SarvSund zu AHS, Sū., 9, 2.2

4 of 123 · 10 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

तथा अम्बु सलिलं योनिः कारणं यस्य तदम्बुयोनि द्रव्यम् ॥ (१।०)

tathā ambu salilaṃ yoniḥ kāraṇaṃ yasya tadambuyoni dravyam ||

एवं जलं नाम महाभूतं रसवत्त्वाद् योनितयोपकृत्य तेन तदारब्धम् इत्युच्यते ॥ (२।०)

evaṃ jalaṃ nāma mahābhūtaṃ rasavattvād yonitayopakṛtya tena tadārabdham ityucyate ||

मुनिनाप्युक्तम् रसनार्थो रसस्तस्य द्रव्यमापः क्षितिस्तथा ॥ (३।०)

munināpyuktam rasanārtho rasastasya dravyamāpaḥ kṣitistathā ||

निर्वृत्तौ च विशेषे च प्रत्ययाः खादयस्त्रयः ॥ (४।०)

nirvṛttau ca viśeṣe ca pratyayāḥ khādayastrayaḥ ||

इति ॥ (५।०)

iti ||

अमीषां द्रव्यादीनाम् आश्रयकर्मणोर् भेदश् चिन्त्यः ॥ (६।०)

amīṣāṃ dravyādīnām āśrayakarmaṇor bhedaś cintyaḥ ||

तथा अग्निपवननभसां समवायात् अपृथग्भावात् तस्य द्रव्यस्य निर्वृत्तिः निष्पत्तिः ॥ (७।०)

tathā agnipavananabhasāṃ samavāyāt apṛthagbhāvāt tasya dravyasya nirvṛttiḥ niṣpattiḥ ||

तथा तस्य द्रव्यस्य यो विशेषः इदमन्यदिदमन्यद् द्रव्यम् इत्येवंरूपो नानास्वभावः सो ऽप्यग्निपवननभसां समवायात् ॥ (८।०)

tathā tasya dravyasya yo viśeṣaḥ idamanyadidamanyad dravyam ityevaṃrūpo nānāsvabhāvaḥ so 'pyagnipavananabhasāṃ samavāyāt ||

एवम् अग्निपवननभोभिः समवायिकारणत्वेनोपकृत्य तैर् एतद् द्रव्यमारब्धम् इत्युच्यते ॥ (९।०)

evam agnipavananabhobhiḥ samavāyikāraṇatvenopakṛtya tair etad dravyamārabdham ityucyate ||

एव च सर्वं कार्यद्रव्यं पञ्चमहाभूतात्मकम् पञ्चभिर् महाभूतैर् आरब्धत्वात् ॥ (१०।०)

eva ca sarvaṃ kāryadravyaṃ pañcamahābhūtātmakam pañcabhir mahābhūtair ārabdhatvāt ||