सूतेन सत्त्वरचितेन च जारितेन पक्वाख्यबीजगुणसंख्यसुसारितेन । (१।१)

विज्ञाय यस्तु मतिमान् स तु वार्तिकेन्द्रश्चंद्रार्कवेधविधिना कनकं करोति ॥ (१।२)

मेर्चुर्य्:: चारणस्वर्णे नागं समावर्त्य माषमात्रं तु घर्षयेत् । (२।१)

तप्तखल्वे ततस्तस्मिन्पलमेकं रसं क्षिपेत् ॥ (२।२)

सिद्धमूलीद्रवं दत्त्वा मर्दयेत्कांजिकैर्दिनम् । (३।१)

घर्मे वा तप्तखल्वे वा ततो ग्रासं तु दापयेत् ॥ (३।२)

चतुःषष्ट्यंशकं पूर्वं द्वंद्वं सत्त्वं विभावितम् । (४।१)

दत्त्वा मर्द्यं दिनैकं तु चारणायंत्रके क्षिपेत् ॥ (४।२)

सजम्बीरैर्दिनं घर्मे धारितं चरति ध्रुवम् ॥ (५।०)

मेर्चुर्य्:: जारणजारणम् त्रिक्षारं पंचलवणम् अम्लवर्गे स्नुहीपयः । (६।१)

गोमूत्रैर्लोलयेत्सर्वं तेन वस्त्रं घनं लिपेत् ॥ (६।२)

तन्मध्ये जारितं सूतं बद्ध्वा भूर्जेन वेष्टयेत् । (७।१)

सिद्धमूल्यम्लसंयुक्तं दोलायंत्रे त्र्यहं पचेत् ॥ (७।२)

उद्धृत्योष्णारनालेन क्षालयेल्लोहपात्रके । (८।१)

वस्त्रपूतं ततः कृत्वा सोष्णपात्रे विमर्दयेत् ॥ (८।२)

हस्तेनैव भवेद्यावत् सुधौतं पारदं पुनः । (९।१)

चतुर्गुणेन वस्त्रेण क्षालयेन्निर्मलो भवेत् ॥ (९।२)

अजीर्णे च पुनर्मर्द्यमम्लं दत्त्वा दिनावधि । (१०।१)

दोलायां स्वेदयेत्तद्वद् भवेज्जीर्णं न संशयः ॥ (१०।२)

मेर्चुर्य्:: प्रेपरतिओन् ड़ोर् ग्रासनैष्टिका गुडदग्धोर्णा गृहधूमं च सर्जिका । (११।१)

सैंधवेन युतं सर्वं षोडशांशं रसस्य तु ॥ (११।२)

दत्त्वा ततोऽम्लवर्गेण घर्मे मर्द्यं दिनावधि । (१२।१)

इष्टिकादम्लवर्गेण दोलायंत्रे दिनं पचेत् । (१२।२)

तेxत्जीर्णे जीर्णे त्विदं कुर्याद् ग्रासग्राही भवेद्रसः ॥ (१२।३)

मेर्चुर्य्:: जारण ओड़् बीजस्द्वात्रिंशांशं ततो ग्रासं दत्त्वा चार्यं च जारयेत् । (१३।१)

पूर्ववत्स्वेदनान्तं च कृत्वा ग्रासं तृतीयकम् ॥ (१३।२)

षोडशांशं प्रदातव्यं तज्जीर्णे चाष्टमांशकम् । (१४।१)

जारयेत्पूर्वयोगेन ह्येवं ग्रासचतुष्टयम् ॥ (१४।२)

ततः कच्छपयन्त्रेण जारयेत्तन्निगद्यते । (१५।१)

ऊर्ध्वाधश्चाष्टमांशेन ग्रासे ग्रासे बिडं क्षिपेत् ॥ (१५।२)

चतुर्थांशं ततो ग्रासं ग्रासं देयं समं पुनः । (१६।१)

जीर्णे जीर्णे समं देयमेवं जार्यं च षड्गुणम् ॥ (१६।२)

रागाणां ग्रहणार्थं च ग्रासे ग्रासे तु पूर्ववत् । (१७।१)

इत्येवं द्वंद्वयोगानां सत्त्वानां च विशेषतः ॥ (१७।२)

स्वर्णादिसर्वलोहानां बीजानां जारणाहितम् । (१८।१)

कर्तव्यं वक्ष्यते तत्र मात्रायुक्तिश्च पूर्ववत् ॥ (१८।२)

मेर्चुर्य्:: जारण ओड़् द्वन्द्वसभावे व्योमसत्त्वस्य कान्तपाषाणसत्त्वकम् । (१९।१)

तीक्ष्णपाषाणसत्त्वं वा द्वंद्वितं व्योमसत्त्ववत् ॥ (१९।२)

जारयेत्पूर्वयोगेन सर्वेषां स्यात्फलं समम् । (२०।१)

इत्येवं षड्गुणं द्वंद्वं यत्किंचिज् जारयेद्रसे ॥ (२०।२)

सिद्धबीज:: प्रेपरतिओन्जारितं सिद्धबीजेन सारयेत्तन्निगद्यते । (२१।१)

ताप्यसत्त्वं घोषताम्रं शुद्धहेम समं समम् ॥ (२१।२)

आवर्त्य द्वंद्वलिप्तायां मूषायामन्धितं पुनः । (२२।१)

समुद्धृत्य पुनर्धाम्यं मूषायां प्रकटं धमेत् ॥ (२२।२)

माक्षिकाद्धौतसत्त्वं च स्तोकं स्तोकं विनिक्षिपेत् । (२३।१)

स्वर्णशेषं भवेद्यावत्तावत्पाच्यं च तत्पुनः ॥ (२३।२)

पूर्ववच्च धमेत्तावद्यावत्स्वर्णावशेषितम् । (२४।१)

ताप्यसत्त्वेन ताम्रेण द्वंद्वमेवं पुनः पुनः ॥ (२४।२)

षड्वारं धमनेनैव ग्राह्यं स्वर्णावशेषितम् । (२५।१)

सिद्धबीजमिदं ख्यातं दाडिमीपुष्पवद् भवेत् ॥ (२५।२)

अनेन सिद्धबीजेन पूर्ववत्सारणात्रयम् । (२६।१)

कृत्वाथ जारयेत्तद्वज्जीर्णे बद्ध्वा मुखं तथा ॥ (२६।२)

बन्धनं शोधनं चैव क्रामणं चैव पूर्ववत् । (२७।१)

चंद्रार्के द्राविते योज्यं सहस्रांशेन कांचनम् ॥ (२७।२)

मेर्चुर्य्:: जारण ओड़् सुल्ड़ुरथातः शुद्धसूतस्य जारणे पूर्वभावितम् । (२८।१)

अथ शुद्धस्य सत्त्वस्य जारयेत्पूर्वभाषितम् । (२८।२)

गंधकं तु तुलायन्त्रे पश्चात्सर्वं ग्रसत्यलम् ॥ (२८।३)

मुखनालान्विता ऊर्ध्ववक्त्रा स्याद् द्वादशाङ्गुला । (२९।१)

दृढा लोहमयी कुर्यादनया सदृशी परा ॥ (२९।२)

एकस्यां निक्षिपेत्सूतम् अन्यस्यां गंधकं समम् । (३०।१)

एकस्या मुखमध्ये तु ह्यपरस्या मुखं क्षिपेत् ॥ (३०।२)

लिप्त्वा मृल्लवणैः संधिं गंधकाधः पुटं लघु । (३१।१)

रसस्याधो जलं स्थाप्यं गंधधूमं पिबत्यलम् ॥ (३१।२)

जीर्णे गंधे समुद्घाट्य तुल्यं गंधं च दापयेत् । (३२।१)

इत्येवं षोडशगुणं गंधं जार्यं पुनः पुनः ॥ (३२।२)

जारितः सूतराजोऽयं वासनामुखितो भवेत् ॥ (३३।०)

मेर्चुर्य्:: वासनामुखित:: ?व्योमसत्त्वं ताप्यसत्त्वं शुल्बं शुद्धं समं समम् । (३४।१)

आवर्त्य द्वंद्वलिप्तायां मूषायामथ चूर्णयेत् ॥ (३४।२)

भावयेदभिषेकेण पूर्ववत्शतवारकम् । (३५।१)

पूर्ववच्चारयेदेतद्वासनामुखिते रसे ॥ (३५।२)

तद्वज्जार्यं प्रयत्नेन यावद् भवति षड्गुणम् । (३६।१)

तत्सूते सारितं जार्यं सिद्धबीजं तु पूर्ववत् ॥ (३६।२)

मुखं च बंधनं कृत्वा वेधायान्तं प्रदापयेत् । (३७।१)

क्रामणेन समायुक्तं चंद्रार्कं कांचनं भवेत् । (३७।२)

सहस्रांशेन तत्सत्यं रसोऽयं कामरूपकः ॥ (३७।३)

सिल्वेर् => गोल्द्पूर्ववत् शुद्धसूतस्य पूर्वसंस्कृतगंधकम् । (३८।१)

जारयेत् षड्गुणं सम्यक् तुलायंत्रेण पूर्ववत् ॥ (३८।२)

तिक्तकोशातकीद्रावं लांगलीद्रावसंयुतम् । (३९।१)

दापयेत्पूर्वसूतस्य खल्वे मर्द्यं दिनावधि ॥ (३९।२)

पादांशं पक्वबीजं च चारयित्वाथ जारयेत् । (४०।१)

पूर्ववद् बिडयोगेन एवं जार्यं समक्रमात् ॥ (४०।२)

त्रिधाथ पक्वबीजं तु सारयित्वाथ जारयेत् । (४१।१)

तारे वेधं शतांशेन दापयेत्काञ्चनं भवेत् ॥ (४१।२)

शतांशविधि; प्रोदुच्तिओन् ओड़् गोल्द्तारं स्यादष्टानवतिभागाः स्वर्णस्य भागकम् । (४२।१)

भागैकं वेधकं सूतं संख्येयं शतवेधके ॥ (४२।२)

गोल्द्:: प्रोदुच्तिओन्रसकस्य तु यत्सत्त्वं चूर्णितं वाभिषेकितम् । (४३।१)

पूर्ववत् क्रमयोगेन रसे चार्यं च जारयेत् ॥ (४३।२)

यावद् अष्टगुणं पश्चात् समं कृष्णाभ्रसत्त्वकम् । (४४।१)

चार्यं जार्यं क्रमेणैव पक्वबीजं चतुर्गुणम् ॥ (४४।२)

जारयेच्च पुनः सूते कच्छपाख्ये विडान्विते । (४५।१)

रागग्रहणपर्यन्तं कृत्वा प्रक्षाल्य तं रसम् ॥ (४५।२)

उन्मत्तमुनिपत्राणि रजनी काकमाचिका । (४६।१)

धान्याम्लैः पेषयेत्तुल्यं तद्द्रवैर्मर्दयेद्रसम् ॥ (४६।२)

सप्ताहं तप्तखल्वे तु कच्छपे तु दिनं पचेत् । (४७।१)

ततो दिव्यौषधैरेव मर्दयेद्दिवसत्रयम् ॥ (४७।२)

तं रुद्ध्वा वज्रमूषायां त्रिदिनं तुषवह्निना । (४८।१)

स्वेदितं च पुनर्मर्द्यं तद्वद्रुद्ध्वा धमेद् दृढम् ॥ (४८।२)

कुक्कुटाण्डनिभं बद्धं जायते चूर्णयेत्पुनः । (४९।१)

ब्रह्मपुष्पद्रवमर्द्यं दिनैकं चान्धयेत्पुनः ॥ (४९।२)

पचेद् गजपुटेऽप्येवं देयं पुटचतुष्टयम् । (५०।१)

वृश्चिकाल्या द्रवैरेवं तद्वत्पुटचतुष्टयम् ॥ (५०।२)

कुंकुमसुरसेनैव तद्वत्पुटचतुष्टयम् । (५१।१)

मातुलुङ्गरसेनैकं पुटं दत्त्वा समाहरेत् ॥ (५१।२)

सहस्रांशेन तेनैव तं शुल्बं तु वेधयेत् । (५२।१)

शुद्धं वा द्रावितं नागं वेधं स्यात्क्रामणेन वै । (५२।२)

तत्सर्वं जायते स्वर्णं देवाभरणमुत्तमम् ॥ (५२।३)

बीज:: ओड़् गोल्द्स्वर्णार्कं तीक्ष्णनागं च सम्यक् सस्याभ्रकस्य च । (५३।१)

वैक्रांतस्य च सत्त्वं च चूर्णं कुर्यात्समं समम् ॥ (५३।२)

द्वन्द्वमेलापलिप्तायां मूषायामन्धितं धमेत् । (५४।१)

समुद्धृत्य तु तत्खोटं मूषायां प्रकटं धमेत् ॥ (५४।२)

वापो माक्षिकचूर्णेन दत्ते देयः शनैः शनैः । (५५।१)

यावत्स्वर्णावशेषं स्याद् अर्कायां दापयेत्पुनः ॥ (५५।२)

पूर्ववत्क्रमयोगेन धमेत्स्वर्णावशेषितम् । (५६।१)

इत्येवं च पुनः कुर्याज्जायते स्वर्णबीजकम् ॥ (५६।२)

बीज:: ड़्रोम् गोल्दभ्रसत्त्वायसं ताम्रं चूर्णं कृत्वा समं समम् । (५७।१)

शुद्धताप्यस्य चूर्णं च ताम्रस्य द्विगुणं भवेत् ॥ (५७।२)

मूषायां द्वंद्वलिप्तायां रुद्ध्वा तीव्राग्निना धमेत् । (५८।१)

तत्खोटं सूक्ष्मचूर्णं च रुद्ध्वा गजपुटे पचेत् ॥ (५८।२)

एवं पञ्चपुटैः पक्वं द्रुते स्वर्णे च वाहयेत् । (५९।१)

धमेत्प्रकटमूषायां यावद्दशगुणं शनैः ॥ (५९।२)

ताप्यचूर्णं प्रदातव्यं किंचित्किंचित्तु वापयेत् । (६०।१)

स्वर्णशेषं समुद्धृत्य स्यादिदं स्वर्णबीजकम् ॥ (६०।२)

चन्द्रार्क => गोल्द्स्वर्णबीजं समं सूते जारयेदभ्रसत्त्ववत् । (६१।१)

ततस्तेन शतांशेन मधुनाक्तेन लेपयेत् ॥ (६१।२)

समं चंद्रार्कपत्राणि वेष्टयेच्चार्कपत्रकैः । (६२।१)

दोलायंत्रे सारनाले दशाहं पाचयेच्छनैः ॥ (६२।२)

उद्धृत्यावर्तयेत्तानि दिव्यं भवति कांचनम् ॥ (६३।०)

बीज:: ड़्रोम् गोल्द्मृततीक्ष्णार्कभागं च ताप्यचूर्णं समम् । (६४।१)

एतद्वाह्यं द्रुते स्वर्णे यावद्दशगुणं शनैः । (६४।२)

स्वर्णशेषं समादाय स्यादिदं स्वर्णबीजकम् ॥ (६४।३)

बीज:: ड़्रोम् गोल्द्तीक्ष्णं कांतं मृतं चैव शुल्वं तारं समं समम् । (६५।१)

मूषायां द्वंद्वलिप्तायां रुद्ध्वा तीव्राग्निना धमेत् ॥ (६५।२)

तत्खोटं द्राविते स्वर्णे वाह्यं दशगुणैः शनैः । (६६।१)

पूर्ववत्ताप्यचूर्णेन स्वर्णबीजमिदं परम् ॥ (६६।२)

सिल्वेर् => गोल्द्यथेष्टं स्वर्णबीजैकं पादांशं जारयेद्रसे । (६७।१)

पूर्ववत्क्रमयोगेन सत्त्वबीजेन सारयेत् ॥ (६७।२)

सारिते जारयेत्तद्वदनुसार्येण जारयेत् । (६८।१)

प्रतिसार्य ततो जार्यं मुखं बद्ध्वा च बन्धयेत् ॥ (६८।२)

पञ्चांशं दशयोगेन तारे वेधं प्रदापयेत् । (६९।१)

क्रामणेन समायुक्तं दिव्यं भवति कांचनम् ॥ (६९।२)

सिल्वेर् => गोल्द्नागं रसकसत्त्वं च ताम्रं भागं क्रमोत्तरम् । (७०।१)

ध्मापितं वाहयेत्स्वर्णे षड्गुणं वापयेच्छनैः ॥ (७०।२)

स्वर्णशेषं तु तज्जार्यं समांशं पारदे क्रमात् । (७१।१)

यथापूर्वं मारणादिबंधनान्तं च कारयेत् ॥ (७१।२)

अनेन षष्टिभागेन पूर्ववत्कांचनं भवेत् ॥ (७२।०)

चन्द्रार्क => स्वर्णताप्येन मारयेच्छुल्बं यथागंधेन मारितम् । (७३।१)

तत्ताम्रं वाहयेन्नागे मूषामध्ये धमन् धमन् ॥ (७३।२)

शनैः शतगुणं यावत्ताप्यचूर्णं क्षिपन्क्षिपन् । (७४।१)

तत्ताम्रं वाहयेत्स्वर्णे द्वात्रिंशद्गुणितं क्रमात् ॥ (७४।२)

स्वर्णशेषं तु तद्बीजं समांशं जारयेद्रसे । (७५।१)

अनेनैव तु बीजेन सारयेज्जारयेत्पुनः ॥ (७५।२)

पूर्ववत् क्रमयोगेन बंधनान्तं च कारयेत् । (७६।१)

क्रामणेन समायुक्तं सहस्रांशेन वेधयेत् । (७६।२)

चंद्रार्कं जायते स्वर्णं देवाभरणमुत्तमम् ॥ (७६।३)

सिल्वेर् => गोल्द्रसकाभ्रकयोः सत्त्वं ताम्रचूर्णं क्रमोत्तरम् । (७७।१)

मूषायां द्वंद्वलिप्तायां रुद्ध्वा ध्माते समुद्धरन् ॥ (७७।२)

तत्खोटांशं ताप्यचूर्णं दत्त्वा चाम्लेन मर्दयेत् । (७८।१)

रुद्ध्वा लघुपुटे पच्यादेवं पञ्चपुटैः पचेत् ॥ (७८।२)

तच्चूर्णं वाहयेत्स्वर्णे धाम्यमाने शनैः शनैः । (७९।१)

सहस्रगुणितं यावत्तद्बीजं जारयेद्रसे ॥ (७९।२)

यावच्छतगुणं यत्नादनेनैव तु सारयेत् । (८०।१)

जारणं सारणं चैव बंधनान्तं च पूर्ववत् ॥ (८०।२)

कृत्वाथ लक्षभागेन तारं भवति कांचनम् ॥ (८१।०)

सिल्वेर् => गोल्दभ्रसत्त्वं रविं नागं क्रमवृद्ध्या विचूर्णयेत् । (८२।१)

मूषायां द्वंद्वलिप्तायां रुद्ध्वा तीव्राग्निना धमेत् ॥ (८२।२)

तत्समं ताप्यचूर्णं तु सर्वमम्लेन मर्दयेत् । (८३।१)

रुद्ध्वा पञ्चपुटैः पच्यात् तच्चूर्णं वाहयेद् द्रुतम् ॥ (८३।२)

स्वर्णे शतं यावत्तावत्स्वर्णं च जारयेत् । (८४।१)

युक्त्या शतगुणं यावत्त्रिधानेनैव सारयेत् ॥ (८४।२)

सारिते जारणं कुर्याद् बंधनान्तं च पूर्ववत् । (८५।१)

अयुतांशेन तेनैव तारं भवति कांचनम् ॥ (८५।२)

चन्द्रार्क => गोल्दथवा पूर्वचूर्णं तु सहस्रगुणितं द्रुते । (८६।१)

स्वर्णे वाह्यं क्रमेणैव तद्बीजं जारयेद्रसे ॥ (८६।२)

सहस्रगुणितं यावत् त्रिधा तेनैव सारयेत् । (८७।१)

सारितं जारयेत्पश्चात् पुनः सार्यं च जारयेत् ॥ (८७।२)

सप्तशृङ्खलिकायोगात्सारितं जारयेद् बुधः । (८८।१)

मुखं बद्ध्वा रसं बद्ध्वा कोटिवेधी भवेद्रसः । (८८।२)

क्रामणेन समायुक्तं चंद्रार्कं कांचनं भवेत् ॥ (८८।३)

चोप्पेर् => सिल्वेर्विमला तालकं तीक्ष्णं भागवृद्ध्या विचूर्णयेत् । (८९।१)

मूषायां द्वंद्वलिप्तायां तत्खोटं सुविचूर्णयेत् ॥ (८९।२)

अम्लैर्मर्द्यं पुटे पच्यादित्येवं पंचधा पुटेत् । (९०।१)

तारे दशगुणं वाह्यं तालचूर्णं क्षिपन्क्षिपन् ॥ (९०।२)

एतद् बीजं समं सूते जारयेत् पूर्ववत् क्रमात् । (९१।१)

ततस्तु तारबीजेन सारयेत्सारणात्रयम् ॥ (९१।२)

तेनैव तु शतांशेन द्रुतं ताम्रं तु वेधयेत् । (९२।१)

शंखकुंदेन्दुसंकाशं तारं भवति शोभनम् ॥ (९२।२)

चोप्पेर् => सिल्वेर्मृतबंगं तालसत्त्वं समं चूर्णं प्रकल्पयेत् । (९३।१)

द्विरष्टगुणितं तारे वाहयेत्तं धमन् धमन् ॥ (९३।२)

तद्बीजं जारयेत्सूते यावद्दशगुणं क्रमात् । (९४।१)

ततस्तं तारबीजेन सारयेत्सारणात्रयम् ॥ (९४।२)

सहस्रांशेन चानेन ताम्रवेधं प्रदापयेत् । (९५।१)

तत्ताम्रं जायते तारं शंखकुंदेन्दुसन्निभम् ॥ (९५।२)

मेर्चुर्य्:: शतवेधिन्श्वेताभ्रतालयोः सत्त्वं रसकस्य च सत्त्वकम् । (९६।१)

चतुर्थं तारमाक्षीकं समं चूर्णं प्रकल्पयेत् ॥ (९६।२)

चूर्णतुल्यं बंगचूर्णं सर्वमेकत्र तं धमेत् । (९७।१)

द्वंद्वमेलापलिप्तायां जातं खोटं विचूर्णयेत् ॥ (९७।२)

अम्लपिष्टं पुटे पच्यादित्येवं पंचधा पुटेत् । (९८।१)

तच्चूर्णं वाहयेत्तारे यावद्दशगुणं धमेत् ॥ (९८।२)

तत्तारं रसराजस्य समं जार्यं क्रमेण वै । (९९।१)

पूर्ववच्च त्रिधा सार्यं शतवेधी भवेद्रसः ॥ (९९।२)

चोप्पेर् => सिल्वेरेवं सत्त्वाभ्रसत्त्वं च चूर्णं द्वंद्वं च पूर्ववत् । (१००।१)

पादांशं तालकं दत्त्वा अम्लैः पिष्ट्वा निरुध्य च ॥ (१००।२)

पचेत्पञ्चपुटैरेवं तारे वाह्यं द्विषड्गुणम् । (१०१।१)

एतद्बीजं समं जार्यं प्रत्येकं दशभागकम् ॥ (१०१।२)

बंगं श्वेताभ्रसत्त्वं च प्रत्येकं दशभागकम् । (१०२।१)

ताराख्या विमला तीक्ष्णं प्रत्येकं पञ्चभागिकम् ॥ (१०२।२)

द्वंद्वमेलापलिप्तायां मूषायां तं धमेद् दृढम् । (१०३।१)

अम्लपिष्टं पुटे पाच्यं पञ्चवारं पुनः पुनः ॥ (१०३।२)

तद्वाह्यं तारभागस्य तारचूर्णं क्षिपन् क्षिपन् । (१०४।१)

तद्बीजं रसराजस्य जार्यं शतगुणं क्रमात् ॥ (१०४।२)

सारयेत्तारबीजेन विधिना सारणात्रयम् । (१०५।१)

अनेनैवायुतांशेन द्रुतं ताम्रं तु वेधयेत् । (१०५।२)

जायते रजतं दिव्यं शंखकुन्देन्दुसन्निभम् ॥ (१०५।३)

इत्थं रसे कनकबीजमनन्तयोगैः कृत्वा भिषक् तमखिलं विधिवच्च जार्यम् । (१०६।१)

तेनैव हेमनिचयं रजतं च कृत्वा दारिद्र्यदाहमखिलेषु जनेषु कुर्यात् ॥ (१०६।२)