योगसूत्रभाष्यYogasūtrabhāṣya

YSBhā zu YS, 2, 28.1

72 of 137 · 31 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

योगाङ्गान्यष्टावभिधायिष्यमाणानि ॥ (१।१)

yogāṅgānyaṣṭāvabhidhāyiṣyamāṇāni ||

2.1२.१

तेषाम् अनुष्ठानात् पञ्चपर्वणो विपर्ययस्याशुद्धिरूपस्य क्षयो नाशः ॥ (२।१)

teṣām anuṣṭhānāt pañcaparvaṇo viparyayasyāśuddhirūpasya kṣayo nāśaḥ ||

3.1३.१

तत्क्षये सम्यग्ज्ञानस्याभिव्यक्तिः ॥ (३।१)

tatkṣaye samyagjñānasyābhivyaktiḥ ||

4.1४.१

यथा यथा च साधनान्य् अनुष्ठीयन्ते तथा तथा तनुत्वम् अशुद्धिर् आपद्यते ॥ (४।१)

yathā yathā ca sādhanāny anuṣṭhīyante tathā tathā tanutvam aśuddhir āpadyate ||

5.1५.१

यथा यथा च क्षीयते तथा तथा क्षयक्रमानुरोधिनी ज्ञानस्यापि दीप्तिर् विवर्धते ॥ (५।१)

yathā yathā ca kṣīyate tathā tathā kṣayakramānurodhinī jñānasyāpi dīptir vivardhate ||

6.1६.१

सा खल्व् एषा विवृद्धिः प्रकर्षम् अनुभवत्य् आ विवेकख्यातेः ॥ (६।१)

sā khalv eṣā vivṛddhiḥ prakarṣam anubhavaty ā vivekakhyāteḥ ||

7.1७.१

आ गुणपुरुषस्वरूपविज्ञानाद् इत्यर्थः ॥ (७।१)

ā guṇapuruṣasvarūpavijñānād ityarthaḥ ||

8.1८.१

योगाङ्गानुष्ठानम् अशुद्धेर् वियोगकारणम् यथा परशुश्छेद्यस्य ॥ (८।१)

yogāṅgānuṣṭhānam aśuddher viyogakāraṇam yathā paraśuśchedyasya ||

9.1९.१

विवेकख्यातेस् तु प्राप्तिकारणं यथा धर्मः सुखस्य नान्यथा कारणम् ॥ (९।१)

vivekakhyātes tu prāptikāraṇaṃ yathā dharmaḥ sukhasya nānyathā kāraṇam ||

10.1१०.१

कति चैतानि कारणानि शास्त्रे भवन्ति ॥ (१०।१)

kati caitāni kāraṇāni śāstre bhavanti ||

11.1११.१

नवैवेत्य् आह ॥ (११।१)

navaivety āha ||

12.1१२.१

तद् यथा । (१२।१)

tad yathā |

12.2१२.२

उत्पत्तिस्थित्यभिव्यक्तिविकारप्रत्ययाप्तयः । (१२।२)

utpattisthityabhivyaktivikārapratyayāptayaḥ |

12.3१२.३

वियोगान्यत्वधृतयः कारणं नवधा स्मृतम् ॥ (१२।३)

viyogānyatvadhṛtayaḥ kāraṇaṃ navadhā smṛtam ||

13.1१३.१

इति ॥ (१३।१)

iti ||

14.1१४.१

तत्रोत्पत्तिकारणं मनो भवति विज्ञानस्य ॥ (१४।१)

tatrotpattikāraṇaṃ mano bhavati vijñānasya ||

15.1१५.१

स्थितिकारणं मनसः पुरुषार्थता शरीरस्येवाहार इति ॥ (१५।१)

sthitikāraṇaṃ manasaḥ puruṣārthatā śarīrasyevāhāra iti ||

16.1१६.१

अभिव्यक्तिकारणं यथा रूपस्यालोकस् तथा रूपज्ञानम् ॥ (१६।१)

abhivyaktikāraṇaṃ yathā rūpasyālokas tathā rūpajñānam ||

17.1१७.१

विकारकारणं मनसो विषयान्तरम् यथाग्निः पाक्यस्य ॥ (१७।१)

vikārakāraṇaṃ manaso viṣayāntaram yathāgniḥ pākyasya ||

18.1१८.१

प्रत्ययकारणं धूमज्ञानम् अग्निज्ञानस्य ॥ (१८।१)

pratyayakāraṇaṃ dhūmajñānam agnijñānasya ||

19.1१९.१

प्राप्तिकारणं योगाङ्गानुष्ठानं विवेकख्यातेः ॥ (१९।१)

prāptikāraṇaṃ yogāṅgānuṣṭhānaṃ vivekakhyāteḥ ||

20.1२०.१

वियोगकारणं तद् एवाशुद्धेः ॥ (२०।१)

viyogakāraṇaṃ tad evāśuddheḥ ||

21.1२१.१

अन्यत्वकारणं यथा सुवर्णस्य सुवर्णकारः ॥ (२१।१)

anyatvakāraṇaṃ yathā suvarṇasya suvarṇakāraḥ ||

22.1२२.१

एवम् एकस्य स्त्रीप्रत्ययस्याविद्या मूढत्वे द्वेषो दुःखत्वे रागः सुखत्वे तत्त्वज्ञानं माध्यस्थ्ये ॥ (२२।१)

evam ekasya strīpratyayasyāvidyā mūḍhatve dveṣo duḥkhatve rāgaḥ sukhatve tattvajñānaṃ mādhyasthye ||

23.1२३.१

धृतिकारणं शरीरम् इन्द्रियाणाम् तानि च तस्य ॥ (२३।१)

dhṛtikāraṇaṃ śarīram indriyāṇām tāni ca tasya ||

24.1२४.१

महाभूतानि शरीराणाम् तानि च परस्परं सर्वेषाम् ॥ (२४।१)

mahābhūtāni śarīrāṇām tāni ca parasparaṃ sarveṣām ||

25.1२५.१

तैर्यग्यौनमानुषदैवतानि च परस्परार्थत्वाद् इति ॥ (२५।१)

tairyagyaunamānuṣadaivatāni ca parasparārthatvād iti ||

26.1२६.१

एवं नव कारणानि ॥ (२६।१)

evaṃ nava kāraṇāni ||

27.1२७.१

तानि च यथासंभवं पदार्थान्तरेष्व् अपि योज्यानि ॥ (२७।१)

tāni ca yathāsaṃbhavaṃ padārthāntareṣv api yojyāni ||

28.1२८.१

योगाङ्गानुष्ठानं तु द्विधैव कारणत्वं लभत इति ॥ (२८।१)

yogāṅgānuṣṭhānaṃ tu dvidhaiva kāraṇatvaṃ labhata iti ||

29.1२९.१

तत्र योगाङ्गान्यवधार्यन्ते ॥ (२९।१)

tatra yogāṅgānyavadhāryante ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

YSBhā zu YS, 2, 28.1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit