शाङ्खायनारण्यकŚāṅkhāyanāraṇyaka

ŚāĀr, 2, 1

9 of 146 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

हिंकारेण प्रतिपद्यत एतद् उक्थम् ॥ (१।०)

hiṃkāreṇa pratipadyata etad uktham ||

2.0२.०

प्राणो वै हिंकारः प्राणेनैवैतद् उक्थं प्रतिपद्यते ॥ (२।०)

prāṇo vai hiṃkāraḥ prāṇenaivaitad ukthaṃ pratipadyate ||

3.0३.०

अथो ऊर्ग् वै रसो हिंकार ऊर्जम् एव तद् रसम् एतस्मिन् उक्थे दधाति ॥ (३।०)

atho ūrg vai raso hiṃkāra ūrjam eva tad rasam etasmin ukthe dadhāti ||

4.0४.०

अथो अमृतत्वं वै हिंकारो ऽमृतत्वम् एव तद् आत्मन् धत्ते ॥ (४।०)

atho amṛtatvaṃ vai hiṃkāro 'mṛtatvam eva tad ātman dhatte ||

5.0५.०

राजनं पृष्ठं भवति ॥ (५।०)

rājanaṃ pṛṣṭhaṃ bhavati ||

6.0६.०

एतद् वै प्रत्यक्षं साम यद् राजनम् ॥ (६।०)

etad vai pratyakṣaṃ sāma yad rājanam ||

7.0७.०

तद् एनत् स्वेन साम्ना समर्धयति ॥ (७।०)

tad enat svena sāmnā samardhayati ||

8.0८.०

तद् अनिरुक्तासु भवति ॥ (८।०)

tad aniruktāsu bhavati ||

9.0९.०

अनिरुक्त उ वै प्रजापतिः ॥ (९।०)

anirukta u vai prajāpatiḥ ||

10.0१०.०

तत् प्राजापत्यं रूपम् ॥ (१०।०)

tat prājāpatyaṃ rūpam ||

11.0११.०

कवतीषु स्याद् इति हैक आहुः ॥ (११।०)

kavatīṣu syād iti haika āhuḥ ||

12.0१२.०

को वै प्रजापतिः ॥ (१२।०)

ko vai prajāpatiḥ ||

13.0१३.०

तत् प्राजापत्यं रूपम् ॥ (१३।०)

tat prājāpatyaṃ rūpam ||

14.0१४.०

अथैतं तूष्णींशंसम् उपांशु शंसति ॥ (१४।०)

athaitaṃ tūṣṇīṃśaṃsam upāṃśu śaṃsati ||

15.0१५.०

वाग् वा एतद् अहर् मनस् तूष्णींशंसः ॥ (१५।०)

vāg vā etad ahar manas tūṣṇīṃśaṃsaḥ ||

16.0१६.०

मनसैव तद् वाचं समर्धयति ॥ (१६।०)

manasaiva tad vācaṃ samardhayati ||

17.0१७.०

तद् इद् आस भुवनेषु ज्येष्ठम् इति स्तोत्रियस्तृचः ॥ (१७।०)

tad id āsa bhuvaneṣu jyeṣṭham iti stotriyastṛcaḥ ||

18.0१८.०

वावृधानः शवसा भूर्योजा इति वृधवन् महद्वत् ॥ (१८।०)

vāvṛdhānaḥ śavasā bhūryojā iti vṛdhavan mahadvat ||

19.0१९.०

महद्वद्ध्येतद् अहः ॥ (१९।०)

mahadvaddhyetad ahaḥ ||

20.0२०.०

स एष आत्मा पञ्चविंशः ॥ (२०।०)

sa eṣa ātmā pañcaviṃśaḥ ||

21.0२१.०

तन् नदेनुपसृष्टं शंसति ॥ (२१।०)

tan nadenupasṛṣṭaṃ śaṃsati ||

22.0२२.०

आत्मा वै पञ्चविंशः प्रजा पशव उपसर्गः ॥ (२२।०)

ātmā vai pañcaviṃśaḥ prajā paśava upasargaḥ ||

23.0२३.०

प्रजयैव तत् पशुभिः प्रेष्यैर् अन्नाद्येनेत्यात्मानम् उपसृजते ॥ (२३।०)

prajayaiva tat paśubhiḥ preṣyair annādyenetyātmānam upasṛjate ||

24.0२४.०

नदं व ओदतीनाम् इति त्रैष्टुभानि पूर्वाणि पदानि करोति नदस्योत्तराणि ॥ (२४।०)

nadaṃ va odatīnām iti traiṣṭubhāni pūrvāṇi padāni karoti nadasyottarāṇi ||

25.0२५.०

प्रथमेन त्रैष्टुभेन पदेन प्रथमं नदस्य पदम् उषसमाधायावस्यति ॥ (२५।०)

prathamena traiṣṭubhena padena prathamaṃ nadasya padam uṣasamādhāyāvasyati ||

26.0२६.०

द्वितीयेन त्रैष्टुभेन द्वितीयं संधाय प्रणौति ॥ (२६।०)

dvitīyena traiṣṭubhena dvitīyaṃ saṃdhāya praṇauti ||

27.0२७.०

तृतीयेन त्रैष्टुभेन तृतीयं संधायावस्यति ॥ (२७।०)

tṛtīyena traiṣṭubhena tṛtīyaṃ saṃdhāyāvasyati ||

28.0२८.०

चतुर्थेन त्रैष्टुभेन चतुर्थं संधाय प्रणौति ॥ (२८।०)

caturthena traiṣṭubhena caturthaṃ saṃdhāya praṇauti ||

29.0२९.०

एवं विहृतां प्रथमां त्रिः शंसति पराचीर् उत्तरा एवं विहृता एव ॥ (२९।०)

evaṃ vihṛtāṃ prathamāṃ triḥ śaṃsati parācīr uttarā evaṃ vihṛtā eva ||

30.0३०.०

या तृतीया सूक्तस्य तस्या उत्तरम् अर्धर्चम् उत्सृजति नदस्य चोत्तरम् ॥ (३०।०)

yā tṛtīyā sūktasya tasyā uttaram ardharcam utsṛjati nadasya cottaram ||

31.0३१.०

सो ऽयं मुखस्य विवरस् तेन वाचं वदति मुखेन वै वाचं वदति ॥ (३१।०)

so 'yaṃ mukhasya vivaras tena vācaṃ vadati mukhena vai vācaṃ vadati ||

32.0३२.०

तौ पुरस्ताद् द्विपदानां शंसति तथा हास्य स्तोत्रियानन्तर्हिता भवत्यात्मानं शस्त्वा ॥ (३२।०)

tau purastād dvipadānāṃ śaṃsati tathā hāsya stotriyānantarhitā bhavatyātmānaṃ śastvā ||

33.0३३.०

अथ सूददोहसं पर्वाणि संहितानि भवन्ति ॥ (३३।०)

atha sūdadohasaṃ parvāṇi saṃhitāni bhavanti ||

34.0३४.०

अथो आपो वै सूददोहा अद्भिर् वा इमानि पर्वाणि संहितानि भवन्ति ॥ (३४।०)

atho āpo vai sūdadohā adbhir vā imāni parvāṇi saṃhitāni bhavanti ||

35.0३५.०

अथो अमृतत्वं वै सूददोहा अमृतत्वं एव तद् आत्मन् धत्ते ॥ (३५।०)

atho amṛtatvaṃ vai sūdadohā amṛtatvaṃ eva tad ātman dhatte ||

36.0३६.०

अथ वै सूददोहास्यैतद् रूपम् ॥ (३६।०)

atha vai sūdadohāsyaitad rūpam ||

37.0३७.०

तद् यथा ह वै दारुणः श्लेष्म संश्लेषणं स्यात् परिचर्मण्यं वैवम् तृचाशीतिर् एव सूददोहाः सर्वेषां वेदानां शंश्लेषिणी ॥ (३७।०)

tad yathā ha vai dāruṇaḥ śleṣma saṃśleṣaṇaṃ syāt paricarmaṇyaṃ vaivam tṛcāśītir eva sūdadohāḥ sarveṣāṃ vedānāṃ śaṃśleṣiṇī ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ŚāĀr, 2, 1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit