शाङ्खायनारण्यकŚāṅkhāyanāraṇyaka
ŚāĀr, 2, 1
Select a line for its word-by-word analysis.
प्राणो वै हिंकारः प्राणेनैवैतद् उक्थं प्रतिपद्यते ॥ (२।०)
prāṇo vai hiṃkāraḥ prāṇenaivaitad ukthaṃ pratipadyate ||
अथो ऊर्ग् वै रसो हिंकार ऊर्जम् एव तद् रसम् एतस्मिन् उक्थे दधाति ॥ (३।०)
atho ūrg vai raso hiṃkāra ūrjam eva tad rasam etasmin ukthe dadhāti ||
अथो अमृतत्वं वै हिंकारो ऽमृतत्वम् एव तद् आत्मन् धत्ते ॥ (४।०)
atho amṛtatvaṃ vai hiṃkāro 'mṛtatvam eva tad ātman dhatte ||
तद् इद् आस भुवनेषु ज्येष्ठम् इति स्तोत्रियस्तृचः ॥ (१७।०)
tad id āsa bhuvaneṣu jyeṣṭham iti stotriyastṛcaḥ ||
वावृधानः शवसा भूर्योजा इति वृधवन् महद्वत् ॥ (१८।०)
vāvṛdhānaḥ śavasā bhūryojā iti vṛdhavan mahadvat ||
प्रजयैव तत् पशुभिः प्रेष्यैर् अन्नाद्येनेत्यात्मानम् उपसृजते ॥ (२३।०)
prajayaiva tat paśubhiḥ preṣyair annādyenetyātmānam upasṛjate ||
नदं व ओदतीनाम् इति त्रैष्टुभानि पूर्वाणि पदानि करोति नदस्योत्तराणि ॥ (२४।०)
nadaṃ va odatīnām iti traiṣṭubhāni pūrvāṇi padāni karoti nadasyottarāṇi ||
प्रथमेन त्रैष्टुभेन पदेन प्रथमं नदस्य पदम् उषसमाधायावस्यति ॥ (२५।०)
prathamena traiṣṭubhena padena prathamaṃ nadasya padam uṣasamādhāyāvasyati ||
द्वितीयेन त्रैष्टुभेन द्वितीयं संधाय प्रणौति ॥ (२६।०)
dvitīyena traiṣṭubhena dvitīyaṃ saṃdhāya praṇauti ||
तृतीयेन त्रैष्टुभेन तृतीयं संधायावस्यति ॥ (२७।०)
tṛtīyena traiṣṭubhena tṛtīyaṃ saṃdhāyāvasyati ||
चतुर्थेन त्रैष्टुभेन चतुर्थं संधाय प्रणौति ॥ (२८।०)
caturthena traiṣṭubhena caturthaṃ saṃdhāya praṇauti ||
एवं विहृतां प्रथमां त्रिः शंसति पराचीर् उत्तरा एवं विहृता एव ॥ (२९।०)
evaṃ vihṛtāṃ prathamāṃ triḥ śaṃsati parācīr uttarā evaṃ vihṛtā eva ||
या तृतीया सूक्तस्य तस्या उत्तरम् अर्धर्चम् उत्सृजति नदस्य चोत्तरम् ॥ (३०।०)
yā tṛtīyā sūktasya tasyā uttaram ardharcam utsṛjati nadasya cottaram ||
सो ऽयं मुखस्य विवरस् तेन वाचं वदति मुखेन वै वाचं वदति ॥ (३१।०)
so 'yaṃ mukhasya vivaras tena vācaṃ vadati mukhena vai vācaṃ vadati ||
तौ पुरस्ताद् द्विपदानां शंसति तथा हास्य स्तोत्रियानन्तर्हिता भवत्यात्मानं शस्त्वा ॥ (३२।०)
tau purastād dvipadānāṃ śaṃsati tathā hāsya stotriyānantarhitā bhavatyātmānaṃ śastvā ||
अथो आपो वै सूददोहा अद्भिर् वा इमानि पर्वाणि संहितानि भवन्ति ॥ (३४।०)
atho āpo vai sūdadohā adbhir vā imāni parvāṇi saṃhitāni bhavanti ||
अथो अमृतत्वं वै सूददोहा अमृतत्वं एव तद् आत्मन् धत्ते ॥ (३५।०)
atho amṛtatvaṃ vai sūdadohā amṛtatvaṃ eva tad ātman dhatte ||
तद् यथा ह वै दारुणः श्लेष्म संश्लेषणं स्यात् परिचर्मण्यं वैवम् तृचाशीतिर् एव सूददोहाः सर्वेषां वेदानां शंश्लेषिणी ॥ (३७।०)
tad yathā ha vai dāruṇaḥ śleṣma saṃśleṣaṇaṃ syāt paricarmaṇyaṃ vaivam tṛcāśītir eva sūdadohāḥ sarveṣāṃ vedānāṃ śaṃśleṣiṇī ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.