शाङ्खायनारण्यकŚāṅkhāyanāraṇyaka
ŚāĀr, 7, 4
Select a line for its word-by-word analysis.
पृथिवी पूर्वरूपं द्यौर् उत्तररूपं वायुः संहिता वृष्टिः संधिः संधाता ॥ (२।०)
pṛthivī pūrvarūpaṃ dyaur uttararūpaṃ vāyuḥ saṃhitā vṛṣṭiḥ saṃdhiḥ saṃdhātā ||
तद् उतापि यत्रैतद् बलवद् अनुगृह्णन् महामेघो वृष्टिं वर्षति ॥ (३।०)
tad utāpi yatraitad balavad anugṛhṇan mahāmegho vṛṣṭiṃ varṣati ||
यथासौ द्यावापृथिव्योर् अन्तरेणाकाश एतस्मिन्न् आकाशे प्राण आयत्तो भवति यथामुष्मिन्न् आकाशे वायुर् आयत्तो भवति ॥ (१०।०)
yathāsau dyāvāpṛthivyor antareṇākāśa etasminn ākāśe prāṇa āyatto bhavati yathāmuṣminn ākāśe vāyur āyatto bhavati ||
यथामूनि त्रीणि ज्योतींष्येवम् इमानि पुरुषे त्रीणि ज्योतींषि ॥ (११।०)
yathāmūni trīṇi jyotīṃṣyevam imāni puruṣe trīṇi jyotīṃṣi ||
यथासौ दिव्यादित्य एवम् इदं शिरसि चक्षुः ॥ (१२।०)
yathāsau divyāditya evam idaṃ śirasi cakṣuḥ ||
यथासावन्तरिक्षे विद्युद् एवम् इदम् आत्मनि हृदयम् ॥ (१३।०)
yathāsāvantarikṣe vidyud evam idam ātmani hṛdayam ||
यथायम् अग्निः पृथिव्याम् एवम् इदम् उपस्थे रेतः ॥ (१४।०)
yathāyam agniḥ pṛthivyām evam idam upasthe retaḥ ||
एवमिव ह स्म सर्वत आत्मानम् अनुविधायाह इदम् एव पूर्वरूपम् इदम् उत्तररूपं मनो वाक् प्राणस् त्वेव संहितेति ॥ (१५।०)
evamiva ha sma sarvata ātmānam anuvidhāyāha idam eva pūrvarūpam idam uttararūpaṃ mano vāk prāṇas tveva saṃhiteti ||
स एषो ऽश्वरथः प्रष्टिवाहनो मनोवाक्प्राणसंहितः स्वर्गं लोकं गमयति ॥ (१६।०)
sa eṣo 'śvarathaḥ praṣṭivāhano manovākprāṇasaṃhitaḥ svargaṃ lokaṃ gamayati ||
स य एवम् एतां संहितां वेद संधीयते प्रजया पशुभिर् यशसा ब्रह्मवर्चसेन स्वर्गेण लोकेन सर्वम् आयुर् एति ॥ (१७।०)
sa ya evam etāṃ saṃhitāṃ veda saṃdhīyate prajayā paśubhir yaśasā brahmavarcasena svargeṇa lokena sarvam āyur eti ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.