योगसूत्रभाष्यYogasūtrabhāṣya

YSBhā zu YS, 2, 17.1

61 of 137 · 17 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

द्रष्टा बुद्धेः प्रतिसंवेदी पुरुषः ॥ (१।१)

draṣṭā buddheḥ pratisaṃvedī puruṣaḥ ||

2.1२.१

दृश्या बुद्धिसत्त्वोपारूढाः सर्वे धर्माः ॥ (२।१)

dṛśyā buddhisattvopārūḍhāḥ sarve dharmāḥ ||

3.1३.१

तद् एतद् दृश्यम् अयस्कान्तमणिकल्पं संनिधिमात्रोपकारि दृश्यत्वेन स्वं भवति पुरुषस्य दृशिरूपस्य स्वामिनः ॥ (३।१)

tad etad dṛśyam ayaskāntamaṇikalpaṃ saṃnidhimātropakāri dṛśyatvena svaṃ bhavati puruṣasya dṛśirūpasya svāminaḥ ||

4.1४.१

अनुभवकर्मविषयताम् आपन्नम् तयोर् दृग्दर्शनशक्त्योर् अनादिर् अर्थकृतः संयोगो हेयहेतुर् दुःखस्य कारणम् इत्य् अर्थः ॥ (४।१)

anubhavakarmaviṣayatām āpannam tayor dṛgdarśanaśaktyor anādir arthakṛtaḥ saṃyogo heyahetur duḥkhasya kāraṇam ity arthaḥ ||

5.1५.१

तथा चोक्तम् । (५।१)

tathā coktam |

5.2५.२

तत्संयोगहेतुविवर्जनात् स्याद् अयम् आत्यन्तिको दुःखप्रतीकारः ॥ (५।२)

tatsaṃyogahetuvivarjanāt syād ayam ātyantiko duḥkhapratīkāraḥ ||

6.1६.१

कस्मात् ॥ (६।१)

kasmāt ||

7.1७.१

दुःखहेतोः परिहार्यस्य प्रतीकारदर्शनात् ॥ (७।१)

duḥkhahetoḥ parihāryasya pratīkāradarśanāt ||

8.1८.१

तद् यथा पादतलस्य भेद्यता कण्टकस्य भेत्तृत्वं परिहारः कण्टकस्य पादानधिष्ठानं पादत्राणव्यवहितेन वाधिष्ठानम् ॥ (८।१)

tad yathā pādatalasya bhedyatā kaṇṭakasya bhettṛtvaṃ parihāraḥ kaṇṭakasya pādānadhiṣṭhānaṃ pādatrāṇavyavahitena vādhiṣṭhānam ||

9.1९.१

एतत् त्रयं यो वेद लोके स तत्र प्रतीकारम् आरभमाणो भेदजं दुःखं नाप्नोति ॥ (९।१)

etat trayaṃ yo veda loke sa tatra pratīkāram ārabhamāṇo bhedajaṃ duḥkhaṃ nāpnoti ||

10.1१०.१

कस्मात् ॥ (१०।१)

kasmāt ||

11.1११.१

त्रित्वोपलब्धिसामर्थ्याद् इति ॥ (११।१)

tritvopalabdhisāmarthyād iti ||

12.1१२.१

अत्रापि तापकस्य रजसः सत्त्वम् एव तप्यं ॥ (१२।१)

atrāpi tāpakasya rajasaḥ sattvam eva tapyaṃ ||

13.1१३.१

कस्मात् ॥ (१३।१)

kasmāt ||

14.1१४.१

तपिक्रियायाः कर्मस्थत्वात् ॥ (१४।१)

tapikriyāyāḥ karmasthatvāt ||

15.1१५.१

सत्त्वे कर्मणि तपिक्रिया नापरिणामिनि निष्क्रिये क्षेत्रज्ञे ॥ (१५।१)

sattve karmaṇi tapikriyā nāpariṇāmini niṣkriye kṣetrajñe ||

16.1१६.१

दर्शितविषयत्वात् सत्त्वे तु तप्यमाने तदाकारानुरोधी पुरुषो ऽनुतप्यत इति दृश्यस्वरूपम् उच्यते ॥ (१६।१)

darśitaviṣayatvāt sattve tu tapyamāne tadākārānurodhī puruṣo 'nutapyata iti dṛśyasvarūpam ucyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

YSBhā zu YS, 2, 17.1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit