RRĀ, 2, 1
Select a line for its word-by-word analysis.
कलिङ्गकारवल्ल्यम्लतैलकूष्माण्डराजिकाः जयति स रसराजो मृत्युशङ्कापहारी सकलगुणनिधानं कायकल्पाधिकारी । (१।१)
kaliṅgakāravallyamlatailakūṣmāṇḍarājikāḥ jayati sa rasarājo mṛtyuśaṅkāpahārī sakalaguṇanidhānaṃ kāyakalpādhikārī |
वलिपलितविनाशं सेवितो वीर्यवृद्धिं स्थिरम् अपि कुरुते यः कामिनीनां प्रसङ्गम् ॥ (१।२)
valipalitavināśaṃ sevito vīryavṛddhiṃ sthiram api kurute yaḥ kāminīnāṃ prasaṅgam ||
अथातः सम्प्रवक्ष्यामि देहसिद्धिं सुशोभनाम् । (२।१)
athātaḥ sampravakṣyāmi dehasiddhiṃ suśobhanām |
यस्याः सिद्धौ मनुष्याणां जायन्ते सर्वसिद्धयः ॥ (२।२)
yasyāḥ siddhau manuṣyāṇāṃ jāyante sarvasiddhayaḥ ||
न देहेन विना किंचिद् इष्टम् अस्ति जगत्त्रये । (३।१)
na dehena vinā kiṃcid iṣṭam asti jagattraye |
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन तस्मिन् यत्नो विधीयताम् ॥ (३।२)
tasmāt sarvaprayatnena tasmin yatno vidhīyatām ||
ततो विशेषशुद्ध्यर्थं केतकीस्तनजं द्रवम् ॥ (४।२)
tato viśeṣaśuddhyarthaṃ ketakīstanajaṃ dravam ||
श्यामावह्निविडङ्गानि त्र्यूषणं त्रिफला वृषः ॥ (६।२)
śyāmāvahniviḍaṅgāni tryūṣaṇaṃ triphalā vṛṣaḥ ||
सैन्धवं देवदारुश् च मुस्ता चैतत् समं समम् । (७।१)
saindhavaṃ devadāruś ca mustā caitat samaṃ samam |
घृतैर् लेह्यं तु कर्षैकं सप्ताहात् सर्वदोषजित् ॥ (७।२)
ghṛtair lehyaṃ tu karṣaikaṃ saptāhāt sarvadoṣajit ||
एवं विशुद्धदेहस् तु पूजयेद् देवतां गुरुम् । (८।१)
evaṃ viśuddhadehas tu pūjayed devatāṃ gurum |
कुमारीं योगिनीचक्रं ततः कुर्याद् रसायनम् ॥ (८।२)
kumārīṃ yoginīcakraṃ tataḥ kuryād rasāyanam ||
रसायननिर्वाते भूगृहे वाथ बाह्यचिन्ताविवर्जितः । (९।१)
rasāyananirvāte bhūgṛhe vātha bāhyacintāvivarjitaḥ |
जितेन्द्रियो जितक्रोधः क्षीरशाल्यन्नभुग् भवेत् ॥ (९।२)
jitendriyo jitakrodhaḥ kṣīraśālyannabhug bhavet ||
षष्ट्योदनं यवान्नं च गोधूमं मुद्गयूषकम् । (१०।१)
ṣaṣṭyodanaṃ yavānnaṃ ca godhūmaṃ mudgayūṣakam |
जाङ्गलं भक्षयेन् मांसं केवलं क्षीरम् एव वा ॥ (१०।२)
jāṅgalaṃ bhakṣayen māṃsaṃ kevalaṃ kṣīram eva vā ||
अभ्यङ्गं मस्तुना कुर्यात् स्नानं चैव सुखाम्बुना ॥ (११।२)
abhyaṅgaṃ mastunā kuryāt snānaṃ caiva sukhāmbunā ||
काकिनीं स्त्रीं भजेन् नित्यं स्वानुकूलां सुयौवनाम् । (१२।१)
kākinīṃ strīṃ bhajen nityaṃ svānukūlāṃ suyauvanām |
रसेन्द्रे भक्ष्यमाणे तु कामान्धो जायते नरः ॥ (१२।२)
rasendre bhakṣyamāṇe tu kāmāndho jāyate naraḥ ||
मैथुनेन विना तस्य ह्य् अजीर्णो जायते रसः । (१३।१)
maithunena vinā tasya hy ajīrṇo jāyate rasaḥ |
अजीर्णे कम्पदाहार्ती हिक्का मूर्छा ज्वरो ऽरतिः ॥ (१३।२)
ajīrṇe kampadāhārtī hikkā mūrchā jvaro 'ratiḥ ||
सेवेत सुभगां तस्माद् दुर्भगां परिवर्जयेत् ॥ (१४।२)
seveta subhagāṃ tasmād durbhagāṃ parivarjayet ||
अभ्यङ्गं कटुतैलेन काञ्जिकं मदिरां दधि । (१५।१)
abhyaṅgaṃ kaṭutailena kāñjikaṃ madirāṃ dadhi |
मूलकं लशुनं तीक्ष्णं शीतम् उष्णं च वर्जयेत् ॥ (१६।२)
mūlakaṃ laśunaṃ tīkṣṇaṃ śītam uṣṇaṃ ca varjayet ||
रात्रौ जागरणं त्याज्यं दिवास्वापं च मैथुनम् । (१७।१)
rātrau jāgaraṇaṃ tyājyaṃ divāsvāpaṃ ca maithunam |
कलहोद्वेगचिन्ताश् च शोकं चैव विवर्जयेत् ॥ (१७।२)
kalahodvegacintāś ca śokaṃ caiva vivarjayet ||
आवर्जनाद् भवेच्छूलं निद्रालस्यं ज्वरो ऽरतिः । (१८।१)
āvarjanād bhavecchūlaṃ nidrālasyaṃ jvaro 'ratiḥ |
त्र्यहं पिबेत् तत्प्रशान्त्यै वारिणा कर्कटीफलम् ॥ (१८।२)
tryahaṃ pibet tatpraśāntyai vāriṇā karkaṭīphalam ||
शुण्ठीसैन्धवचूर्णं वा मातुलुङ्गाम्लकैर् लिहेत् । (१९।१)
śuṇṭhīsaindhavacūrṇaṃ vā mātuluṅgāmlakair lihet |
सौवर्चलं गवां मूत्रैः पिबेद् वा तत्प्रशान्तये ॥ (१९।२)
sauvarcalaṃ gavāṃ mūtraiḥ pibed vā tatpraśāntaye ||
वन्ध्याकर्कोटकीं पुङ्खां पातालगरुडीं जलैः । (२०।१)
vandhyākarkoṭakīṃ puṅkhāṃ pātālagaruḍīṃ jalaiḥ |
क्वाथयेद् अष्टगुणितैस् तदष्टांशं ससैन्धवम् ॥ (२०।२)
kvāthayed aṣṭaguṇitais tadaṣṭāṃśaṃ sasaindhavam ||
पिबेत् सर्वविकारघ्नं त्रिदिनं शिवभाषितम् । (२१।१)
pibet sarvavikāraghnaṃ tridinaṃ śivabhāṣitam |
मूलं वा कारवल्ल्युत्थं सैन्धवं वा गवां जलैः ॥ (२१।२)
mūlaṃ vā kāravallyutthaṃ saindhavaṃ vā gavāṃ jalaiḥ ||
त्रिदिनं कर्षमात्रं तु पिबेत् सर्वविकारजित् । (२२।१)
tridinaṃ karṣamātraṃ tu pibet sarvavikārajit |
अमृतं विधिसंयुक्तं विधिहीनं तु तद् विषम् ॥ (२३।२)
amṛtaṃ vidhisaṃyuktaṃ vidhihīnaṃ tu tad viṣam ||
खादेत् ताम्बूलसंयुक्तं रससंक्रामणे हितम् ॥ (२४।२)
khādet tāmbūlasaṃyuktaṃ rasasaṃkrāmaṇe hitam ||
क्रमेण जारयेत् स्वर्णं समांशं पूर्ववत् ततः । (२६।१)
krameṇa jārayet svarṇaṃ samāṃśaṃ pūrvavat tataḥ |
तत्तुल्यं गन्धकं तस्मिन् दत्त्वा दिव्यौषधिद्रवैः ॥ (२६।२)
tattulyaṃ gandhakaṃ tasmin dattvā divyauṣadhidravaiḥ ||
मर्दयेत् त्रिदिनं खल्वे मूषायां चान्धितं ततः । (२७।१)
mardayet tridinaṃ khalve mūṣāyāṃ cāndhitaṃ tataḥ |
करीषाग्नौ दिवारात्रं त्रिरात्रं वा तुषाग्निना ॥ (२७।२)
karīṣāgnau divārātraṃ trirātraṃ vā tuṣāgninā ||
स्वेदितं मर्दयेद् भूयो बीजैर् दिव्यौषधोद्भवैः । (२८।१)
sveditaṃ mardayed bhūyo bījair divyauṣadhodbhavaiḥ |
तुल्यं खल्वे चतुर्यामं वज्रमूषान्धितं धमेत् ॥ (२८।२)
tulyaṃ khalve caturyāmaṃ vajramūṣāndhitaṃ dhamet ||
भस्मसूतं भवेत् तद्वै योज्यं सर्वरसायने । (२९।१)
bhasmasūtaṃ bhavet tadvai yojyaṃ sarvarasāyane |
शुद्धसूतं समं स्वर्णं यामम् अम्लैर् विमर्दयेत् ॥ (२९।२)
śuddhasūtaṃ samaṃ svarṇaṃ yāmam amlair vimardayet ||
प्रक्षाल्य ग्राहयेत् पिष्टीं पिष्ट्यर्धं शुद्धगन्धकम् । (३०।१)
prakṣālya grāhayet piṣṭīṃ piṣṭyardhaṃ śuddhagandhakam |
गन्धार्धं टङ्कणं दत्त्वा सर्वतुल्यां हरिद्रिकाम् ॥ (३०।२)
gandhārdhaṃ ṭaṅkaṇaṃ dattvā sarvatulyāṃ haridrikām ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.