अर्थशास्त्रArthaśāstra

ArthaŚ, 1, 4

4 of 40 · 18 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

इम्पोर्तन्चे ओड़् दण्डकृषिपाशुपाल्ये वणिज्या च वार्ता धान्यपशुहिरण्यकुप्यविष्टिप्रदानाद् औपकारिकी ॥ (१।१)

Importance of daṇḍakṛṣipāśupālye vaṇijyā ca vārtā dhānyapaśuhiraṇyakupyaviṣṭipradānād aupakārikī ||

2.1२.१

तया स्वपक्षं परपक्षं च वशीकरोति कोशदण्डाभ्याम् ॥ (२।१)

tayā svapakṣaṃ parapakṣaṃ ca vaśīkaroti kośadaṇḍābhyām ||

3.1३.१

आन्वीक्षिकी त्रयी वार्त्तानां योगक्षेमसाधनो दण्डः तस्य नीतिर् दण्डनीतिः अलब्धलाभार्था लब्धपरिरक्षणी रक्षितविवर्धनी वृद्धस्य तीर्थे प्रतिपादनी च ॥ (३।१)

ānvīkṣikī trayī vārttānāṃ yogakṣemasādhano daṇḍaḥ tasya nītir daṇḍanītiḥ alabdhalābhārthā labdhaparirakṣaṇī rakṣitavivardhanī vṛddhasya tīrthe pratipādanī ca ||

4.1४.१

तस्याम् आयत्ता लोकयात्रा ॥ (४।१)

tasyām āyattā lokayātrā ||

5.1५.१

तस्माल्लोकयात्रार्थी नित्यम् उद्यतदण्डः स्यात् ॥ (५।१)

tasmāllokayātrārthī nityam udyatadaṇḍaḥ syāt ||

6.1६.१

न ह्येवंविधं वशोपनयनम् अस्ति भूतानां यथा दण्डः । (६।१)

na hyevaṃvidhaṃ vaśopanayanam asti bhūtānāṃ yathā daṇḍaḥ |

6.2६.२

इत्याचार्याः ॥ (६।२)

ityācāryāḥ ||

7.1७.१

नेति कौटिल्यः ॥ (७।१)

neti kauṭilyaḥ ||

8.1८.१

तीक्ष्णदण्डो हि भूतानाम् उद्वेजनीयो भवति ॥ (८।१)

tīkṣṇadaṇḍo hi bhūtānām udvejanīyo bhavati ||

9.1९.१

मृदुदण्डः परिभूयते ॥ (९।१)

mṛdudaṇḍaḥ paribhūyate ||

10.1१०.१

यथार्हदण्डः पूज्यते ॥ (१०।१)

yathārhadaṇḍaḥ pūjyate ||

11.1११.१

सुविज्ञातप्रणीतो हि दण्डः प्रजा धर्मार्थकामैर् योजयति ॥ (११।१)

suvijñātapraṇīto hi daṇḍaḥ prajā dharmārthakāmair yojayati ||

12.1१२.१

दुष्प्रणीतः कामक्रोधाभ्याम् अवज्ञानाद् वा वानप्रस्थपरिव्राजकान् अपि कोपयति किमङ्ग पुनर् गृहस्थान् ॥ (१२।१)

duṣpraṇītaḥ kāmakrodhābhyām avajñānād vā vānaprasthaparivrājakān api kopayati kimaṅga punar gṛhasthān ||

13.1१३.१

अप्रणीतस्तु मात्स्यन्यायम् उद्भावयति ॥ (१३।१)

apraṇītastu mātsyanyāyam udbhāvayati ||

14.1१४.१

बलीयान् अबलं हि ग्रसते दण्डधराभावे ॥ (१४।१)

balīyān abalaṃ hi grasate daṇḍadharābhāve ||

15.1१५.१

स तेन गुप्तः प्रभवति इति ॥ (१५।१)

sa tena guptaḥ prabhavati iti ||

16.1१६.१

चतुर्वर्णाश्रमो लोको राज्ञा दण्डेन पालितः । (१६।१)

caturvarṇāśramo loko rājñā daṇḍena pālitaḥ |

16.2१६.२

स्वधर्मकर्माभिरतो वर्तते स्वेषु वर्त्मसु ॥ (१६।२)

svadharmakarmābhirato vartate sveṣu vartmasu ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ArthaŚ, 1, 4

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit