तत्राकाशवाय्वग्न्युदकभूमयो भूतानि शब्दस्पर्शरूपरसगन्धतन्मात्राणाम् अविशेषाणां विशेषाः ॥ (१।१)

तथा श्रोत्रत्वक्चक्षुर्जिह्वाघ्राणानि बुद्धीन्द्रियाणि वाक्यपाणिपादपायूपस्थानि कर्मेन्द्रियाणि एकादशं मनः सर्वार्थम् इत्य् एतान्य् अस्मितालक्षणस्याविशेषस्य विशेषाः ॥ (२।१)

गुणानाम् एष षोडशको विशेषपरिणामः ॥ (३।१)

षड् अविशेषाः ॥ (४।१)

तद् यथा । (५।१)

शब्दतन्मात्रं स्पर्शतन्मात्रं रूपतन्मात्रं रसतन्मात्रं गन्धतन्मात्रं चेत्य् एकद्वित्रिचतुष्पञ्चलक्षणाः शब्दादयः पञ्चाविशेषाः षष्ठश्चाविशेषो ऽस्मितामात्र इति ॥ (५।२)

एते सत्तामात्रस्यात्मनो महतः षड् अविशेषपरिणामाः ॥ (६।१)

यत् तत्परम् अविशेषेभ्यो लिङ्गमात्रं महत्तत्त्वं तस्मिन्न् एते सत्तामात्रे महत्य् आत्मन्य् अवस्थाय विवृद्धिकाष्ठाम् अनुभवन्ति प्रतिसंसृज्यमानाश्च तस्मिन्न् एव सत्तामात्रे महत्य् आत्मन्य् अवस्थाय यत् तन् निःसत्तासत्तं निःसदसन् निरसद् अव्यक्तम् अलिङ्गं प्रधानं तत् प्रतियन्ति ॥ (७।१)

एष तेषां लिङ्गमात्रः परिणामो निःसत्तासत्तं चालिङ्गपरिणाम इति ॥ (८।१)

अलिङ्गावस्थायां न पुरुषार्थो हेतुः ॥ (९।१)

नालिङ्गावस्थायाम् आदौ पुरुषार्थता कारणं भवतीति न तस्याः पुरुषार्थता कारणं भवतीति नासौ पुरुषार्थकृतेति नित्याख्यायते ॥ (१०।१)

त्रयाणां त्व् अवस्थाविशेषाणाम् आदौ पुरुषार्थता कारणं भवति ॥ (११।१)

स चार्थो हेतुर् निमित्तं कारणं भवतीत्य् अनित्याख्यायते ॥ (१२।१)

गुणास् तु सर्वधर्मानुपातिनो न प्रत्यस्तम् अयन्ते नोपजायन्ते ॥ (१३।१)

व्यक्तिभिर् एवातीतानागतव्ययागमवतीभिर् गुणान्वयिनीभिर् उपजननापायधर्मका इव प्रत्यवभासन्ते ॥ (१४।१)

यथा देवदत्तो दरिद्राति ॥ (१५।१)

कस्मात् ॥ (१६।१)

यतो ऽस्य म्रियन्ते गाव इति ॥ (१७।१)

गवाम् एव मरणात् तस्य दरिद्रता न स्वरूपहानाद् इति समः समाधिः ॥ (१८।१)

लिङ्गमात्रम् अलिङ्गस्य प्रत्यासन्नं तत्र तत्संसृष्टं विविच्यते क्रमानतिवृत्तेः ॥ (१९।१)

तथा षड् अविशेषा लिङ्गमात्रे संसृष्टा विविच्यन्ते परिणामक्रमनियमात् ॥ (२०।१)

तथा तेष्व् अविशेषेषु भूतेन्द्रियाणि संसृष्टानि विविच्यन्ते तथा चोक्तं पुरस्तात् ॥ (२१।१)

न विशेषेभ्यः परं तत्त्वान्तरम् अस्तीति विशेषाणां नास्ति तत्त्वान्तरपरिणामः ॥ (२२।१)

तेषां तु धर्मलक्षणावस्थापरिणामा व्याख्यास्यन्ते ॥ (२३।१)

व्याख्यातं दृश्यम् ॥ (२४।१)

अथ द्रष्टुः स्वरूपावधारणार्थम् इदम् आरभ्यते ॥ (२५।१)