रसरत्नाकरRasaratnākara

RRĀ, 3, 1

20 of 39 · 153 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

येन सृष्टं विदा चिदात्मस्वमरुत्तेजोजलोर्वीगणाः सत्संविच्छिवशक्तिभैरवकलाः श्रीकण्ठपञ्चाननः । (१।१)

yena sṛṣṭaṃ vidā cidātmasvamaruttejojalorvīgaṇāḥ satsaṃvicchivaśaktibhairavakalāḥ śrīkaṇṭhapañcānanaḥ |

1.2१.२

ईशो रुद्रमुरारिधातृविबुधाश् चन्द्रार्कतारागणाः सो ऽयं पातु चराचरं जगदिदं निर्नामनामाधिपः ॥ (१।२)

īśo rudramurāridhātṛvibudhāś candrārkatārāgaṇāḥ so 'yaṃ pātu carācaraṃ jagadidaṃ nirnāmanāmādhipaḥ ||

2.1२.१

सूते सूतवरो वरं च कनकं शब्दात्परं स्पर्शनाद्धूमाद्विध्यति तत्क्षणाद् अघहरं संख्यां सखर्वांशतः । (२।१)

sūte sūtavaro varaṃ ca kanakaṃ śabdātparaṃ sparśanāddhūmādvidhyati tatkṣaṇād aghaharaṃ saṃkhyāṃ sakharvāṃśataḥ |

2.2२.२

संख्याम् अर्बुदकोटिलक्षमयुतं युक्त्या सहस्रं शतं दत्ते खेगतिमक्षयं शिवपदं तस्मै परस्मै नमः ॥ (२।२)

saṃkhyām arbudakoṭilakṣamayutaṃ yuktyā sahasraṃ śataṃ datte khegatimakṣayaṃ śivapadaṃ tasmai parasmai namaḥ ||

3.1३.१

नत्वा श्रीपार्वतीं देवीं भैरवं सिद्धसंततिम् । (३।१)

natvā śrīpārvatīṃ devīṃ bhairavaṃ siddhasaṃtatim |

3.2३.२

रसरत्नाकरं वक्ष्ये देहे लोहे शिवंकरम् ॥ (३।२)

rasaratnākaraṃ vakṣye dehe lohe śivaṃkaram ||

4.1४.१

रसनामानिशिवबीजः सूतराजः पारदश्च रसेन्द्रकः । (४।१)

rasanāmāniśivabījaḥ sūtarājaḥ pāradaśca rasendrakaḥ |

4.2४.२

एतानि रसनामानि तथान्यानि शिवे यथा ॥ (४।२)

etāni rasanāmāni tathānyāni śive yathā ||

5.1५.१

दत्ते शिवपदं सिद्धिं साधकानां महोत्तमाम् । (५।१)

datte śivapadaṃ siddhiṃ sādhakānāṃ mahottamām |

5.2५.२

शिवबीजं तदाख्यातं सर्वसिद्धिप्रदायकम् ॥ (५।२)

śivabījaṃ tadākhyātaṃ sarvasiddhipradāyakam ||

6.1६.१

मेर्चुर्य्:: निरुक्तियतः परशिवात्सूतस्तेन सूतः स चोदितः । (६।१)

mercury:: niruktiyataḥ paraśivātsūtastena sūtaḥ sa coditaḥ |

6.2६.२

संसारस्य परं पारं दत्तेऽसौ पारदः स्मृतः ॥ (६।२)

saṃsārasya paraṃ pāraṃ datte'sau pāradaḥ smṛtaḥ ||

7.1७.१

रसीभवन्ति लोहानि देहा अपि सुसेवनात् । (७।१)

rasībhavanti lohāni dehā api susevanāt |

7.2७.२

रसेन्द्रस् तेन विख्यातो द्रवत्वाच्च रसः स्मृतः ॥ (७।२)

rasendras tena vikhyāto dravatvācca rasaḥ smṛtaḥ ||

8.1८.१

रसशास्त्रेषु सर्वेषु शम्भुना सूचितं पुरा । (८।१)

rasaśāstreṣu sarveṣu śambhunā sūcitaṃ purā |

8.2८.२

रसो रसायनं दिव्यं सूचनान्नैव बुध्यते ॥ (८।२)

raso rasāyanaṃ divyaṃ sūcanānnaiva budhyate ||

9.1९.१

सिद्धैः शिवमुखात् प्राप्तं तेषां सिद्धिस्तु साधनात् । (९।१)

siddhaiḥ śivamukhāt prāptaṃ teṣāṃ siddhistu sādhanāt |

9.2९.२

सम्प्रदायक्रमो युक्तिस्तैः स्वशास्त्रेषु गोपिता ॥ (९।२)

sampradāyakramo yuktistaiḥ svaśāstreṣu gopitā ||

10.1१०.१

मयापि तन्मुखात्प्राप्तं साधितं बहुधा ततः । (१०।१)

mayāpi tanmukhātprāptaṃ sādhitaṃ bahudhā tataḥ |

10.2१०.२

रसशास्त्राणि सर्वाणि समालोक्य यथाक्रमम् ॥ (१०।२)

rasaśāstrāṇi sarvāṇi samālokya yathākramam ||

11.1११.१

साधकानां हितार्थाय प्रकटीक्रियतेऽधुना । (११।१)

sādhakānāṃ hitārthāya prakaṭīkriyate'dhunā |

11.2११.२

न क्रमेण विना शास्त्रं न शास्त्रेण विना क्रमः ॥ (११।२)

na krameṇa vinā śāstraṃ na śāstreṇa vinā kramaḥ ||

12.1१२.१

शास्त्रं क्रमयुतं ज्ञात्वा यः करोति स सिद्धिभाक् । (१२।१)

śāstraṃ kramayutaṃ jñātvā yaḥ karoti sa siddhibhāk |

12.2१२.२

आचार्यआचार्यो ज्ञानवान्दक्षो रसशास्त्रविशारदः ॥ (१२।२)

ācāryaācāryo jñānavāndakṣo rasaśāstraviśāradaḥ ||

13.1१३.१

मन्त्रसिद्धो महावीरो निश्चलः शिववत्सलः । (१३।१)

mantrasiddho mahāvīro niścalaḥ śivavatsalaḥ |

13.2१३.२

देवीभक्तः सदा धीरो देवतायागतत्परः ॥ (१३।२)

devībhaktaḥ sadā dhīro devatāyāgatatparaḥ ||

14.1१४.१

सर्वाम्नायविशेषज्ञः कुशलो रसकर्मणि । (१४।१)

sarvāmnāyaviśeṣajñaḥ kuśalo rasakarmaṇi |

14.2१४.२

एवं लक्षणसंयुक्तो रसविद्यागुरुर् भवेत् ॥ (१४।२)

evaṃ lakṣaṇasaṃyukto rasavidyāgurur bhavet ||

15.1१५.१

शिष्यगुरुभक्ताः सदाचाराः सत्यवन्तो दृढव्रताः । (१५।१)

śiṣyagurubhaktāḥ sadācārāḥ satyavanto dṛḍhavratāḥ |

15.2१५.२

निरालसाः स्वधर्मज्ञाः सदाज्ञापरिपालकाः ॥ (१५।२)

nirālasāḥ svadharmajñāḥ sadājñāparipālakāḥ ||

16.1१६.१

दम्भमात्सर्यनिर्मुक्ताः कुलाचारेषु दीक्षिताः । (१६।१)

dambhamātsaryanirmuktāḥ kulācāreṣu dīkṣitāḥ |

16.2१६.२

अत्यन्तसाधकाः शान्ता मन्त्राराधनतत्पराः ॥ (१६।२)

atyantasādhakāḥ śāntā mantrārādhanatatparāḥ ||

17.1१७.१

इत्येवं लक्षणैर्युक्ताः शिष्याः स्यू रससिद्धये । (१७।१)

ityevaṃ lakṣaṇairyuktāḥ śiṣyāḥ syū rasasiddhaye |

17.2१७.२

अनुचराःसहायाः सोद्यमाः सर्वे यथा शिष्यास्ततोऽधिकाः ॥ (१७।२)

anucarāḥsahāyāḥ sodyamāḥ sarve yathā śiṣyāstato'dhikāḥ ||

18.1१८.१

कुलीनाः स्वामिभक्ताश्च कर्तव्या रसकर्मणि । (१८।१)

kulīnāḥ svāmibhaktāśca kartavyā rasakarmaṇi |

18.2१८.२

बद् अल्छेमिस्त्स्नास्तिका ये दुराचाराश्चुम्बका गुरुतल्पगाः ॥ (१८।२)

bad alchemistsnāstikā ye durācārāścumbakā gurutalpagāḥ ||

19.1१९.१

विद्यां गृहीतुमिच्छन्ति चौर्येण च बलाच्छलात् । (१९।१)

vidyāṃ gṛhītumicchanti cauryeṇa ca balācchalāt |

19.2१९.२

न तेषां सिध्यते किंचिन्मणिमन्त्रौषधादिकम् ॥ (१९।२)

na teṣāṃ sidhyate kiṃcinmaṇimantrauṣadhādikam ||

20.1२०.१

कुर्वन्ति यदि मोहेन नाशयन्ति स्वकं धनम् । (२०।१)

kurvanti yadi mohena nāśayanti svakaṃ dhanam |

20.2२०.२

इह लोके सुखं नास्ति परलोके तथैव च ॥ (२०।२)

iha loke sukhaṃ nāsti paraloke tathaiva ca ||

21.1२१.१

तस्माद् भक्तिबलादेव संतुष्यति यथा गुरुः । (२१।१)

tasmād bhaktibalādeva saṃtuṣyati yathā guruḥ |

21.2२१.२

तथा शिष्येण सा ग्राह्या रसविद्यात्मसिद्धये ॥ (२१।२)

tathā śiṣyeṇa sā grāhyā rasavidyātmasiddhaye ||

22.1२२.१

हस्तमस्तकयोगेन वरं लब्ध्वा सुसाधयेत् । (२२।१)

hastamastakayogena varaṃ labdhvā susādhayet |

22.2२२.२

रसशालाआतङ्करहिते देशे धर्मराज्ये मनोरमे ॥ (२२।२)

rasaśālāātaṅkarahite deśe dharmarājye manorame ||

23.1२३.१

उमामहेश्वरोपेते समृद्धे नगरे शुभे । (२३।१)

umāmaheśvaropete samṛddhe nagare śubhe |

23.2२३.२

कर्तव्यं साधनं तत्र रसराजस्य धीमता ॥ (२३।२)

kartavyaṃ sādhanaṃ tatra rasarājasya dhīmatā ||

24.1२४.१

अत्यन्तोपवने रम्ये चतुर्द्वारोपशोभिते । (२४।१)

atyantopavane ramye caturdvāropaśobhite |

24.2२४.२

तत्र शाला प्रकर्तव्या सुविस्तीर्णा मनोरमा ॥ (२४।२)

tatra śālā prakartavyā suvistīrṇā manoramā ||

25.1२५.१

सम्यग्वातायनोपेता दिव्यचित्रैर्विचित्रिता । (२५।१)

samyagvātāyanopetā divyacitrairvicitritā |

25.2२५.२

रसमण्डपतत्समीपे समे दीर्घे कर्तव्यं रसमण्डपम् ॥ (२५।२)

rasamaṇḍapatatsamīpe same dīrghe kartavyaṃ rasamaṇḍapam ||

26.1२६.१

अतिगुप्तं सुविस्तीर्णकपाटार्गलभूषितम् । (२६।१)

atiguptaṃ suvistīrṇakapāṭārgalabhūṣitam |

26.2२६.२

ध्वजछत्त्रवितानाढ्यं पुष्पमालाविलम्बितम् ॥ (२६।२)

dhvajachattravitānāḍhyaṃ puṣpamālāvilambitam ||

27.1२७.१

भेरीकाकलघण्टादिशृङ्गिनादविनादितम् । (२७।१)

bherīkākalaghaṇṭādiśṛṅginādavināditam |

27.2२७.२

भूः समा तत्र कर्तव्या सुदृढा दर्पणोपमा ॥ (२७।२)

bhūḥ samā tatra kartavyā sudṛḍhā darpaṇopamā ||

28.1२८.१

तन्मध्ये वेदिका रम्या कर्तव्या लक्षणान्विता । (२८।१)

tanmadhye vedikā ramyā kartavyā lakṣaṇānvitā |

28.2२८.२

रसलिङ्गनिष्कत्रयं हेमपत्त्रं रसेन्द्रो नवनिष्ककम् ॥ (२८।२)

rasaliṅganiṣkatrayaṃ hemapattraṃ rasendro navaniṣkakam ||

29.1२९.१

अम्लेन मर्दयेद्यामं तेन लिङ्गं तु कारयेत् । (२९।१)

amlena mardayedyāmaṃ tena liṅgaṃ tu kārayet |

29.2२९.२

दोलायन्त्रे सारनाले जम्बीरस्थं दिनं पचेत् ॥ (२९।२)

dolāyantre sāranāle jambīrasthaṃ dinaṃ pacet ||

30.1३०.१

रसलिङ्ग:: wओर्स्हिप्तल्लिङ्गं पूजयेत्तत्र सुशुभैर् उपचारकैः । (३०।१)

rasaliṅga:: worshiptalliṅgaṃ pūjayettatra suśubhair upacārakaiḥ |

30.2३०.२

लिङ्गकोटिसहस्रस्य यत्फलं सम्यगर्चनात् ॥ (३०।२)

liṅgakoṭisahasrasya yatphalaṃ samyagarcanāt ||

31.1३१.१

तत्फलं कोटिगुणितं रसलिङ्गार्चनाद् भवेत् । (३१।१)

tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ rasaliṅgārcanād bhavet |

31.2३१.२

ब्रह्महत्यासहस्राणि गोहत्याप्रयुतान्यपि ॥ (३१।२)

brahmahatyāsahasrāṇi gohatyāprayutānyapi ||

32.1३२.१

तत्क्षणाद्विलयं यान्ति रसलिङ्गस्य दर्शनात् । (३२।१)

tatkṣaṇādvilayaṃ yānti rasaliṅgasya darśanāt |

32.2३२.२

स्पर्शनात्प्राप्यते मुक्तिरिति सत्यं शिवोदितम् । (३२।२)

sparśanātprāpyate muktiriti satyaṃ śivoditam |

32.3३२.३

वाङ्मायां श्रीमद्घोरेण मन्त्रराजेन वार्चयेत् ॥ (३२।३)

vāṅmāyāṃ śrīmadghoreṇa mantrarājena vārcayet ||

33.0३३.०

अष्टादशभुजं शुभ्रं पञ्चवक्त्रं त्रिलोचनम् ॥ (३३।०)

aṣṭādaśabhujaṃ śubhraṃ pañcavaktraṃ trilocanam ||

34.1३४.१

प्रेतारूढं नीलकण्ठं रसलिङ्गं विचिन्तयेत् । (३४।१)

pretārūḍhaṃ nīlakaṇṭhaṃ rasaliṅgaṃ vicintayet |

34.2३४.२

तस्योत्सङ्गे महादेवीम् एकवक्त्रां चतुर्भुजाम् ॥ (३४।२)

tasyotsaṅge mahādevīm ekavaktrāṃ caturbhujām ||

35.1३५.१

अक्षमालाङ्कुशं दक्षे वामे पाशाभयं शुभम् । (३५।१)

akṣamālāṅkuśaṃ dakṣe vāme pāśābhayaṃ śubham |

35.2३५.२

दधन्तीं तप्तहेमाभां पीतवस्त्रां विचिन्तयेत् ॥ (३५।२)

dadhantīṃ taptahemābhāṃ pītavastrāṃ vicintayet ||

36.1३६.१

वाङ्माया श्री कामराजशक्तिर् बीजरसाङ्कुशा । (३६।१)

vāṅmāyā śrī kāmarājaśaktir bījarasāṅkuśā |

36.2३६.२

यै नमो द्वादशैतेषां कामविद्या रसाङ्कुशा ॥ (३६।२)

yai namo dvādaśaiteṣāṃ kāmavidyā rasāṅkuśā ||

37.1३७.१

अनया पूजयेद्देवीं गन्धपुष्पाक्षतादिभिः । (३७।१)

anayā pūjayeddevīṃ gandhapuṣpākṣatādibhiḥ |

37.2३७.२

नन्दिभृङ्गिमहाकालान्पूजयेत् पूर्वदिक्क्रमात् ॥ (३७।२)

nandibhṛṅgimahākālānpūjayet pūrvadikkramāt ||

38.1३८.१

पूजयेन्नाममन्त्रैस्तु प्रणवादिनमोऽन्तकैः । (३८।१)

pūjayennāmamantraistu praṇavādinamo'ntakaiḥ |

38.2३८.२

एवं नित्यार्चनं तत्र कर्तव्यं रससिद्धये ॥ (३८।२)

evaṃ nityārcanaṃ tatra kartavyaṃ rasasiddhaye ||

39.1३९.१

रसदीक्षारसदीक्षा शिवेनोक्ता दातव्या साधकाय वै । (३९।१)

rasadīkṣārasadīkṣā śivenoktā dātavyā sādhakāya vai |

39.2३९.२

यथोक्तेन विधानेन गुरुणा मुदितात्मना ॥ (३९।२)

yathoktena vidhānena guruṇā muditātmanā ||

40.1४०.१

सुमुहूर्ते सुनक्षत्रे चन्द्रताराबलान्विते । (४०।१)

sumuhūrte sunakṣatre candratārābalānvite |

40.2४०.२

कलशं तोयसम्पूर्णं हेमरत्नफलैर्युतम् ॥ (४०।२)

kalaśaṃ toyasampūrṇaṃ hemaratnaphalairyutam ||

41.1४१.१

स्थापयेद् रसलिङ्गाग्रे दिव्यवस्त्रेण वेष्टितम् । (४१।१)

sthāpayed rasaliṅgāgre divyavastreṇa veṣṭitam |

41.2४१.२

गन्धपुष्पाक्षतधूपदीपैर् नैवेद्यतो ऽर्चयेत् ॥ (४१।२)

gandhapuṣpākṣatadhūpadīpair naivedyato 'rcayet ||

42.1४२.१

पूजान्ते हवनं कुर्याद्योनिकुण्डे सुलक्षणे । (४२।१)

pūjānte havanaṃ kuryādyonikuṇḍe sulakṣaṇe |

42.2४२.२

तिलाज्यैः पायसैः पुष्पैरष्टाधिकशतैः पृथक् ॥ (४२।२)

tilājyaiḥ pāyasaiḥ puṣpairaṣṭādhikaśataiḥ pṛthak ||

43.1४३.१

अघोरेण रसाङ्कुश्या होमान्ते शिष्यमावहेत् । (४३।१)

aghoreṇa rasāṅkuśyā homānte śiṣyamāvahet |

43.2४३.२

काकिनीशक्तिसंयुक्तं रससिद्धिपरायणम् ॥ (४३।२)

kākinīśaktisaṃyuktaṃ rasasiddhiparāyaṇam ||

44.1४४.१

काकिनी (देड़्।)यस्याः संकुचिताः केशाः श्यामा या पद्मलोचना । (४४।१)

kākinī (def.)yasyāḥ saṃkucitāḥ keśāḥ śyāmā yā padmalocanā |

44.2४४.२

सुरूपा तरुणी चित्रा विस्तीर्णजघना शुभा ॥ (४४।२)

surūpā taruṇī citrā vistīrṇajaghanā śubhā ||

45.1४५.१

संकीर्णरदना पीनस्तनभारेण चानता । (४५।१)

saṃkīrṇaradanā pīnastanabhāreṇa cānatā |

45.2४५.२

चुम्बनालिङ्गनस्पर्शकोमला मृदुभाषिणी ॥ (४५।२)

cumbanāliṅganasparśakomalā mṛdubhāṣiṇī ||

46.1४६.१

अश्वत्थपत्त्रसदृशयोनिदेशेन शोभिता । (४६।१)

aśvatthapattrasadṛśayonideśena śobhitā |

46.2४६.२

कृष्णपक्षे पुष्पवती सा नारी काकिनी स्मृता ॥ (४६।२)

kṛṣṇapakṣe puṣpavatī sā nārī kākinī smṛtā ||

47.1४७.१

रसबन्धे प्रयोगे च उत्तमा रससाधने । (४७।१)

rasabandhe prayoge ca uttamā rasasādhane |

47.2४७.२

काकिणी:: सुब्स्तितुतेतदभावे सुरूपा तु या काचित् तरुणाङ्गना ॥ (४७।२)

kākiṇī:: substitutetadabhāve surūpā tu yā kācit taruṇāṅganā ||

48.1४८.१

तस्या देयं त्रिसप्ताहं गन्धकं घृतसंयुतम् । (४८।१)

tasyā deyaṃ trisaptāhaṃ gandhakaṃ ghṛtasaṃyutam |

48.2४८.२

कर्षैकैकं प्रभाते तु सा भवेत्काकिनीसमा ॥ (४८।२)

karṣaikaikaṃ prabhāte tu sā bhavetkākinīsamā ||

49.1४९.१

रसदीक्षा (चोन्त्।)एवं शक्तियुतो यो ऽसौ दीक्षयेत्तं गुरूत्तमः । (४९।१)

