शाङ्खायनारण्यकŚāṅkhāyanāraṇyaka
ŚāĀr, 8, 7
Select a line for its word-by-word analysis.
चन्द्रमा इवादित्यो दृश्यते न रश्मयः प्रादुर्भवन्ति ॥ (१।०)
candramā ivādityo dṛśyate na raśmayaḥ prādurbhavanti ||
संपरेतो ऽस्यात्मा न चिरम् इव जीविष्यतीति विद्यात् ॥ (४।०)
saṃpareto 'syātmā na ciram iva jīviṣyatīti vidyāt ||
अथाप्यादर्शे वोदके वा जिह्मशिरसं वाशिरसं वात्मानं पश्येन् न वा पश्येत् ॥ (६।०)
athāpyādarśe vodake vā jihmaśirasaṃ vāśirasaṃ vātmānaṃ paśyen na vā paśyet ||
अथापि छिद्रा छाया भवति न वा भवति तद् अप्य् एवम् एव विद्यात् ॥ (८।०)
athāpi chidrā chāyā bhavati na vā bhavati tad apy evam eva vidyāt ||
अथापि छिद्र इवादित्यो रथनाभिर् इवाख्यायेत् तद् अप्य् एवम् एव विद्यात् ॥ (९।०)
athāpi chidra ivādityo rathanābhir ivākhyāyet tad apy evam eva vidyāt ||
अथापि नील इवाग्निर् दृश्येत यथा मयूरग्रीवा महामेघे वा मरीचीर् इव पश्येत् ॥ (१०।०)
athāpi nīla ivāgnir dṛśyeta yathā mayūragrīvā mahāmeghe vā marīcīr iva paśyet ||
अभ्र एनां म्न पश्येत् तद् अप्य् एवम् एव विद्यात् ॥ (१२।०)
abhra enāṃ mna paśyet tad apy evam eva vidyāt ||
अथाप्य् अपिधायाक्षिणी उपेक्षेत तत्रैतद् वराटकानीव न पश्येत् तद् अप्य् एवम् एव विद्यात् ॥ (१३।०)
athāpy apidhāyākṣiṇī upekṣeta tatraitad varāṭakānīva na paśyet tad apy evam eva vidyāt ||
य एषो ऽग्नेर् इव ज्वलतः शब्दो रथस्येवोपब्दिस् तं न यदा शृणुयात् तद् अप्य् एवम् एव विद्यात् ॥ (१५।०)
ya eṣo 'gner iva jvalataḥ śabdo rathasyevopabdis taṃ na yadā śṛṇuyāt tad apy evam eva vidyāt ||
अथापि विपर्यस्ते कन्यके दृश्येते द्विजिह्मे वा न वा दृश्येते एतद् अप्य् एवम् एव विद्यात् ॥ (१६।०)
athāpi viparyaste kanyake dṛśyete dvijihme vā na vā dṛśyete etad apy evam eva vidyāt ||
स यो ऽतो ऽश्रुतो ऽमतो ऽविज्ञातो ऽदृष्टो ऽनादिष्टो ऽघुष्टः श्रोता मन्ता विज्ञाता द्रष्टादेष्टा घोष्टा सर्वेषां भूतानाम् आन्तरः पुरुषः स म आत्मेति विद्यात् ॥ (१७।०)
sa yo 'to 'śruto 'mato 'vijñāto 'dṛṣṭo 'nādiṣṭo 'ghuṣṭaḥ śrotā mantā vijñātā draṣṭādeṣṭā ghoṣṭā sarveṣāṃ bhūtānām āntaraḥ puruṣaḥ sa ma ātmeti vidyāt ||
स उत्क्रामन्न् एवैतम् अशरीरं प्रज्ञात्मानम् अभिसंपद्यते विजहातीतरं दौहिकम् ॥ (१८।०)
sa utkrāmann evaitam aśarīraṃ prajñātmānam abhisaṃpadyate vijahātītaraṃ dauhikam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.