SarvSund zu AHS, Sū., 9, 25.2

29 of 123 · 8 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

रसं मधुरादिषड्विधम् विपाकः कर्ता अपोहति कार्यकरणे कुण्ठयति ॥ (१।०)

rasaṃ madhurādiṣaḍvidham vipākaḥ kartā apohati kāryakaraṇe kuṇṭhayati ||

यथा मधुरो मधुनि रसः कटुना विपाकेनाभिभूयते अत एव पवनशमनाख्यं कार्यं मधुररसहेतुकं न करोति अपि तु वातप्रकोपनाख्यं कटुविपाकहेतुकमेव करोति ॥ (२।०)

yathā madhuro madhuni rasaḥ kaṭunā vipākenābhibhūyate ata eva pavanaśamanākhyaṃ kāryaṃ madhurarasahetukaṃ na karoti api tu vātaprakopanākhyaṃ kaṭuvipākahetukameva karoti ||

3.0३.०

तौ रसविपाकौ वीर्यं कर्तृभूतम् अपोहति ॥ (३।०)

tau rasavipākau vīryaṃ kartṛbhūtam apohati ||

4.0४.०

यथा महिषामिषे स्थितौ मधुररसविपाकाव् उष्णवीर्याख्यं कर्तृ अभिभवति अत एव तन्मांसं पित्तादिदूषणम् अन्यथा स्वादुरसविपाकित्वात् पित्तशमनकम् एव स्यात् ॥ (४।०)

yathā mahiṣāmiṣe sthitau madhurarasavipākāv uṣṇavīryākhyaṃ kartṛ abhibhavati ata eva tanmāṃsaṃ pittādidūṣaṇam anyathā svādurasavipākitvāt pittaśamanakam eva syāt ||

5.0५.०

प्रभावस् तु त्रीण्यपि रसादीनि विजयते ॥ (५।०)

prabhāvas tu trīṇyapi rasādīni vijayate ||

6.0६.०

यथा अम्लरसविपाकोष्णवीर्या सुरा क्षीरं जनयति ॥ (६।०)

yathā amlarasavipākoṣṇavīryā surā kṣīraṃ janayati ||

7.0७.०

बलसाम्ये इतीदृशम् रसादीनां नैसर्गिकं बलं स्वाभाविकी शक्तिः ॥ (७।०)

balasāmye itīdṛśam rasādīnāṃ naisargikaṃ balaṃ svābhāvikī śaktiḥ ||

8.0८.०

एतदुक्तं भवति रसं समबलमपि विपाकोऽपोहति रसविपाकौ च समबलाव् अपि वीर्यं स्वभावादपोहति एतानि च समबलान्यपि प्रभावो ऽपोहतीति ॥ (८।०)

etaduktaṃ bhavati rasaṃ samabalamapi vipāko'pohati rasavipākau ca samabalāv api vīryaṃ svabhāvādapohati etāni ca samabalānyapi prabhāvo 'pohatīti ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.