Ṛgveda · Maṇḍala 2

Sūkta 43

Kapiñjala Ivendraḥ · Gṛtsamada Bhārgava Śaunaka · 3 ṛks

Link
Devatā देवता
Kapiñjala Ivendraḥ
Ṛṣi ऋषि
Gṛtsamada Bhārgava Śaunaka
Chandas छन्दस्
Jagatī, Atiśakvarī Or Aṣṭi
Metres by ṛk

1st set of styles jagatī (1); bhurigatiśakvarī (2); nicṛjjagatī (3)

2nd set of styles jagatī (1, 3); atiśakvarī or aṣṭi (2)

  1. Ṛk 1

    प्र॒द॒क्षि॒णिद॒भि गृ॑णंति का॒रवो॒ वयो॒ वदं॑त ऋतु॒था श॒कुंत॑यः ।
    उ॒भे वाचौ॑ वदति साम॒गा इ॑व गाय॒त्रं च॒ त्रैष्टु॑भं॒ चानु॑ राजति ॥

    प्रदक्षिणिद् अभि गृणन्ति कारवो वयो वदन्त ऋतुथा शकुन्तयः |
    उभे वाचौ वदति सामगा इव गायत्रं च त्रैष्टुभं चानु राजति ||

    pradakṣiṇídabhí gṛṇanti kārávo váyo vádanta ṛtuthā́ śakúntayaḥ ǀ
    ubhé vā́cau vadati sāmagā́ iva gāyatrám ca tráiṣṭubham cā́nu rājati ǁ

    pradakṣiṇid abhi gṛṇanti kāravo vayo vadanta ṛtuthā śakuntayaḥ |
    ubhe vācau vadati sāmagā iva gāyatraṃ ca traiṣṭubhaṃ cānu rājati ||

    प्र॒ऽद॒क्षि॒णित् । अ॒भि । गृ॒ण॒न्ति॒ । का॒रवः॑ । वयः॑ । वद॑न्तः । ऋ॒तु॒ऽथा । श॒कुन्त॑यः ।
    उ॒भे इति॑ । वाचौ॑ । व॒द॒ति॒ । सा॒म॒गाःऽइ॑व । गा॒य॒त्रम् । च॒ । त्रैस्तु॑भम् । च॒ । अनु॑ । रा॒ज॒ति॒ ॥

    प्रऽदक्षिणित् । अभि । गृणन्ति । कारवः । वयः । वदन्तः । ऋतुऽथा । शकुन्तयः ।
    उभे इति । वाचौ । वदति । सामगाःऽइव । गायत्रम् । च । त्रैस्तुभम् । च । अनु । राजति ॥

    pra-dakṣiṇít ǀ abhí ǀ gṛṇanti ǀ kārávaḥ ǀ váyaḥ ǀ vádantaḥ ǀ ṛtu-thā́ ǀ śakúntayaḥ ǀ
    ubhé íti ǀ vā́cau ǀ vadati ǀ sāmagā́ḥ-iva ǀ gāyatrám ǀ ca ǀ tráistubham ǀ ca ǀ ánu ǀ rājati ǁ

    pra-dakṣiṇit ǀ abhi ǀ gṛṇanti ǀ kāravaḥ ǀ vayaḥ ǀ vadantaḥ ǀ ṛtu-thā ǀ śakuntayaḥ ǀ
    ubhe iti ǀ vācau ǀ vadati ǀ sāmagāḥ-iva ǀ gāyatram ǀ ca ǀ traistubham ǀ ca ǀ anu ǀ rājati ǁ

    2.43.1 Aṣṭaka 2.8.12.1Anuvāka 2.4.107

  2. Ṛk 2

    उ॒द्गा॒तेव॑ शकुने॒ साम॑ गायसि ब्रह्मपु॒त्र इ॑व॒ सव॑नेषु शंससि ।
    वृषे॑व वा॒जी शिशु॑मतीर॒पीत्या॑ स॒र्वतो॑ नः शकुने भ॒द्रमा व॑द वि॒श्वतो॑ नः शकुने॒ पुण्य॒मा व॑द ॥

    उद्गातेव शकुने साम गायसि ब्रह्मपुत्र इव सवनेषु शंससि |
    वृषेव वाजी शिशुमतीर् अपीत्या सर्वतो नः शकुने भद्रम् आ वद विश्वतो नः शकुने पुण्यम् आ वद ||

    udgātéva śakune sā́ma gāyasi brahmaputrá iva sávaneṣu śaṃsasi ǀ
    vṛ́ṣeva vājī́ śíśumatīrapī́tyā sarváto naḥ śakune bhadrámā́ vada viśváto naḥ śakune púṇyamā́ vada ǁ

    udgāteva śakune sāma gāyasi brahmaputra iva savaneṣu śaṃsasi |
    vṛṣeva vājī śiśumatīr apītyā sarvato naḥ śakune bhadram ā vada viśvato naḥ śakune puṇyam ā vada ||

    उ॒द्गा॒ताऽइ॑व । श॒कु॒ने॒ । साम॑ । गा॒य॒सि॒ । ब्र॒ह्म॒पु॒त्रःऽइ॑व । सव॑नेषु । शं॒स॒सि॒ ।
    वृषा॑ऽइव । वा॒जी । शिशु॑ऽमतीः । अ॒पि॒ऽइत्य॑ । स॒र्वतः॑ । नः॒ । श॒कु॒ने॒ । भ॒द्रम् । आ । व॒द॒ । वि॒श्वतः॑ । नः॒ । श॒कु॒ने॒ । पुण्य॑म् । आ । व॒द॒ ॥

    उद्गाताऽइव । शकुने । साम । गायसि । ब्रह्मपुत्रःऽइव । सवनेषु । शंससि ।
    वृषाऽइव । वाजी । शिशुऽमतीः । अपिऽइत्य । सर्वतः । नः । शकुने । भद्रम् । आ । वद । विश्वतः । नः । शकुने । पुण्यम् । आ । वद ॥

    udgātā́-iva ǀ śakune ǀ sā́ma ǀ gāyasi ǀ brahmaputráḥ-iva ǀ sávaneṣu ǀ śaṃsasi ǀ
    vṛ́ṣā-iva ǀ vājī́ ǀ śíśu-matīḥ ǀ api-ítya ǀ sarvátaḥ ǀ naḥ ǀ śakune ǀ bhadrám ǀ ā́ ǀ vada ǀ viśvátaḥ ǀ naḥ ǀ śakune ǀ púṇyam ǀ ā́ ǀ vada ǁ

    udgātā-iva ǀ śakune ǀ sāma ǀ gāyasi ǀ brahmaputraḥ-iva ǀ savaneṣu ǀ śaṃsasi ǀ
    vṛṣā-iva ǀ vājī ǀ śiśu-matīḥ ǀ api-itya ǀ sarvataḥ ǀ naḥ ǀ śakune ǀ bhadram ǀ ā ǀ vada ǀ viśvataḥ ǀ naḥ ǀ śakune ǀ puṇyam ǀ ā ǀ vada ǁ

    2.43.2 Aṣṭaka 2.8.12.2Anuvāka 2.4.108

  3. Ṛk 3

    आ॒वदं॒स्त्वं श॑कुने भ॒द्रमा व॑द तू॒ष्णीमासी॑नः सुम॒तिं चि॑किद्धि नः ।
    यदु॒त्पत॒न्वद॑सि कर्क॒रिर्य॑था बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः॑ ॥

    आवदंस् त्वं शकुने भद्रम् आ वद तूष्णीम् आसीनः सुमतिं चिकिद्धि नः |
    यद् उत्पतन् वदसि कर्करिर् यथा बृहद् वदेम विदथे सुवीराः ||

    āvádaṃstvám śakune bhadrámā́ vada tūṣṇī́mā́sīnaḥ sumatím cikiddhi naḥ ǀ
    yádutpátanvádasi karkaríryathā bṛhádvadema vidáthe suvī́rāḥ ǁ

    āvadaṃs tvaṃ śakune bhadram ā vada tūṣṇīm āsīnaḥ sumatiṃ cikiddhi naḥ |
    yad utpatan vadasi karkarir yathā bṛhad vadema vidathe suvīrāḥ ||

    आ॒ऽवद॑न् । त्वम् । श॒कु॒ने॒ । भ॒द्रम् । आ । व॒द॒ । तू॒ष्णीम् । आसी॑नः । सु॒ऽम॒तिम् । चि॒कि॒द्धि॒ । नः॒ ।
    यत् । उ॒त्ऽपत॑न् । वद॑सि । क॒र्क॒रिः । य॒था॒ । बृ॒हत् । व॒दे॒म॒ । वि॒दथे॑ । सु॒ऽवीराः॑ ॥

    आऽवदन् । त्वम् । शकुने । भद्रम् । आ । वद । तूष्णीम् । आसीनः । सुऽमतिम् । चिकिद्धि । नः ।
    यत् । उत्ऽपतन् । वदसि । कर्करिः । यथा । बृहत् । वदेम । विदथे । सुऽवीराः ॥

    ā-vádan ǀ tvám ǀ śakune ǀ bhadrám ǀ ā́ ǀ vada ǀ tūṣṇī́m ǀ ā́sīnaḥ ǀ su-matím ǀ cikiddhi ǀ naḥ ǀ
    yát ǀ ut-pátan ǀ vádasi ǀ karkaríḥ ǀ yathā ǀ bṛhát ǀ vadema ǀ vidáthe ǀ su-vī́rāḥ ǁ

    ā-vadan ǀ tvam ǀ śakune ǀ bhadram ǀ ā ǀ vada ǀ tūṣṇīm ǀ āsīnaḥ ǀ su-matim ǀ cikiddhi ǀ naḥ ǀ
    yat ǀ ut-patan ǀ vadasi ǀ karkariḥ ǀ yathā ǀ bṛhat ǀ vadema ǀ vidathe ǀ su-vīrāḥ ǁ

    2.43.3 Aṣṭaka 2.8.12.3Anuvāka 2.4.109

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 2.43 · Kapiñjala Ivendraḥ

Interpretations

Ralph T. H. Griffith

Ṛk 1

HERE on the right sing forth chanters of hymns of praise, even the winged birds that in due season speak. He, like: a Sāma-chanter utters both the notes, skilled in the mode of Tṛṣṭup and of Gāyatrī.

Ṛk 2

Thou like the chanter-priest chantest the Sāma, Bird; thou singest at libations like a Brahman's son. Even as a vigorous horse when he comes near the mare, announce to us good fortune, Bird, on every side, proclaim in all directions happy luck, O Bird.