YSBhā zu YS, 2, 30.1
Select a line for its word-by-word analysis.
तत्राहिंसा सर्वथा सर्वदा सर्वभूतानाम् अनभिद्रोहः उत्तरे च यमनियमास् तन्मूलास् तत्सिद्धिपरतयैव तत्प्रतिपादनाय प्रतिपाद्यन्ते तदवदातरूपकरणायैवोपादीयन्ते ॥ (१।१)
tatrāhiṃsā sarvathā sarvadā sarvabhūtānām anabhidrohaḥ uttare ca yamaniyamās tanmūlās tatsiddhiparatayaiva tatpratipādanāya pratipādyante tadavadātarūpakaraṇāyaivopādīyante ||
स खल्वयं ब्राह्मणो यथा यथा व्रतानि बहूनि समादित्सते तथा तथा प्रमादकृतेभ्यो हिंसानिदानेभ्यो निवर्तमानस् ताम् एवावदातरूपाम् अहिंसां करोति ॥ (३।१)
sa khalvayaṃ brāhmaṇo yathā yathā vratāni bahūni samāditsate tathā tathā pramādakṛtebhyo hiṃsānidānebhyo nivartamānas tām evāvadātarūpām ahiṃsāṃ karoti ||
यथा दृष्टं यथानुमितं यथा श्रुतं तथा वाङ् मनश्चेति ॥ (५।१)
yathā dṛṣṭaṃ yathānumitaṃ yathā śrutaṃ tathā vāṅ manaśceti ||
परत्र स्वबोधसंक्रान्तये वाग् उक्ता सा यदि न वञ्चिता भ्रान्ता वा प्रतिपत्तिबन्ध्या वा भवेद् इति ॥ (६।१)
paratra svabodhasaṃkrāntaye vāg uktā sā yadi na vañcitā bhrāntā vā pratipattibandhyā vā bhaved iti ||
एषा सर्वभूतोपकारार्थं प्रवृत्ता न भूतोपघाताय ॥ (७।१)
eṣā sarvabhūtopakārārthaṃ pravṛttā na bhūtopaghātāya ||
यदि चैवम् अप्यभिधीयमाना भूतोपघातपरैव स्यान् न सत्यं भवेत् पापम् एव भवेत् ॥ (८।१)
yadi caivam apyabhidhīyamānā bhūtopaghātaparaiva syān na satyaṃ bhavet pāpam eva bhavet ||
तेन पुण्याभासेन पुण्यप्रतिरूपकेण कष्टं तमः प्राप्नुयात् ॥ (९।१)
tena puṇyābhāsena puṇyapratirūpakeṇa kaṣṭaṃ tamaḥ prāpnuyāt ||
तस्मात् परीक्ष्य सर्वभूतहितं सत्यं ब्रूयात् ॥ (१०।१)
tasmāt parīkṣya sarvabhūtahitaṃ satyaṃ brūyāt ||
स्तेयम् अशास्त्रपूर्वकं द्रव्याणां परतः स्वीकरणं तत्प्रतिषेधः पुनर् अस्पृहारूपम् अस्तेयम् इति ॥ (११।१)
steyam aśāstrapūrvakaṃ dravyāṇāṃ parataḥ svīkaraṇaṃ tatpratiṣedhaḥ punar aspṛhārūpam asteyam iti ||
ब्रह्मचर्यं गुप्तेन्द्रियस्योपस्थस्य संयमः ॥ (१२।१)
brahmacaryaṃ guptendriyasyopasthasya saṃyamaḥ ||
विषयाणाम् अर्जनरक्षणक्षयसङ्गहिंसादोषदर्शनाद् अस्वीकरणम् अपरिग्रह इति एते यमाः ॥ (१३।१)
viṣayāṇām arjanarakṣaṇakṣayasaṅgahiṃsādoṣadarśanād asvīkaraṇam aparigraha iti ete yamāḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.