Devatā देवता

1-11, 13-16: Brahmaṇaspati; 12: Brahmaṇaspati, Indra

Ṛṣi ऋषि

Gṛtsamada Bhārgava Śaunaka

Chandas छन्दस्

Jagatī, Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   सेमाम॑विड्ढि॒ प्रभृ॑तिं॒ य ईशि॑षे॒ऽया वि॑धेम॒ नव॑या म॒हा गि॒रा ।
   यथा॑ नो मी॒ढ्वान्स्तव॑ते॒ सखा॒ तव॒ बृह॑स्पते॒ सीष॑धः॒ सोत नो॑ म॒तिं ॥

   सेमाम् अविड्ढि प्रभृतिं य ईशिषे ऽया विधेम नवया महा गिरा |
   यथा नो मीढ्वान् स्तवते सखा तव बृहस्पते सीषधः सोत नो मतिम् ||

   sémā́maviḍḍhi prábhṛtim yá ī́śiṣe’yā́ vidhema návayā mahā́ girā́ ǀ
   yáthā no mīḍhvā́nstávate sákhā táva bṛ́haspate sī́ṣadhaḥ sótá no matím ǁ

   semām aviḍḍhi prabhṛtiṃ ya īśiṣe 'yā vidhema navayā mahā girā |
   yathā no mīḍhvān stavate sakhā tava bṛhaspate sīṣadhaḥ sota no matim ||

   सः । इ॒माम् । अ॒वि॒ड्ढि॒ । प्रऽभृ॑तिम् । यः । ईशि॑षे । अ॒या । वि॒धे॒म॒ । नव॑या । म॒हा । गि॒रा ।
   यथा॑ । नः॒ । मी॒ढ्वान् । स्तव॑ते । सखा॑ । तव॑ । बृह॑स्पते । सीस॑धः । सः । उ॒त । नः॒ । म॒तिम् ॥

   सः । इमाम् । अविड्ढि । प्रऽभृतिम् । यः । ईशिषे । अया । विधेम । नवया । महा । गिरा ।
   यथा । नः । मीढ्वान् । स्तवते । सखा । तव । बृहस्पते । सीसधः । सः । उत । नः । मतिम् ॥

   sáḥ ǀ imā́m ǀ aviḍḍhi ǀ prá-bhṛtim ǀ yáḥ ǀ ī́śiṣe ǀ ayā́ ǀ vidhema ǀ návayā ǀ mahā́ ǀ girā́ ǀ
   yáthā ǀ naḥ ǀ mīḍhvā́n ǀ stávate ǀ sákhā ǀ táva ǀ bṛ́haspate ǀ sī́sadhaḥ ǀ sáḥ ǀ utá ǀ naḥ ǀ matím ǁ

   saḥ ǀ imām ǀ aviḍḍhi ǀ pra-bhṛtim ǀ yaḥ ǀ īśiṣe ǀ ayā ǀ vidhema ǀ navayā ǀ mahā ǀ girā ǀ
   yathā ǀ naḥ ǀ mīḍhvān ǀ stavate ǀ sakhā ǀ tava ǀ bṛhaspate ǀ sīsadhaḥ ǀ saḥ ǀ uta ǀ naḥ ǀ matim ǁ

   2.24.1 Aṣṭaka 2.7.1.1Anuvāka 2.3.20Interpretations

2. Ṛk 2

   यो नंत्वा॒न्यन॑म॒न्न्योज॑सो॒ताद॑र्दर्म॒न्युना॒ शंब॑राणि॒ वि ।
   प्राच्या॑वय॒दच्यु॑ता॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒रा चावि॑श॒द्वसु॑मंतं॒ वि पर्व॑तं ॥

   यो नन्त्वान्य् अनमन् न्य् ओजसोतादर्दर् मन्युना शम्बराणि वि |
   प्राच्यावयद् अच्युता ब्रह्मणस् पतिर् आ चाविशद् वसुमन्तं वि पर्वतम् ||

   yó nántvānyánamannyójasotā́dardarmanyúnā śámbarāṇi ví ǀ
   prā́cyāvayadácyutā bráhmaṇaspátirā́ cā́viśadvásumantam ví párvatam ǁ

   yo nantvāny anaman ny ojasotādardar manyunā śambarāṇi vi |
   prācyāvayad acyutā brahmaṇas patir ā cāviśad vasumantaṃ vi parvatam ||

   यः । नन्त्वा॑नि । अन॑मत् । नि । ओज॑सा । उ॒त । अ॒द॒र्दः॒ । म॒न्युना॑ । शम्ब॑राणि । वि ।
   प्र । अ॒च्य॒व॒य॒त् । अच्यु॑ता । ब्रह्म॑णः । पतिः॑ । आ । च॒ । अवि॑शत् । वसु॑ऽमन्तम् । वि । पर्व॑तम् ॥

   यः । नन्त्वानि । अनमत् । नि । ओजसा । उत । अदर्दः । मन्युना । शम्बराणि । वि ।
   प्र । अच्यवयत् । अच्युता । ब्रह्मणः । पतिः । आ । च । अविशत् । वसुऽमन्तम् । वि । पर्वतम् ॥

   yáḥ ǀ nántvāni ǀ ánamat ǀ ní ǀ ójasā ǀ utá ǀ adardaḥ ǀ manyúnā ǀ śámbarāṇi ǀ ví ǀ
   prá ǀ acyavayat ǀ ácyutā ǀ bráhmaṇaḥ ǀ pátiḥ ǀ ā́ ǀ ca ǀ áviśat ǀ vásu-mantam ǀ ví ǀ párvatam ǁ

   yaḥ ǀ nantvāni ǀ anamat ǀ ni ǀ ojasā ǀ uta ǀ adardaḥ ǀ manyunā ǀ śambarāṇi ǀ vi ǀ
   pra ǀ acyavayat ǀ acyutā ǀ brahmaṇaḥ ǀ patiḥ ǀ ā ǀ ca ǀ aviśat ǀ vasu-mantam ǀ vi ǀ parvatam ǁ

   2.24.2 Aṣṭaka 2.7.1.2Anuvāka 2.3.21Interpretations

3. Ṛk 3

   तद्दे॒वानां॑ दे॒वत॑माय॒ कर्त्व॒मश्र॑थ्नंदृ॒ळ्हाव्र॑दंत वीळि॒ता ।
   उद्गा आ॑ज॒दभि॑न॒द्ब्रह्म॑णा व॒लमगू॑ह॒त्तमो॒ व्य॑चक्षय॒त्स्वः॑ ॥

   तद् देवानां देवतमाय कर्त्वम् अश्रथ्नन् दृऌहाव्रदन्त वीऌइता |
   उद् गा आजद् अभिनद् ब्रह्मणा वलम् अगूहत् तमो व्य् अचक्षयत् स्वः ||

   táddevā́nām devátamāya kártvamáśrathnandṛḷhā́vradanta vīḷitā́ ǀ
   údgā́ ājadábhinadbráhmaṇā valámágūhattámo vyácakṣayatsváḥ ǁ

   tad devānāṃ devatamāya kartvam aśrathnan dṛḷhāvradanta vīḷitā |
   ud gā ājad abhinad brahmaṇā valam agūhat tamo vy acakṣayat svaḥ ||

   तत् । दे॒वाना॑म् । दे॒वऽत॑माय । कर्त्व॑म् । अश्र॑थ्नन् । दृ॒ळ्हा । अव्र॑दन्त । वी॒ळि॒ता ।
   उत् । गाः । आ॒ज॒त् । अभि॑नत् । ब्रह्म॑णा । व॒लम् । अगू॑हत् । तमः॑ । वि । अ॒च॒क्ष॒य॒त् । स्व१॒॑रिति॑ स्वः॑ ॥

   तत् । देवानाम् । देवऽतमाय । कर्त्वम् । अश्रथ्नन् । दृळ्हा । अव्रदन्त । वीळिता ।
   उत् । गाः । आजत् । अभिनत् । ब्रह्मणा । वलम् । अगूहत् । तमः । वि । अचक्षयत् । स्वरिति स्वः ॥

   tát ǀ devā́nām ǀ devá-tamāya ǀ kártvam ǀ áśrathnan ǀ dṛḷhā́ ǀ ávradanta ǀ vīḷitā́ ǀ
   út ǀ gā́ḥ ǀ ājat ǀ ábhinat ǀ bráhmaṇā ǀ valám ǀ ágūhat ǀ támaḥ ǀ ví ǀ acakṣayat ǀ sváríti sváḥ ǁ

   tat ǀ devānām ǀ deva-tamāya ǀ kartvam ǀ aśrathnan ǀ dṛḷhā ǀ avradanta ǀ vīḷitā ǀ
   ut ǀ gāḥ ǀ ājat ǀ abhinat ǀ brahmaṇā ǀ valam ǀ agūhat ǀ tamaḥ ǀ vi ǀ acakṣayat ǀ svariti svaḥ ǁ

   2.24.3 Aṣṭaka 2.7.1.3Anuvāka 2.3.22Interpretations

4. Ṛk 4

   अश्मा॑स्यमव॒तं ब्रह्म॑ण॒स्पति॒र्मधु॑धारम॒भि यमोज॒सातृ॑णत् ।
   तमे॒व विश्वे॑ पपिरे स्व॒र्दृशो॑ ब॒हु सा॒कं सि॑सिचु॒रुत्स॑मु॒द्रिणं॑ ॥

   अश्मास्यम् अवतम् ब्रह्मणस् पतिर् मधुधारम् अभि यम् ओजसातृणत् |
   तम् एव विश्वे पपिरे स्वर्दृशो बहु साकं सिसिचुर् उत्सम् उद्रिणम् ||

   áśmāsyamavatám bráhmaṇaspátirmádhudhāramabhí yámójasā́tṛṇat ǀ
   támevá víśve papire svardṛ́śo bahú sākám sisicurútsamudríṇam ǁ

   aśmāsyam avatam brahmaṇas patir madhudhāram abhi yam ojasātṛṇat |
   tam eva viśve papire svardṛśo bahu sākaṃ sisicur utsam udriṇam ||

   अश्म॑ऽआस्यम् । अ॒व॒तम् । ब्रह्म॑णः । पतिः॑ । मधु॑ऽधारम् । अ॒भि । यम् । ओज॑सा । अतृ॑णत् ।
   तम् । ए॒व । विश्वे॑ । प॒पि॒रे॒ । स्वः॒ऽदृशः॑ । ब॒हु । सा॒कम् । सि॒सि॒चुः॒ । उत्स॑म् । उ॒द्रिण॑म् ॥

   अश्मऽआस्यम् । अवतम् । ब्रह्मणः । पतिः । मधुऽधारम् । अभि । यम् । ओजसा । अतृणत् ।
   तम् । एव । विश्वे । पपिरे । स्वःऽदृशः । बहु । साकम् । सिसिचुः । उत्सम् । उद्रिणम् ॥

   áśma-āsyam ǀ avatám ǀ bráhmaṇaḥ ǀ pátiḥ ǀ mádhu-dhāram ǀ abhí ǀ yám ǀ ójasā ǀ átṛṇat ǀ
   tám ǀ evá ǀ víśve ǀ papire ǀ svaḥ-dṛ́śaḥ ǀ bahú ǀ sākám ǀ sisicuḥ ǀ útsam ǀ udríṇam ǁ

   aśma-āsyam ǀ avatam ǀ brahmaṇaḥ ǀ patiḥ ǀ madhu-dhāram ǀ abhi ǀ yam ǀ ojasā ǀ atṛṇat ǀ
   tam ǀ eva ǀ viśve ǀ papire ǀ svaḥ-dṛśaḥ ǀ bahu ǀ sākam ǀ sisicuḥ ǀ utsam ǀ udriṇam ǁ

   2.24.4 Aṣṭaka 2.7.1.4Anuvāka 2.3.23Interpretations

5. Ṛk 5

   सना॒ ता का चि॒द्भुव॑ना॒ भवी॑त्वा मा॒द्भिः श॒रद्भि॒र्दुरो॑ वरंत वः ।
   अय॑तंता चरतो अ॒न्यद॑न्य॒दिद्या च॒कार॑ व॒युना॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑ ॥

   सना ता का चिद् भुवना भवीत्वा माद्भिः शरद्भिर् दुरो वरन्त वः |
   अयतन्ता चरतो अन्यद्-अन्यद् इद् या चकार वयुना ब्रह्मणस् पतिः ||

   sánā tā́ kā́ cidbhúvanā bhávītvā mādbhíḥ śarádbhirdúro varanta vaḥ ǀ
   áyatantā carato anyádanyadídyā́ cakā́ra vayúnā bráhmaṇaspátiḥ ǁ

   sanā tā kā cid bhuvanā bhavītvā mādbhiḥ śaradbhir duro varanta vaḥ |
   ayatantā carato anyad-anyad id yā cakāra vayunā brahmaṇas patiḥ ||

   सना॑ । ता । का । चि॒त् । भुव॑ना । भवी॑त्वा । मा॒त्ऽभिः । श॒रत्ऽभिः॑ । दुरः॑ । व॒र॒न्त॒ । वः॒ ।
   अय॑तन्ता । च॒र॒तः॒ । अ॒न्यत्ऽअ॑न्यत् । इत् । या । च॒कार॑ । व॒युना॑ । ब्रह्म॑णः । पतिः॑ ॥

   सना । ता । का । चित् । भुवना । भवीत्वा । मात्ऽभिः । शरत्ऽभिः । दुरः । वरन्त । वः ।
   अयतन्ता । चरतः । अन्यत्ऽअन्यत् । इत् । या । चकार । वयुना । ब्रह्मणः । पतिः ॥

   sánā ǀ tā́ ǀ kā́ ǀ cit ǀ bhúvanā ǀ bhávītvā ǀ māt-bhíḥ ǀ śarát-bhiḥ ǀ dúraḥ ǀ varanta ǀ vaḥ ǀ
   áyatantā ǀ carataḥ ǀ anyát-anyat ǀ ít ǀ yā́ ǀ cakā́ra ǀ vayúnā ǀ bráhmaṇaḥ ǀ pátiḥ ǁ

   sanā ǀ tā ǀ kā ǀ cit ǀ bhuvanā ǀ bhavītvā ǀ māt-bhiḥ ǀ śarat-bhiḥ ǀ duraḥ ǀ varanta ǀ vaḥ ǀ
   ayatantā ǀ carataḥ ǀ anyat-anyat ǀ it ǀ yā ǀ cakāra ǀ vayunā ǀ brahmaṇaḥ ǀ patiḥ ǁ

   2.24.5 Aṣṭaka 2.7.1.5Anuvāka 2.3.24Interpretations

6. Ṛk 6

   अ॒भि॒नक्षं॑तो अ॒भि ये तमा॑न॒शुर्नि॒धिं प॑णी॒नां प॑र॒मं गुहा॑ हि॒तं ।
   ते वि॒द्वांसः॑ प्रति॒चक्ष्यानृ॑ता॒ पुन॒र्यत॑ उ॒ आयं॒तदुदी॑युरा॒विशं॑ ॥

   अभिनक्षन्तो अभि ये तम् आनशुर् निधिम् पणीनाम् परमं गुहा हितम् |
   ते विद्वांसः प्रतिचक्ष्यानृता पुनर् यत उ आयन् तद् उद् ईयुर् आविशम् ||

   abhinákṣanto abhí yé támānaśúrnidhím paṇīnā́m paramám gúhā hitám ǀ
   té vidvā́ṃsaḥ praticákṣyā́nṛtā púnaryáta u ā́yantádúdīyurāvíśam ǁ

   abhinakṣanto abhi ye tam ānaśur nidhim paṇīnām paramaṃ guhā hitam |
   te vidvāṃsaḥ praticakṣyānṛtā punar yata u āyan tad ud īyur āviśam ||

   अ॒भि॒ऽनक्ष॑न्तः । अ॒भि । ये । तम् । आ॒न॒शुः । नि॒ऽधिम् । प॒णी॒नाम् । प॒र॒मम् । गुहा॑ । हि॒तम् ।
   ते । वि॒द्वांसः॑ । प्र॒ति॒ऽचक्ष्य॑ । अनृ॑ता । पुनः॑ । यतः॑ । ऊं॒ इति॑ । आय॑न् । तत् । उत् । ई॒युः॒ । आ॒ऽविश॑म् ॥

   अभिऽनक्षन्तः । अभि । ये । तम् । आनशुः । निऽधिम् । पणीनाम् । परमम् । गुहा । हितम् ।
   ते । विद्वांसः । प्रतिऽचक्ष्य । अनृता । पुनः । यतः । ऊं इति । आयन् । तत् । उत् । ईयुः । आऽविशम् ॥

   abhi-nákṣantaḥ ǀ abhí ǀ yé ǀ tám ǀ ānaśúḥ ǀ ni-dhím ǀ paṇīnā́m ǀ paramám ǀ gúhā ǀ hitám ǀ
   té ǀ vidvā́ṃsaḥ ǀ prati-cákṣya ǀ ánṛtā ǀ púnaḥ ǀ yátaḥ ǀ ūṃ íti ǀ ā́yan ǀ tát ǀ út ǀ īyuḥ ǀ ā-víśam ǁ