rasadīkṣā (cont.)evaṃ śaktiyuto yo 'sau dīkṣayettaṃ gurūttamaḥ |

49.2४९.२

सुस्नातम् अभिषिञ्चेत विमलैः कलशोदकैः ॥ (४९।२)

susnātam abhiṣiñceta vimalaiḥ kalaśodakaiḥ ||

50.1५०.१

अघोरमङ्कुशीं विद्यां दद्याच्छिष्याय सद्गुरुः । (५०।१)

aghoramaṅkuśīṃ vidyāṃ dadyācchiṣyāya sadguruḥ |

50.2५०.२

यथाशक्त्याथ शिष्येण दातव्या गुरुदक्षिणा ॥ (५०।२)

yathāśaktyātha śiṣyeṇa dātavyā gurudakṣiṇā ||

51.1५१.१

अथाज्ञया गुरोर्मन्त्रं लक्षं लक्षं पृथग्जपेत् । (५१।१)

athājñayā gurormantraṃ lakṣaṃ lakṣaṃ pṛthagjapet |

51.2५१.२

दशांशेन हुनेत् कुण्डे त्रिकोणे हस्तमात्रके ॥ (५१।२)

daśāṃśena hunet kuṇḍe trikoṇe hastamātrake ||

52.1५२.१

कमलं चतुरस्रं च चतुर्द्वारैः सुशोभितम् । (५२।१)

kamalaṃ caturasraṃ ca caturdvāraiḥ suśobhitam |

52.2५२.२

जातिपुष्पं त्रिमध्वक्तं पूर्णान्ते कन्यकार्चनम् । (५२।२)

jātipuṣpaṃ trimadhvaktaṃ pūrṇānte kanyakārcanam |

52.3५२.३

कृत्वाथ प्रविशेच्छालां शुभां लिप्तां सुवेदिकाम् ॥ (५२।३)

kṛtvātha praviśecchālāṃ śubhāṃ liptāṃ suvedikām ||

53.1५३.१

षट्कोणं मण्डलं तत्र सिन्दूरेण द्विहस्तकम् । (५३।१)

ṣaṭkoṇaṃ maṇḍalaṃ tatra sindūreṇa dvihastakam |

53.2५३.२

वेदिकायां लिखेत्सम्यक् तद्बहिश्चाष्टपत्त्रकम् ॥ (५३।२)

vedikāyāṃ likhetsamyak tadbahiścāṣṭapattrakam ||

54.1५४.१

कमलं चतुरस्रं च चतुर्द्वारेषु शोभितम् । (५४।१)

kamalaṃ caturasraṃ ca caturdvāreṣu śobhitam |

54.2५४.२

कर्णिकायां न्यसेत्खल्वं लोहजं स्वर्णरेखितम् ॥ (५४।२)

karṇikāyāṃ nyasetkhalvaṃ lohajaṃ svarṇarekhitam ||

55.1५५.१

तन्मध्ये रसराजं तु पलानां शतमात्रकम् । (५५।१)

tanmadhye rasarājaṃ tu palānāṃ śatamātrakam |

55.2५५.२

पञ्चाशत्पञ्चविंशं वा पूजयेद् रसलिङ्गवत् ॥ (५५।२)

pañcāśatpañcaviṃśaṃ vā pūjayed rasaliṅgavat ||

56.1५६.१

वज्रवैक्रान्तवज्राभ्रकान्तपाषाणटङ्कणम् । (५६।१)

vajravaikrāntavajrābhrakāntapāṣāṇaṭaṅkaṇam |

56.2५६.२

भूनागं शक्तयश्चैताः षट्सु पत्त्रेषु पूजयेत् ॥ (५६।२)

bhūnāgaṃ śaktayaścaitāḥ ṣaṭsu pattreṣu pūjayet ||

57.1५७.१

उपरसाःगन्धतालककासीसशिलाकङ्कुष्ठभूखगम् । (५७।१)

uparasāḥgandhatālakakāsīsaśilākaṅkuṣṭhabhūkhagam |

57.2५७.२

राजावर्तो गैरिकं च ख्याता उपरसा अमी ॥ (५७।२)

rājāvarto gairikaṃ ca khyātā uparasā amī ||

58.1५८.१

उपरस:: wओर्स्हिप्पूज्या अष्टदलेष्वेते पूर्वादीशान्तगाः क्रमात् । (५८।१)

uparasa:: worshippūjyā aṣṭadaleṣvete pūrvādīśāntagāḥ kramāt |

58.2५८.२

महारसाःरसकं विमला ताप्यं चपला तुत्थमञ्जनम् ॥ (५८।२)

mahārasāḥrasakaṃ vimalā tāpyaṃ capalā tutthamañjanam ||

59.1५९.१

हिङ्गुलं सस्यकं चैव ख्याता एते महारसाः । (५९।१)

hiṅgulaṃ sasyakaṃ caiva khyātā ete mahārasāḥ |

59.2५९.२

पूर्वादीशानपर्यन्तं पत्त्राग्रेषु प्रपूजयेत् ॥ (५९।२)

pūrvādīśānaparyantaṃ pattrāgreṣu prapūjayet ||

60.1६०.१

पूर्वद्वारे स्वर्णरौप्ये दक्षिणे ताम्रसीसके । (६०।१)

pūrvadvāre svarṇaraupye dakṣiṇe tāmrasīsake |

60.2६०.२

पश्चिमे वङ्गकान्तौ च उत्तरे तीक्ष्णमुण्डके ॥ (६०।२)

paścime vaṅgakāntau ca uttare tīkṣṇamuṇḍake ||

61.1६१.१

सर्वमेतमघोरेण पूजयेद् अङ्कुशान्वितम् । (६१।१)

sarvametamaghoreṇa pūjayed aṅkuśānvitam |

61.2६१.२

औस्स्तत्तुन्ग् देस् अल्छेमिस्तेन्विडकाञ्जिकयन्त्राणि क्षारमृल्लवणानि च ॥ (६१।२)

Ausstattung des Alchemistenviḍakāñjikayantrāṇi kṣāramṛllavaṇāni ca ||

62.1६२.१

कोष्ठी मूषा वङ्कनाली तुषाङ्गारवनोपलाः । (६२।१)

koṣṭhī mūṣā vaṅkanālī tuṣāṅgāravanopalāḥ |

62.2६२.२

भस्त्रिका दंशकान् एका शिला खल्वोऽप्युदूखलम् ॥ (६२।२)

bhastrikā daṃśakān ekā śilā khalvo'pyudūkhalam ||

63.1६३.१

स्वर्णकारोपकरणं समस्ततुलनानि च । (६३।१)

svarṇakāropakaraṇaṃ samastatulanāni ca |

63.2६३.२

मृत्काष्ठताम्रलोहाद्यपात्राणि विविधानि च ॥ (६३।२)

mṛtkāṣṭhatāmralohādyapātrāṇi vividhāni ca ||

64.1६४.१

दिव्यौषधानि वर्गाश्च रञ्जकं स्नेहनानि च । (६४।१)

divyauṣadhāni vargāśca rañjakaṃ snehanāni ca |

64.2६४.२

एतानि द्वारबाह्ये तु मूलमन्त्रेण पूजयेत् ॥ (६४।२)

etāni dvārabāhye tu mūlamantreṇa pūjayet ||

65.1६५.१

वाङ्मायां हें ततः क्ष्में च क्ष्मश्च पञ्चाक्षरो मनुः । (६५।१)

vāṅmāyāṃ heṃ tataḥ kṣmeṃ ca kṣmaśca pañcākṣaro manuḥ |

65.2६५.२

अनेन मूलमन्त्रेण भैरवं तत्र पूजयेत् ॥ (६५।२)

anena mūlamantreṇa bhairavaṃ tatra pūjayet ||

66.1६६.१

रससिद्धस्सर्वेषां रससिद्धानां नामानि कीर्तयेत्तदा । (६६।१)

rasasiddhassarveṣāṃ rasasiddhānāṃ nāmāni kīrtayettadā |

66.2६६.२

व्यालाचार्यश्चन्द्रसेनः सुबुद्धिर्नरवाहनः ॥ (६६।२)

vyālācāryaścandrasenaḥ subuddhirnaravāhanaḥ ||

67.1६७.१

नागार्जुनो रत्नघोषः सुरानन्दो यशोधरः । (६७।१)

nāgārjuno ratnaghoṣaḥ surānando yaśodharaḥ |

67.2६७.२

इन्द्रद्युम्नश्च माण्डव्यश्चर्पटिः शूरसेनकः ॥ (६७।२)

indradyumnaśca māṇḍavyaścarpaṭiḥ śūrasenakaḥ ||

68.1६८.१

वाडबो नागबुद्धिश्च खण्डः कापालिको हरः । (६८।१)

vāḍabo nāgabuddhiśca khaṇḍaḥ kāpāliko haraḥ |

68.2६८.२

कामली तात्त्विकः शम्भुर्लोको लम्पटशारदौ ॥ (६८।२)

kāmalī tāttvikaḥ śambhurloko lampaṭaśāradau ||

69.1६९.१

बाणासुरो मुनिश्रेष्ठो गोविन्दः कपिलो बलिः । (६९।१)

bāṇāsuro muniśreṣṭho govindaḥ kapilo baliḥ |

69.2६९.२

एते सर्वे तु भूपेन्द्रा रससिद्धा महाबलाः ॥ (६९।२)

ete sarve tu bhūpendrā rasasiddhā mahābalāḥ ||

70.1७०.१

चरन्ति सर्वलोकेषु निर्जरामरणाः सदा । (७०।१)

caranti sarvalokeṣu nirjarāmaraṇāḥ sadā |

70.2७०.२

सप्तविंशतिसंख्याका रससिद्धिप्रदायकाः ॥ (७०।२)

saptaviṃśatisaṃkhyākā rasasiddhipradāyakāḥ ||

71.1७१.१

वन्द्याः पूज्याः प्रयत्नेन ततः कुर्याद्रसायनम् । (७१।१)

vandyāḥ pūjyāḥ prayatnena tataḥ kuryādrasāyanam |

71.2७१.२

हर्षयेद् द्विजदेवांश्च तर्पयेदिष्टदेवताम् ॥ (७१।२)

harṣayed dvijadevāṃśca tarpayediṣṭadevatām ||

72.1७२.१

कुमारीयोगिनीयोगिमुनिमायिकसाधकान् । (७२।१)

kumārīyoginīyogimunimāyikasādhakān |

72.2७२.२

तर्पयेत्पूजयेद् भक्त्या निजशक्त्यनुसारतः ॥ (७२।२)

tarpayetpūjayed bhaktyā nijaśaktyanusārataḥ ||

73.1७३.१

इत्येवं सर्वसम्भारयुक्तं कुर्याद्रसोत्सवम् । (७३।१)

ityevaṃ sarvasambhārayuktaṃ kuryādrasotsavam |

73.2७३.२

सर्वविघ्नप्रशान्त्यर्थं सर्वेप्सितफलप्रदम् ॥ (७३।२)

sarvavighnapraśāntyarthaṃ sarvepsitaphalapradam ||

74.1७४.१

अन्यथा चेद्विमूढात्मा मन्त्रदीक्षाक्रमं विना । (७४।१)

anyathā cedvimūḍhātmā mantradīkṣākramaṃ vinā |

74.2७४.२

कर्तुमिच्छति सूतस्य साधनं गुरुवर्जितः ॥ (७४।२)

kartumicchati sūtasya sādhanaṃ guruvarjitaḥ ||

75.1७५.१

नासौ सिद्धिमवाप्नोति यत्नकोटिशतैरपि । (७५।१)

nāsau siddhimavāpnoti yatnakoṭiśatairapi |

75.2७५.२

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शास्त्रोक्तां कारयेत् क्रियाम् ॥ (७५।२)

tasmāt sarvaprayatnena śāstroktāṃ kārayet kriyām ||

76.1७६.१

सम्यक्साधनसोद्यमा गुरुयुता राजाज्ञयालंकृता नानाकर्मणि कोविदा रसपरास्त्वाढ्या जनैश्चार्थिताः । (७६।१)

samyaksādhanasodyamā guruyutā rājājñayālaṃkṛtā nānākarmaṇi kovidā rasaparāstvāḍhyā janaiścārthitāḥ |

76.2७६.२

मात्रायन्त्रसुपाककर्मकुशलाः सर्वौषधीकोविदास्तेषां सिध्यति नान्यथा विधिबलात् श्री पारदः पारदः ॥ (७६।२)

mātrāyantrasupākakarmakuśalāḥ sarvauṣadhīkovidāsteṣāṃ sidhyati nānyathā vidhibalāt śrī pāradaḥ pāradaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

RRĀ, 3, 1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit