा तस्य ह्रस्वा मात्रा चतुर्भिर् यामैर्या जीर्यति सा तस्य मध्यमा मात्रा अष्टाभिर् यामैर् या जीर्यति सोत्तमा मात्रा क्रमात् यथाक्रमं ता ह्रस्वमध्यमोत्तमा मात्राः ॥ (१।०)

ताभ्यश्चतिसृभ्यो मात्राभ्यो ह्रसीयसा अतिशयेन ह्रस्वां मात्रां कल्पयेत् ॥ (२।१)

वैद्य इति शेषः ॥ (३।०)

ह्रस्वमध्योत्तमा इति निर्देशे ड्यापोः इत्यादिना ह्रस्वः ॥ (४।०)

ह्रस्वा मात्रा यामद्वयजरणलक्षणा उक्ता ततोऽप्यर्वाक्कालेन या जरां याति सा ह्रसीयसीति ॥ (५।०)

दोषादीन् दोषभेषजदेशकालबलशरीराहारसत्त्वसात्म्यप्रकृतीः वीक्ष्य आकलय्य प्राक् पूर्वमेव अज्ञातकोष्ठे पुरुष उत्तममात्राविषये पूर्वं ह्रसीयसीं कल्पयेत् ॥ (६।०)

ततो ह्रस्वां ततो मध्यमां तत उत्तमां च प्रकल्पयेत् ॥ (७।०)

एवं मध्यममात्रां विषये ह्रसीयसीं ह्रस्वमात्राविषयेऽपि ह्रसीयसीं प्राक्कल्पयेत् ॥ (८।०)

अन्यथा प्रत्यवायभयं स्यात् ॥ (९।०)

एवकारोऽवधारणे ॥ (१०।०)

तुशब्दो यथोत्तरमिति क्रमनिर्देशार्थः ॥ (११।०)

सङ्ग्रहेऽप्युक्तम् अज्ञातकोष्ठे हि बहुः कुर्याज्जीवितसंशयम् । (१२।१)

इति । (१२।२)

इयं ह्रस्वा इयं ह्रस्वा इयमनयोरतिशयेन ह्रस्वा इति ह्रसीयसी ॥ (१२।३)

ह्रसीयसीत्यत्र ईयसुनि स्थूलदूर इत्यादिना वलोपः ॥ (१३।०)

अन्यैस्तु पलद्वयपलचतुष्टयपलषट्कसङ्ख्यावच्छिन्ना मात्रा उक्ताः ॥ (१४।०)

न चैतद्युज्यते ॥ (१५।०)

यतो जठरानलशक्तिमनपेक्ष्य स्नेहमात्राः प्रयुज्यमाना अनर्थायैव ॥ (१६।०)

अतोऽस्माभिः पलद्वयादिसङ्ख्यावच्छिन्ना नोक्ताः ॥ (१७।०)

मुनेरपि नैतन्मतम् ॥ (१८।०)

तद्ग्रन्थो हि । (१९।१)

अहोरात्रमहः कृत्स्नमर्द्धाहं च प्रतीक्षते । (१९।२)

प्रधाना मध्यमा ह्रस्वा स्नेहमात्रा जरां प्रति ॥ (१९।३)

इति ॥ (२०।०)