अर्थशास्त्रArthaśāstra

ArthaŚ, 1, 3

3 of 40 · 19 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

एस्तब्लिस्हिन्ग् (थे नेचेस्सित्य् ओड़्) थे वेदिच् लोरेसामऋग्यजुर्वेदास् त्रयस् त्रयी ॥ (१।१)

Establishing (the necessity of) the Vedic loresāmaṛgyajurvedās trayas trayī ||

2.1२.१

अथर्ववेदेतिहासवेदौ च वेदाः ॥ (२।१)

atharvavedetihāsavedau ca vedāḥ ||

3.1३.१

शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्दोविचितिर् ज्योतिषम् इति चाङ्गानि ॥ (३।१)

śikṣā kalpo vyākaraṇaṃ niruktaṃ chandovicitir jyotiṣam iti cāṅgāni ||

4.1४.१

एष त्रयीधर्मश्चतुर्णां वर्णानाम् आश्रमाणां च स्वधर्मस्थापनाद् औपकारिकः ॥ (४।१)

eṣa trayīdharmaścaturṇāṃ varṇānām āśramāṇāṃ ca svadharmasthāpanād aupakārikaḥ ||

5.1५.१

स्वधर्म ओड़् थे ड़ोउर् चस्तेस्स्वधर्मो ब्राह्मणस्य अध्ययनम् अध्यापनं यजनं याजनं दानं प्रतिग्रहश्च ॥ (५।१)

svadharma of the four castessvadharmo brāhmaṇasya adhyayanam adhyāpanaṃ yajanaṃ yājanaṃ dānaṃ pratigrahaśca ||

6.1६.१

क्षत्रियस्याध्ययनं यजनं दानं शस्त्राजीवो भूतरक्षणं च ॥ (६।१)

kṣatriyasyādhyayanaṃ yajanaṃ dānaṃ śastrājīvo bhūtarakṣaṇaṃ ca ||

7.1७.१

वैश्यस्याध्ययनं यजनं दानं कृषिपाशुपाल्ये वणिज्या च ॥ (७।१)

vaiśyasyādhyayanaṃ yajanaṃ dānaṃ kṛṣipāśupālye vaṇijyā ca ||

8.1८.१

शूद्रस्य द्विजातिशुश्रूषा वार्त्ता कारुकुशीलवकर्म च ॥ (८।१)

śūdrasya dvijātiśuśrūṣā vārttā kārukuśīlavakarma ca ||

9.1९.१

स्वधर्म ओड़् थे ड़ोउर् आश्रमस्गृहस्थस्य स्वधर्माजीवस्तुल्यैर् असमानर्षिभिर् वैवाह्यम् ऋतुगामित्वं देवपित्रतिथिपूजा भृत्येषु त्यागः शेषभोजनं च ॥ (९।१)

svadharma of the four āśramasgṛhasthasya svadharmājīvastulyair asamānarṣibhir vaivāhyam ṛtugāmitvaṃ devapitratithipūjā bhṛtyeṣu tyāgaḥ śeṣabhojanaṃ ca ||

10.1१०.१

ब्रह्मचारिणः स्वाध्यायो ऽग्निकार्याभिषेकौ भैक्षव्रतित्वम् आचार्ये प्राणान्तिकी वृत्तिस्तदभावे गुरुपुत्रे सब्रह्मचारिणि वा ॥ (१०।१)

brahmacāriṇaḥ svādhyāyo 'gnikāryābhiṣekau bhaikṣavratitvam ācārye prāṇāntikī vṛttistadabhāve guruputre sabrahmacāriṇi vā ||

11.1११.१

वानप्रस्थस्य ब्रह्मचर्यं भूमौ शय्या जटाजिनधारणम् अग्निहोत्राभिषेकौ देवतापित्रतिथिपूजा वन्यश्चाहारः ॥ (११।१)

vānaprasthasya brahmacaryaṃ bhūmau śayyā jaṭājinadhāraṇam agnihotrābhiṣekau devatāpitratithipūjā vanyaścāhāraḥ ||

12.1१२.१

परिव्राजकस्य जितेन्द्रियत्वम् अनारम्भो निष्किंचनत्वं सङ्गत्यागो भैक्षव्रतम् अनेकत्रारण्ये च वासो बाह्याभ्यन्तरं च शौचम् ॥ (१२।१)

parivrājakasya jitendriyatvam anārambho niṣkiṃcanatvaṃ saṅgatyāgo bhaikṣavratam anekatrāraṇye ca vāso bāhyābhyantaraṃ ca śaucam ||

13.1१३.१

सर्वेषाम् अहिंसा सत्यं शौचम् अनसूयानृशंस्यं क्षमा च ॥ (१३।१)

sarveṣām ahiṃsā satyaṃ śaucam anasūyānṛśaṃsyaṃ kṣamā ca ||

14.1१४.१

स्वधर्मः स्वर्गायानन्त्याय च ॥ (१४।१)

svadharmaḥ svargāyānantyāya ca ||

15.1१५.१

तस्यातिक्रमे लोकः संकराद् उच्छिद्येत ॥ (१५।१)

tasyātikrame lokaḥ saṃkarād ucchidyeta ||

16.1१६.१

तस्मात् स्वधर्मं भूतानां राजा न व्यभिचारयेत् । (१६।१)

tasmāt svadharmaṃ bhūtānāṃ rājā na vyabhicārayet |

16.2१६.२

स्वधर्मं संदधानो हि प्रेत्य चेह च नन्दति ॥ (१६।२)

svadharmaṃ saṃdadhāno hi pretya ceha ca nandati ||

17.1१७.१

व्यवस्थितार्यमर्यादः कृतवर्णाश्रमस्थितिः । (१७।१)

vyavasthitāryamaryādaḥ kṛtavarṇāśramasthitiḥ |

17.2१७.२

त्रय्याभिरक्षितो लोकः प्रसीदति न सीदति ॥ (१७।२)

trayyābhirakṣito lokaḥ prasīdati na sīdati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ArthaŚ, 1, 3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit