YSBhā zu YS, 1, 9.1

8 of 137 · 13 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

स न प्रमाणोपारोही न विपर्ययोपारोही च । (१।१)

sa na pramāṇopārohī na viparyayopārohī ca |

वस्तुशून्यत्वे ऽपि शब्दज्ञानमाहात्म्यनिबन्धनो व्यवहारो दृश्यते । (१।२)

vastuśūnyatve 'pi śabdajñānamāhātmyanibandhano vyavahāro dṛśyate |

तद् यथा । (१।३)

tad yathā |

चैतन्यं पुरुषस्य स्वरूपम् इति । (१।४)

caitanyaṃ puruṣasya svarūpam iti |

यदा चितिर् एव पुरुषस् तदा किम् अत्र केन व्यपदिश्यते । (१।५)

yadā citir eva puruṣas tadā kim atra kena vyapadiśyate |

भवति च व्यपदेशे वृत्तिः । (१।६)

bhavati ca vyapadeśe vṛttiḥ |

यथा । (१।७)

yathā |

चैत्रस्य गौर् इति । (१।८)

caitrasya gaur iti |

तथा । (१।९)

tathā |

प्रतिषिद्धवस्तुधर्मा निष्क्रियः पुरुषः तिष्ठति बाणः स्थास्यति स्थित इति । (१।१०)

pratiṣiddhavastudharmā niṣkriyaḥ puruṣaḥ tiṣṭhati bāṇaḥ sthāsyati sthita iti |

गतिनिवृत्तौ धात्वर्थमात्रं गम्यते । (१।११)

gatinivṛttau dhātvarthamātraṃ gamyate |

तथा अनुत्पत्तिधर्मा पुरुष इति उत्पत्तिधर्मस्याभावमात्रम् अवगम्यते न पुरुषान्वयी धर्मः । (१।१२)

tathā anutpattidharmā puruṣa iti utpattidharmasyābhāvamātram avagamyate na puruṣānvayī dharmaḥ |

तस्मात् विकल्पितः स धर्मः तेन चास्ति व्यवहार इति ॥ (१।१३)

tasmāt vikalpitaḥ sa dharmaḥ tena cāsti vyavahāra iti ||