शाङ्खायनारण्यकŚāṅkhāyanāraṇyaka

ŚāĀr, 5, 3

51 of 146 · 47 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

जीवति वागपेतः ॥ (१।०)

jīvati vāgapetaḥ ||

2.0२.०

मूकान् हि पश्यामः ॥ (२।०)

mūkān hi paśyāmaḥ ||

3.0३.०

जीवति चक्षुरपेतः ॥ (३।०)

jīvati cakṣurapetaḥ ||

4.0४.०

अन्धान् हि पश्यामः ॥ (४।०)

andhān hi paśyāmaḥ ||

5.0५.०

जीवति श्रोत्रापेतः ॥ (५।०)

jīvati śrotrāpetaḥ ||

6.0६.०

बधिरान् हि पश्यामः ॥ (६।०)

badhirān hi paśyāmaḥ ||

7.0७.०

जीवति मनोऽपेतः ॥ (७।०)

jīvati mano'petaḥ ||

8.0८.०

बालान् हि पश्यामः ॥ (८।०)

bālān hi paśyāmaḥ ||

9.0९.०

जीवति बाहुच्छिन्नः ॥ (९।०)

jīvati bāhucchinnaḥ ||

10.0१०.०

जीवत्यूरुच्छिन्नः ॥ (१०।०)

jīvatyūrucchinnaḥ ||

11.0११.०

इत्येवं हि पश्याम इति ॥ (११।०)

ityevaṃ hi paśyāma iti ||

12.0१२.०

अथ खलु प्राण एव प्रज्ञात्मेदं शरीरं परिगृह्योत्थापयति ॥ (१२।०)

atha khalu prāṇa eva prajñātmedaṃ śarīraṃ parigṛhyotthāpayati ||

13.0१३.०

तस्माद् एतद् एवोक्थम् उपासीतेति ॥ (१३।०)

tasmād etad evoktham upāsīteti ||

14.0१४.०

सैषा प्राणे सर्वाप्तिः ॥ (१४।०)

saiṣā prāṇe sarvāptiḥ ||

15.0१५.०

यो वै प्राणः सा प्रज्ञा ॥ (१५।०)

yo vai prāṇaḥ sā prajñā ||

16.0१६.०

या वा प्रज्ञा स प्राणः ॥ (१६।०)

yā vā prajñā sa prāṇaḥ ||

17.0१७.०

तस्यैषैव दृष्टिः ॥ (१७।०)

tasyaiṣaiva dṛṣṭiḥ ||

18.0१८.०

एतद् विज्ञानम् ॥ (१८।०)

etad vijñānam ||

19.0१९.०

यत्रैतत् पुरुषः सुप्तः स्वप्नं न कंचन पश्यति ॥ (१९।०)

yatraitat puruṣaḥ suptaḥ svapnaṃ na kaṃcana paśyati ||

20.0२०.०

अथास्मिन् प्राण एवैकधा भवति ॥ (२०।०)

athāsmin prāṇa evaikadhā bhavati ||

21.0२१.०

तद् एनं वाक् सर्वैर् नामभिः सहाप्येति ॥ (२१।०)

tad enaṃ vāk sarvair nāmabhiḥ sahāpyeti ||

22.0२२.०

चक्षुः सर्वै रूपैः सहाप्येति ॥ (२२।०)

cakṣuḥ sarvai rūpaiḥ sahāpyeti ||

23.0२३.०

श्रोत्रं सर्वैः शब्दैः सहाप्येति ॥ (२३।०)

śrotraṃ sarvaiḥ śabdaiḥ sahāpyeti ||

24.0२४.०

मनः सर्वैर् ध्यानैः सहाप्येति ॥ (२४।०)

manaḥ sarvair dhyānaiḥ sahāpyeti ||

25.0२५.०

स यदा प्रतिबुध्यते ॥ (२५।०)

sa yadā pratibudhyate ||

26.0२६.०

यथाग्नेर् ज्वलतः सर्वा दिशो विस्फुलिङ्गा विप्रतिष्ठेरन् एवम् एवैतस्माद् आत्मनः प्राणा यथायतनं विप्रतिष्ठन्ते ॥ (२६।०)

yathāgner jvalataḥ sarvā diśo visphuliṅgā vipratiṣṭheran evam evaitasmād ātmanaḥ prāṇā yathāyatanaṃ vipratiṣṭhante ||

27.0२७.०

प्राणेभ्यो देवाः ॥ (२७।०)

prāṇebhyo devāḥ ||

28.0२८.०

देवेभ्यो लोकाः ॥ (२८।०)

devebhyo lokāḥ ||

29.0२९.०

स एष प्राण एव प्रज्ञात्मेदं शरीरं परिगृह्योत्थापयति ॥ (२९।०)

sa eṣa prāṇa eva prajñātmedaṃ śarīraṃ parigṛhyotthāpayati ||

30.0३०.०

तस्माद् एतद् एवोक्थम् उपासीतेति ॥ (३०।०)

tasmād etad evoktham upāsīteti ||

31.0३१.०

सैषा प्राणे सर्वाप्तिः ॥ (३१।०)

saiṣā prāṇe sarvāptiḥ ||

32.0३२.०

यो वै प्राणः सा प्रज्ञा ॥ (३२।०)

yo vai prāṇaḥ sā prajñā ||

33.0३३.०

या वा प्रज्ञा स प्राणः ॥ (३३।०)

yā vā prajñā sa prāṇaḥ ||

34.0३४.०

तस्यैषैव सिद्धिः ॥ (३४।०)

tasyaiṣaiva siddhiḥ ||

35.0३५.०

एतद् विज्ञानम् ॥ (३५।०)

etad vijñānam ||

36.0३६.०

यत्रैतत् पुरुष आर्तो मरिष्यन्न् आबल्यम् एत्य संमोहम् एति ॥ (३६।०)

yatraitat puruṣa ārto mariṣyann ābalyam etya saṃmoham eti ||

37.0३७.०

तम् आहुः उदक्रमीच्चित्तम् ॥ (३७।०)

tam āhuḥ udakramīccittam ||

38.0३८.०

न शृणोति ॥ (३८।०)

na śṛṇoti ||

39.0३९.०

न पश्यति ॥ (३९।०)

na paśyati ||

40.0४०.०

न वाचा वदति ॥ (४०।०)

na vācā vadati ||

41.0४१.०

न ध्यायति ॥ (४१।०)

na dhyāyati ||

42.0४२.०

अथास्मिन् प्राण एकैकधा भवति ॥ (४२।०)

athāsmin prāṇa ekaikadhā bhavati ||

43.0४३.०

तद् एनं वाक् सर्वैर् नामभिः सहाप्येति ॥ (४३।०)

tad enaṃ vāk sarvair nāmabhiḥ sahāpyeti ||

44.0४४.०

चक्षुः सर्वै रूपैः सहाप्येति ॥ (४४।०)

cakṣuḥ sarvai rūpaiḥ sahāpyeti ||

45.0४५.०

श्रोत्रं सर्वैः शब्दैः सहाप्येति ॥ (४५।०)

śrotraṃ sarvaiḥ śabdaiḥ sahāpyeti ||

46.0४६.०

मनः सर्वैर् ध्यातैः सहाप्येति ॥ (४६।०)

manaḥ sarvair dhyātaiḥ sahāpyeti ||

47.0४७.०

स यदास्माच्छरीराद् उत्क्रामति सहैवैतैः सर्वैर् उत्क्रामति ॥ (४७।०)

sa yadāsmāccharīrād utkrāmati sahaivaitaiḥ sarvair utkrāmati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ŚāĀr, 5, 3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit