सर्वाङ्गसुन्दराSarvāṅgasundarā

SarvSund zu AHS, Sū., 16, 3.2

45 of 123 · 17 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

यो यः पूर्वो यथापूर्वम् यो य उत्तरो यथोत्तरम् ॥ (१।०)

yo yaḥ pūrvo yathāpūrvam yo ya uttaro yathottaram ||

2.0२.०

यथासादृश्ये इत्य् अव्ययीभावः ॥ (२।०)

yathāsādṛśye ity avyayībhāvaḥ ||

3.0३.०

उत्तरम् अपेक्ष्य पूर्वः पूर्वं चापेक्ष्योत्तरः ॥ (३।०)

uttaram apekṣya pūrvaḥ pūrvaṃ cāpekṣyottaraḥ ||

4.0४.०

तेन चतुर्णां स्नेहानां यथानिर्दिष्टानां सर्पिरादीनां त्रय एव स्नेहा वसामज्जसर्पिःसंज्ञका यथापूर्वत्वेन सम्बध्यन्ते न तु तैलाख्यः स्नेहः तस्य पूर्वत्वाभावात् ॥ (४।०)

tena caturṇāṃ snehānāṃ yathānirdiṣṭānāṃ sarpirādīnāṃ traya eva snehā vasāmajjasarpiḥsaṃjñakā yathāpūrvatvena sambadhyante na tu tailākhyaḥ snehaḥ tasya pūrvatvābhāvāt ||

5.0५.०

न ह्य् अन्यो ऽस्मात् कश्चिद् उत्तरो ऽस्ति यदपेक्ष्यैषः पूर्वत्वम् आत्मन आसादयेत् ॥ (५।०)

na hy anyo 'smāt kaścid uttaro 'sti yadapekṣyaiṣaḥ pūrvatvam ātmana āsādayet ||

6.0६.०

तस्मान् नास्ति पूर्वत्वसम्बन्धस् तैलस्य ॥ (६।०)

tasmān nāsti pūrvatvasambandhas tailasya ||

7.0७.०

तथा चतुर्णां स्नेहानां त्रय एव स्नेहा मज्जवसातैलाख्या यथोत्तरत्वेनाभिसंबध्यन्ते न सर्पिःसंज्ञकः स्नेहः उत्तरत्वाभावात् ॥ (७।०)

tathā caturṇāṃ snehānāṃ traya eva snehā majjavasātailākhyā yathottaratvenābhisaṃbadhyante na sarpiḥsaṃjñakaḥ snehaḥ uttaratvābhāvāt ||

8.0८.०

न ह्य् अन्यः कश्चिद् अस्य पूर्वो विद्यते यद् अपेक्षयैवोत्तरत्वम् आत्मन आसादयतीत्य् उक्तम् ॥ (८।०)

na hy anyaḥ kaścid asya pūrvo vidyate yad apekṣayaivottaratvam ātmana āsādayatīty uktam ||

9.0९.०

तद् एवं यथापूर्वम् ॥ (९।०)

tad evaṃ yathāpūrvam ||

10.0१०.०

पित्तघ्नत्वं वसामज्जसर्पिषां सामान्येनोक्तम् ॥ (१०।०)

pittaghnatvaṃ vasāmajjasarpiṣāṃ sāmānyenoktam ||

11.0११.०

विशेषेण च वसा पित्तघ्नी मज्जा पित्तघ्नतरः सर्पिः पित्तघ्नतमम् इत्य् अर्थः ॥ (११।०)

viśeṣeṇa ca vasā pittaghnī majjā pittaghnataraḥ sarpiḥ pittaghnatamam ity arthaḥ ||

12.0१२.०

इतरघ्ना इत्यादि ॥ (१२।०)

itaraghnā ityādi ||

13.0१३.०

इतरौ वातकफौ पित्तापेक्षया तौ घ्नन्ति पराकुर्वन्तीतीतरघ्नाः ॥ (१३।०)

itarau vātakaphau pittāpekṣayā tau ghnanti parākurvantītītaraghnāḥ ||

14.0१४.०

यथोत्तरं त्रयः स्नेहा मज्जवसातैलाख्या वातश्लेष्मघ्नाः ॥ (१४।०)

yathottaraṃ trayaḥ snehā majjavasātailākhyā vātaśleṣmaghnāḥ ||

15.0१५.०

तेन मज्जा वातश्लेष्मघ्नो वसा वातश्लेष्मघ्नतरा तैलं वातश्लेष्मघ्नतमम् इत्य् अवगन्तव्यम् ॥ (१५।०)

tena majjā vātaśleṣmaghno vasā vātaśleṣmaghnatarā tailaṃ vātaśleṣmaghnatamam ity avagantavyam ||

16.0१६.०

अन्ये त्व् एवं व्याचक्षते श्लेष्मणि स्नेहनिषेधाद् इतरघ्ना इति सामान्योक्ताव् अपि वातघ्ना इति गम्यते ॥ (१६।०)

anye tv evaṃ vyācakṣate śleṣmaṇi snehaniṣedhād itaraghnā iti sāmānyoktāv api vātaghnā iti gamyate ||

17.0१७.०

अथवा द्रव्यान्तरसंस्कृतसर्पिराद्यपेक्षया कफस्यापीतरशब्देन ग्रहणम् इति ॥ (१७।०)

athavā dravyāntarasaṃskṛtasarpirādyapekṣayā kaphasyāpītaraśabdena grahaṇam iti ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SarvSund zu AHS, Sū., 16, 3.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit