YSBhā zu YS, 1, 31.1

30 of 137 · 9 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

दुःखम् आध्यात्मिकम् आधिभौतिकम् आधिदैविकं च । (१।१)

duḥkham ādhyātmikam ādhibhautikam ādhidaivikaṃ ca |

येनाभिहताः प्राणिनस् तदुपघाताय प्रयतन्ते तद् दुःखम् । (१।२)

yenābhihatāḥ prāṇinas tadupaghātāya prayatante tad duḥkham |

दौर्मनस्यम् इच्छाविघाताच् चेतसः क्षोभः । (१।३)

daurmanasyam icchāvighātāc cetasaḥ kṣobhaḥ |

यद् अङ्गान्य् एजयति कम्पयति तद् अङ्गमेजयत्वम् । (१।४)

yad aṅgāny ejayati kampayati tad aṅgamejayatvam |

प्राणो यद् बाह्यं वायुम् आचामति स श्वासः । (१।५)

prāṇo yad bāhyaṃ vāyum ācāmati sa śvāsaḥ |

यत् कौष्ठ्यं निःसारयति स प्रश्वासः । (१।६)

yat kauṣṭhyaṃ niḥsārayati sa praśvāsaḥ |

एते विक्षेपसहभुवो विक्षिप्तचित्तस्यैते भवन्ति । (१।७)

ete vikṣepasahabhuvo vikṣiptacittasyaite bhavanti |

समाहितचित्तस्यैते न भवन्ति । (१।८)

samāhitacittasyaite na bhavanti |

अथैते विक्षेपाः समाधिप्रतिपक्षास् ताभ्याम् एवाभ्यासवैराग्याभ्यां निरोद्धव्याः तत्राभ्यासस्य विषयम् उपसंहरन्न् इदम् आह ॥ (१।९)

athaite vikṣepāḥ samādhipratipakṣās tābhyām evābhyāsavairāgyābhyāṃ niroddhavyāḥ tatrābhyāsasya viṣayam upasaṃharann idam āha ||