शाङ्खायनारण्यकŚāṅkhāyanāraṇyaka
ŚāĀr, 11, 8
Select a line for its word-by-word analysis.
पुरुषो मणिः प्राणः सूत्रम् अन्नं ग्रन्थिस् तं ग्रन्थिम् उद्ग्रथ्नाम्य् अन्नकामः ॥ (२।०)
puruṣo maṇiḥ prāṇaḥ sūtram annaṃ granthis taṃ granthim udgrathnāmy annakāmaḥ ||
मृत्यवे ब्राह्मणं अपि सर्वम् आयुर् अशीयायुष्मान् माहम् अकामो मरिष्याम्य् अन्नवान् अन्नादो भूयासं स्वाहा ॥ (३।०)
mṛtyave brāhmaṇaṃ api sarvam āyur aśīyāyuṣmān māham akāmo mariṣyāmy annavān annādo bhūyāsaṃ svāhā ||
अय इव स्थिरो वसानि त्रैष्टुभेन छन्दसा पुरुषो मणिः प्राणः स्वाहा ॥ (४।०)
aya iva sthiro vasāni traiṣṭubhena chandasā puruṣo maṇiḥ prāṇaḥ svāhā ||
लोहम् इव स्थिरो वसान्य् औष्णिहेन छन्दसा पुरुषो मणिः प्राणः स्वाहा ॥ (५।०)
loham iva sthiro vasāny auṣṇihena chandasā puruṣo maṇiḥ prāṇaḥ svāhā ||
सीसम् इव स्थिरो वसानि काकुभेन छन्दसा पुरुषो मणिः प्राणः स्वाहा ॥ (६।०)
sīsam iva sthiro vasāni kākubhena chandasā puruṣo maṇiḥ prāṇaḥ svāhā ||
रजतम् इव स्थिरो वसानि स्वराज्येन छन्दसा पुरुषो मणिः प्राणः स्वाहा ॥ (७।०)
rajatam iva sthiro vasāni svarājyena chandasā puruṣo maṇiḥ prāṇaḥ svāhā ||
सुवर्णम् इव स्थिरो वसानि गायत्रेण छन्दसा पुरुषो मणिः प्राणः स्वाहा ॥ (८।०)
suvarṇam iva sthiro vasāni gāyatreṇa chandasā puruṣo maṇiḥ prāṇaḥ svāhā ||
अन्नम् इव स्थिरो वसानि वैराजेन छन्दसा पुरुषो मणिः प्राणः स्वाहा ॥ (९।०)
annam iva sthiro vasāni vairājena chandasā puruṣo maṇiḥ prāṇaḥ svāhā ||
तृप्तिर् इव स्थिरो वसान्य् आनुष्टुभेन छन्दसा पुरुषो मणिः प्राणः स्वाहा ॥ (१०।०)
tṛptir iva sthiro vasāny ānuṣṭubhena chandasā puruṣo maṇiḥ prāṇaḥ svāhā ||
नाकम् इव स्थिरो वसानि साम्राज्येन छन्दसा पुरुषो मणिः प्राणः स्वाहा ॥ (११।०)
nākam iva sthiro vasāni sāmrājyena chandasā puruṣo maṇiḥ prāṇaḥ svāhā ||
बृहस्पतिर् इव स्थिरो वसानि बार्हतेन छन्दसा पुरुषो मणिः प्राणः स्वाहा ॥ (१२।०)
bṛhaspatir iva sthiro vasāni bārhatena chandasā puruṣo maṇiḥ prāṇaḥ svāhā ||
ब्रह्मेव स्थिरो वसानि पाङ्क्तेन छन्दसा पुरुषो मणिः प्राणः स्वाहा ॥ (१३।०)
brahmeva sthiro vasāni pāṅktena chandasā puruṣo maṇiḥ prāṇaḥ svāhā ||
प्रजापतिर् इव स्थिरो वसान्य् आतिछन्दसेन छन्दसा पुरुषो मणिः प्राणः स्वाहा ॥ (१४।०)
prajāpatir iva sthiro vasāny ātichandasena chandasā puruṣo maṇiḥ prāṇaḥ svāhā ||
सावित्रीर् इव स्थिरो वसानि सर्ववेदछन्दसेन छन्दसा पुरुषो मणिः प्राणः स्वाहा ॥ (१५।०)
sāvitrīr iva sthiro vasāni sarvavedachandasena chandasā puruṣo maṇiḥ prāṇaḥ svāhā ||
प्रियायै वा जायायै प्रियाय वान्तेवासिने ऽन्यस्मै वापि यस्मै कामयेत तस्मा उच्छिष्टं दद्यात् ॥ (१६।०)
priyāyai vā jāyāyai priyāya vāntevāsine 'nyasmai vāpi yasmai kāmayeta tasmā ucchiṣṭaṃ dadyāt ||
स हापि शतं वर्षाणि जीवति पुनः पुनः प्रयुञ्जानो जीवत्य् एव जीवत्य् एव ॥ (१७।०)
sa hāpi śataṃ varṣāṇi jīvati punaḥ punaḥ prayuñjāno jīvaty eva jīvaty eva ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.