शाङ्खायनारण्यकŚāṅkhāyanāraṇyaka
ŚāĀr, 7, 11
Select a line for its word-by-word analysis.
पृथिव्यायतनं निर्भुजं दिवायतनं प्रतृण्णम् अन्तरिक्षायतनम् उभयम् अन्तरेण ॥ (२।०)
pṛthivyāyatanaṃ nirbhujaṃ divāyatanaṃ pratṛṇṇam antarikṣāyatanam ubhayam antareṇa ||
पृथिवीं देवताम् आरः पृथिवी त्वा देवतारिष्यतीत्येनं ब्रूयात् ॥ (४।०)
pṛthivīṃ devatām āraḥ pṛthivī tvā devatāriṣyatītyenaṃ brūyāt ||
अथ यदि प्रतृण्णम् ब्रुवन् परम् उपवदेद् दिवं देवताम् आरो द्यौस् त्वा देवतारिष्यतीत्येनं ब्रूयात् ॥ (५।०)
atha yadi pratṛṇṇam bruvan param upavaded divaṃ devatām āro dyaus tvā devatāriṣyatītyenaṃ brūyāt ||
अथ यद्युभयम् अन्तरेण ब्रुवन् परम् उपवदेद् अन्तरिक्षं देवताम् आर अन्तरिक्षं त्वा देवतारिष्यतीतियेनं ब्रूयात् ॥ (६।०)
atha yadyubhayam antareṇa bruvan param upavaded antarikṣaṃ devatām āra antarikṣaṃ tvā devatāriṣyatītiyenaṃ brūyāt ||
यद्धि संधिं विवर्तयति तन् निर्भुजस्य रूपम् ॥ (७।०)
yaddhi saṃdhiṃ vivartayati tan nirbhujasya rūpam ||
अथ यच्छुद्धे अक्षरे अभिव्याहरति तत् प्रतृण्णस्याग्र उ एव ॥ (८।०)
atha yacchuddhe akṣare abhivyāharati tat pratṛṇṇasyāgra u eva ||
अन्नाद्यकामो निर्भुजं ब्रूयात् स्वर्गकामः प्रतृण्णम् उभयकाम उभयमन्तरेण ॥ (१०।०)
annādyakāmo nirbhujaṃ brūyāt svargakāmaḥ pratṛṇṇam ubhayakāma ubhayamantareṇa ||
स य एनं निर्भुजं ब्रुवन् परम् उपवदेद् अच्योष्ठा अवराभ्यां स्थानाभ्याम् इत्येनं ब्रूयात् ॥ (११।०)
sa ya enaṃ nirbhujaṃ bruvan param upavaded acyoṣṭhā avarābhyāṃ sthānābhyām ityenaṃ brūyāt ||
अथ यदि प्रतृण्णम् ब्रुवन् परम् उपवदेद् अच्योष्ठा उत्तराभ्यां स्थानाभ्याम् इत्येवैनं ब्रूयात् ॥ (१२।०)
atha yadi pratṛṇṇam bruvan param upavaded acyoṣṭhā uttarābhyāṃ sthānābhyām ityevainaṃ brūyāt ||
यस्त्वेवोभयम् अन्तरेणाह तस्य तस्य नास्त्युपवादः ॥ (१३।०)
yastvevobhayam antareṇāha tasya tasya nāstyupavādaḥ ||
यथा नु कथा च ब्रुवन् वाब्रुवन् वा ब्रूयाद् अभ्याशम् कुशलाद् ब्राह्मणं ब्रूयाद् अतिद्युम्न एवं ब्राह्मणं ब्रूयान् नातिद्युम्ने च न ब्राह्मणं ब्रूयात् ॥ (१४।०)
yathā nu kathā ca bruvan vābruvan vā brūyād abhyāśam kuśalād brāhmaṇaṃ brūyād atidyumna evaṃ brāhmaṇaṃ brūyān nātidyumne ca na brāhmaṇaṃ brūyāt ||
नमो ऽस्तु ब्राह्मणेभ्य इति शौरवीरो माण्डूकेयः ॥ (१५।०)
namo 'stu brāhmaṇebhya iti śauravīro māṇḍūkeyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.