YSBhā zu YS, 4, 10.1
Select a line for its word-by-word analysis.
तासां वासनानाम् आशिषो नित्यत्वाद् अनादित्वम् ॥ (१।१)
tāsāṃ vāsanānām āśiṣo nityatvād anāditvam ||
जातमात्रस्य जन्तोर् अननुभूतमरणधर्मकस्य द्वेषदुःखानुस्मृतिनिमित्तो मरणत्रासः कथं भवेत् ॥ (३।१)
jātamātrasya jantor ananubhūtamaraṇadharmakasya dveṣaduḥkhānusmṛtinimitto maraṇatrāsaḥ kathaṃ bhavet ||
तस्माद् अनादिवासनानुविद्धम् इदं चित्तं निमित्तवशात् काश्चिद् एव वासनाः प्रतिलभ्य पुरुषस्य भोगायोपावर्तत इति ॥ (५।१)
tasmād anādivāsanānuviddham idaṃ cittaṃ nimittavaśāt kāścid eva vāsanāḥ pratilabhya puruṣasya bhogāyopāvartata iti ||
घटप्रासादप्रदीपकल्पं संकोचविकासि चित्तं शरीरपरिमाणाकारमात्रम् इत्य् अपरे प्रतिपन्नाः ॥ (६।१)
ghaṭaprāsādapradīpakalpaṃ saṃkocavikāsi cittaṃ śarīraparimāṇākāramātram ity apare pratipannāḥ ||
वृत्तिर् एवास्य विभुनश्चित्तस्य संकोचविकासिनीत्य् आचार्यः ॥ (८।१)
vṛttir evāsya vibhunaścittasya saṃkocavikāsinīty ācāryaḥ ||
निमित्तं च द्विविधं बाह्यम् आध्यात्मिकं च ॥ (१०।१)
nimittaṃ ca dvividhaṃ bāhyam ādhyātmikaṃ ca ||
शरीरादिसाधनापेक्षं बाह्यं स्तुतिदानाभिवादनादि ॥ (११।१)
śarīrādisādhanāpekṣaṃ bāhyaṃ stutidānābhivādanādi ||
ये चैते मैत्र्यादयो ध्यायिनां विहारास् ते बाह्यसाधननिरनुग्रहात्मानः प्रकृष्टं धर्मम् अभिनिर्वर्तयन्ति ॥ (१३।२)
ye caite maitryādayo dhyāyināṃ vihārās te bāhyasādhananiranugrahātmānaḥ prakṛṣṭaṃ dharmam abhinirvartayanti ||
दण्डकारण्यं च चित्तबलव्यतिरेकेण कः शारीरेण कर्मणा शून्यं कर्तुम् उत्सहेत ॥ (१७।१)
daṇḍakāraṇyaṃ ca cittabalavyatirekeṇa kaḥ śārīreṇa karmaṇā śūnyaṃ kartum utsaheta ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.