YSBhā zu YS, 3, 47.1
Select a line for its word-by-word analysis.
सामान्यविशेषात्मा शब्दादिर् ग्राह्यः तेष्विन्द्रियाणां वृत्तिर् ग्रहणम् ॥ (१।१)
sāmānyaviśeṣātmā śabdādir grāhyaḥ teṣvindriyāṇāṃ vṛttir grahaṇam ||
न च तत् सामान्यमात्रग्रहणाकारं कथम् अनालोचितः स विषयविशेष इन्द्रियेण मनसा वानुव्यवसीयेतेति ॥ (२।१)
na ca tat sāmānyamātragrahaṇākāraṃ katham anālocitaḥ sa viṣayaviśeṣa indriyeṇa manasā vānuvyavasīyeteti ||
स्वरूपं पुनः प्रकाशात्मनो बुद्धिसत्त्वस्य सामान्यविशेषयोर् अयुतसिद्धावयवभेदानुगतः समूहो द्रव्यम् इन्द्रियम् ॥ (३।१)
svarūpaṃ punaḥ prakāśātmano buddhisattvasya sāmānyaviśeṣayor ayutasiddhāvayavabhedānugataḥ samūho dravyam indriyam ||
तेषां तृतीयं रूपम् अस्मितालक्षणो ऽहंकारः ॥ (४।१)
teṣāṃ tṛtīyaṃ rūpam asmitālakṣaṇo 'haṃkāraḥ ||
चतुर्थं रूपं व्यवसायात्मकाः प्रकाशक्रियास्थितिशीला गुणा येषाम् इन्द्रियाणि साहंकाराणि परिणामः ॥ (६।१)
caturthaṃ rūpaṃ vyavasāyātmakāḥ prakāśakriyāsthitiśīlā guṇā yeṣām indriyāṇi sāhaṃkārāṇi pariṇāmaḥ ||
पञ्चमं रूपं गुणेषु यद् अनुगतं पुरुषार्थवत्त्वम् इति ॥ (७।१)
pañcamaṃ rūpaṃ guṇeṣu yad anugataṃ puruṣārthavattvam iti ||
पञ्चस्व् एतेष्व् इन्द्रियरूपेषु यथाक्रमं संयमस्तत्र तत्र जयं कृत्वा पञ्चरूपजयाद् इन्द्रियजयः प्रादुर्भवति योगिनः ॥ (८।१)
pañcasv eteṣv indriyarūpeṣu yathākramaṃ saṃyamastatra tatra jayaṃ kṛtvā pañcarūpajayād indriyajayaḥ prādurbhavati yoginaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.