YSBhā zu YS, 1, 7.1

6 of 137 · 8 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

इन्द्रियप्रणालिकया चित्तस्य बाह्यवस्तूपरागात् तद्विषया सामान्यविशेषात्मनो ऽर्थस्य विशेषावधारणप्रधाना वृत्तिः प्रत्यक्षं प्रमाणम् ॥ (१।१)

indriyapraṇālikayā cittasya bāhyavastūparāgāt tadviṣayā sāmānyaviśeṣātmano 'rthasya viśeṣāvadhāraṇapradhānā vṛttiḥ pratyakṣaṃ pramāṇam ||

फलं तदविशिष्टः पौरुषेयश्चित्तवृत्तिबोधः ॥ (२।१)

phalaṃ tadaviśiṣṭaḥ pauruṣeyaścittavṛttibodhaḥ ||

बुद्धेः प्रतिसंवेदी पुरुष इत्युपरिष्टाद् उपपादयिष्यामः ॥ (३।१)

buddheḥ pratisaṃvedī puruṣa ityupariṣṭād upapādayiṣyāmaḥ ||

अनुमेयस्य तुल्यजातीयेष्व् अनुवृत्तो भिन्नजातीयेभ्यो व्यावृत्तः संबन्धो यः तद्विषया सामान्यावधारणप्रधाना वृत्तिः अनुमानम् ॥ (४।१)

anumeyasya tulyajātīyeṣv anuvṛtto bhinnajātīyebhyo vyāvṛttaḥ saṃbandho yaḥ tadviṣayā sāmānyāvadhāraṇapradhānā vṛttiḥ anumānam ||

यथा देशान्तरप्राप्तेर् गतिमच्चन्द्रतारकं चैत्रवत् ॥ (५।१)

yathā deśāntaraprāpter gatimaccandratārakaṃ caitravat ||

विन्ध्यश्चाप्राप्तेर् अगतिः ॥ (६।१)

vindhyaścāprāpter agatiḥ ||

आप्तेन दृष्टो ऽनुमितो वार्थः परत्र स्वबोधसंक्रान्तये शब्देनोपदिश्यते शब्दात् तदर्थविषया वृत्तिः श्रोतुर् आगमः ॥ (७।१)

āptena dṛṣṭo 'numito vārthaḥ paratra svabodhasaṃkrāntaye śabdenopadiśyate śabdāt tadarthaviṣayā vṛttiḥ śrotur āgamaḥ ||

यस्याश्रद्धेयार्थो वक्ता न दृष्टानुमितार्थः स आगमः प्लवते मूलवक्तरि तु दृष्टानुमितार्थे निर्विप्लवः स्यात् ॥ (८।१)

yasyāśraddheyārtho vaktā na dṛṣṭānumitārthaḥ sa āgamaḥ plavate mūlavaktari tu dṛṣṭānumitārthe nirviplavaḥ syāt ||