   abhi-nakṣantaḥ ǀ abhi ǀ ye ǀ tam ǀ ānaśuḥ ǀ ni-dhim ǀ paṇīnām ǀ paramam ǀ guhā ǀ hitam ǀ
   te ǀ vidvāṃsaḥ ǀ prati-cakṣya ǀ anṛtā ǀ punaḥ ǀ yataḥ ǀ ūṃ iti ǀ āyan ǀ tat ǀ ut ǀ īyuḥ ǀ ā-viśam ǁ

   2.24.6 Aṣṭaka 2.7.2.1Anuvāka 2.3.25Interpretations

7. Ṛk 7

   ऋ॒तावा॑नः प्रति॒चक्ष्यानृ॑ता॒ पुन॒रात॒ आ त॑स्थुः क॒वयो॑ म॒हस्प॒थः ।
   ते बा॒हुभ्यां॑ धमि॒तम॒ग्निमश्म॑नि॒ नकिः॒ षो अ॒स्त्यर॑णो ज॒हुर्हि तं ॥

   ऋतावानः प्रतिचक्ष्यानृता पुनर् आत आ तस्थुः कवयो महस् पथः |
   ते बाहुभ्यां धमितम् अग्निम् अश्मनि नकिः षो अस्त्य् अरणो जहुर् हि तम् ||

   ṛtā́vānaḥ praticákṣyā́nṛtā púnarā́ta ā́ tasthuḥ kaváyo maháspatháḥ ǀ
   té bāhúbhyām dhamitámagnímáśmani nákiḥ ṣó astyáraṇo jahúrhí tám ǁ

   ṛtāvānaḥ praticakṣyānṛtā punar āta ā tasthuḥ kavayo mahas pathaḥ |
   te bāhubhyāṃ dhamitam agnim aśmani nakiḥ ṣo asty araṇo jahur hi tam ||

   ऋ॒तऽवा॑नः । प्र॒ति॒ऽचक्ष्य॑ । अनृ॑ता । पुनः॑ । आ । अतः॑ । आ । त॒स्थुः॒ । क॒वयः॑ । म॒हः । प॒थः ।
   ते । बा॒हुऽभ्या॑म् । ध॒मि॒तम् । अ॒ग्निम् । अश्म॑नि । नकिः॑ । सः । अ॒स्ति॒ । अर॑णः । ज॒हुः । हि । तम् ॥

   ऋतऽवानः । प्रतिऽचक्ष्य । अनृता । पुनः । आ । अतः । आ । तस्थुः । कवयः । महः । पथः ।
   ते । बाहुऽभ्याम् । धमितम् । अग्निम् । अश्मनि । नकिः । सः । अस्ति । अरणः । जहुः । हि । तम् ॥

   ṛtá-vānaḥ ǀ prati-cákṣya ǀ ánṛtā ǀ púnaḥ ǀ ā́ ǀ átaḥ ǀ ā́ ǀ tasthuḥ ǀ kaváyaḥ ǀ maháḥ ǀ patháḥ ǀ
   té ǀ bāhú-bhyām ǀ dhamitám ǀ agním ǀ áśmani ǀ nákiḥ ǀ sáḥ ǀ asti ǀ áraṇaḥ ǀ jahúḥ ǀ hí ǀ tám ǁ

   ṛta-vānaḥ ǀ prati-cakṣya ǀ anṛtā ǀ punaḥ ǀ ā ǀ ataḥ ǀ ā ǀ tasthuḥ ǀ kavayaḥ ǀ mahaḥ ǀ pathaḥ ǀ
   te ǀ bāhu-bhyām ǀ dhamitam ǀ agnim ǀ aśmani ǀ nakiḥ ǀ saḥ ǀ asti ǀ araṇaḥ ǀ jahuḥ ǀ hi ǀ tam ǁ

   2.24.7 Aṣṭaka 2.7.2.2Anuvāka 2.3.26Interpretations

8. Ṛk 8

   ऋ॒तज्ये॑न क्षि॒प्रेण॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒र्यत्र॒ वष्टि॒ प्र तद॑श्नोति॒ धन्व॑ना ।
   तस्य॑ सा॒ध्वीरिष॑वो॒ याभि॒रस्य॑ति नृ॒चक्ष॑सो दृ॒शये॒ कर्ण॑योनयः ॥

   ऋतज्येन क्षिप्रेण ब्रह्मणस् पतिर् यत्र वष्टि प्र तद् अश्नोति धन्वना |
   तस्य साध्वीर् इषवो याभिर् अस्यति नृचक्षसो दृशये कर्णयोनयः ||

   ṛtájyena kṣipréṇa bráhmaṇaspátiryátra váṣṭi prá tádaśnoti dhánvanā ǀ
   tásya sādhvī́ríṣavo yā́bhirásyati nṛcákṣaso dṛśáye kárṇayonayaḥ ǁ

   ṛtajyena kṣipreṇa brahmaṇas patir yatra vaṣṭi pra tad aśnoti dhanvanā |
   tasya sādhvīr iṣavo yābhir asyati nṛcakṣaso dṛśaye karṇayonayaḥ ||

   ऋ॒तऽज्ये॑न । क्षि॒प्रेण॑ । ब्रह्म॑णः । पतिः॑ । यत्र॑ । वष्टि॑ । प्र । तत् । अ॒श्नो॒ति॒ । धन्व॑ना ।
   तस्य॑ । सा॒ध्वीः । इष॑वः । याभिः॑ । अस्य॑ति । नृ॒ऽचक्ष॑सः । दृ॒शये॑ । कर्ण॑ऽयोनयः ॥

   ऋतऽज्येन । क्षिप्रेण । ब्रह्मणः । पतिः । यत्र । वष्टि । प्र । तत् । अश्नोति । धन्वना ।
   तस्य । साध्वीः । इषवः । याभिः । अस्यति । नृऽचक्षसः । दृशये । कर्णऽयोनयः ॥

   ṛtá-jyena ǀ kṣipréṇa ǀ bráhmaṇaḥ ǀ pátiḥ ǀ yátra ǀ váṣṭi ǀ prá ǀ tát ǀ aśnoti ǀ dhánvanā ǀ
   tásya ǀ sādhvī́ḥ ǀ íṣavaḥ ǀ yā́bhiḥ ǀ ásyati ǀ nṛ-cákṣasaḥ ǀ dṛśáye ǀ kárṇa-yonayaḥ ǁ

   ṛta-jyena ǀ kṣipreṇa ǀ brahmaṇaḥ ǀ patiḥ ǀ yatra ǀ vaṣṭi ǀ pra ǀ tat ǀ aśnoti ǀ dhanvanā ǀ
   tasya ǀ sādhvīḥ ǀ iṣavaḥ ǀ yābhiḥ ǀ asyati ǀ nṛ-cakṣasaḥ ǀ dṛśaye ǀ karṇa-yonayaḥ ǁ

   2.24.8 Aṣṭaka 2.7.2.3Anuvāka 2.3.27Interpretations

9. Ṛk 9

   स सं॑न॒यः स वि॑न॒यः पु॒रोहि॑तः॒ स सुष्टु॑तः॒ स यु॒धि ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑ ।
   चा॒क्ष्मो यद्वाजं॒ भर॑ते म॒ती धनादित्सूर्य॑स्तपति तप्य॒तुर्वृथा॑ ॥

   स संनयः स विनयः पुरोहितः स सुष्टुतः स युधि ब्रह्मणस् पतिः |
   चाक्ष्मो यद् वाजम् भरते मती धनाद् इत् सूर्यस् तपति तप्यतुर् वृथा ||

   sá saṃnayáḥ sá vinayáḥ puróhitaḥ sá súṣṭutaḥ sá yudhí bráhmaṇaspátiḥ ǀ
   cākṣmó yádvā́jam bhárate matī́ dhánā́dítsū́ryastapati tapyatúrvṛ́thā ǁ

   sa saṃnayaḥ sa vinayaḥ purohitaḥ sa suṣṭutaḥ sa yudhi brahmaṇas patiḥ |
   cākṣmo yad vājam bharate matī dhanād it sūryas tapati tapyatur vṛthā ||

   सः । स॒म्ऽन॒यः । सः । वि॒ऽन॒यः । पु॒रःऽहि॑तः । सः । सुऽस्तु॑तः । सः । यु॒धि । ब्रह्म॑णः । पतिः॑ ।
   चा॒क्ष्मः । यत् । वाज॑म् । भर॑ते । म॒ती । धना॑ । आत् । इत् । सूर्यः॑ । त॒प॒ति॒ । त॒प्य॒तुः । वृथा॑ ॥

   सः । सम्ऽनयः । सः । विऽनयः । पुरःऽहितः । सः । सुऽस्तुतः । सः । युधि । ब्रह्मणः । पतिः ।
   चाक्ष्मः । यत् । वाजम् । भरते । मती । धना । आत् । इत् । सूर्यः । तपति । तप्यतुः । वृथा ॥

   sáḥ ǀ sam-nayáḥ ǀ sáḥ ǀ vi-nayáḥ ǀ puráḥ-hitaḥ ǀ sáḥ ǀ sú-stutaḥ ǀ sáḥ ǀ yudhí ǀ bráhmaṇaḥ ǀ pátiḥ ǀ
   cākṣmáḥ ǀ yát ǀ vā́jam ǀ bhárate ǀ matī́ ǀ dhánā ǀ ā́t ǀ ít ǀ sū́ryaḥ ǀ tapati ǀ tapyatúḥ ǀ vṛ́thā ǁ

   saḥ ǀ sam-nayaḥ ǀ saḥ ǀ vi-nayaḥ ǀ puraḥ-hitaḥ ǀ saḥ ǀ su-stutaḥ ǀ saḥ ǀ yudhi ǀ brahmaṇaḥ ǀ patiḥ ǀ
   cākṣmaḥ ǀ yat ǀ vājam ǀ bharate ǀ matī ǀ dhanā ǀ āt ǀ it ǀ sūryaḥ ǀ tapati ǀ tapyatuḥ ǀ vṛthā ǁ

   2.24.9 Aṣṭaka 2.7.2.4Anuvāka 2.3.28Interpretations

10. Ṛk 10

    वि॒भु प्र॒भु प्र॑थ॒मं मे॒हना॑वतो॒ बृह॒स्पतेः॑ सुवि॒दत्रा॑णि॒ राध्या॑ ।
    इ॒मा सा॒तानि॑ वे॒न्यस्य॑ वा॒जिनो॒ येन॒ जना॑ उ॒भये॑ भुंज॒ते विशः॑ ॥

    विभु प्रभु प्रथमम् मेहनावतो बृहस्पतेः सुविदत्राणि राध्या |
    इमा सातानि वेन्यस्य वाजिनो येन जना उभये भुञ्जते विशः ||

    vibhú prabhú prathamám mehánāvato bṛ́haspáteḥ suvidátrāṇi rā́dhyā ǀ
    imā́ sātā́ni venyásya vājíno yéna jánā ubháye bhuñjaté víśaḥ ǁ

    vibhu prabhu prathamam mehanāvato bṛhaspateḥ suvidatrāṇi rādhyā |
    imā sātāni venyasya vājino yena janā ubhaye bhuñjate viśaḥ ||

    वि॒ऽभु । प्र॒ऽभु । प्र॒थ॒मम् । मे॒हना॑ऽवतः । बृह॒स्पतेः॑ । सु॒ऽवि॒दत्रा॑णि । राध्या॑ ।
    इ॒मा । सा॒तानि॑ । वे॒न्यस्य॑ । वा॒जिनः॑ । येन॑ । जनाः॑ । उ॒भये॑ । भु॒ञ्ज॒ते । विशः॑ ॥

    विऽभु । प्रऽभु । प्रथमम् । मेहनाऽवतः । बृहस्पतेः । सुऽविदत्राणि । राध्या ।
    इमा । सातानि । वेन्यस्य । वाजिनः । येन । जनाः । उभये । भुञ्जते । विशः ॥

    vi-bhú ǀ pra-bhú ǀ prathamám ǀ mehánā-vataḥ ǀ bṛ́haspáteḥ ǀ su-vidátrāṇi ǀ rā́dhyā ǀ
    imā́ ǀ sātā́ni ǀ venyásya ǀ vājínaḥ ǀ yéna ǀ jánāḥ ǀ ubháye ǀ bhuñjaté ǀ víśaḥ ǁ

    vi-bhu ǀ pra-bhu ǀ prathamam ǀ mehanā-vataḥ ǀ bṛhaspateḥ ǀ su-vidatrāṇi ǀ rādhyā ǀ
    imā ǀ sātāni ǀ venyasya ǀ vājinaḥ ǀ yena ǀ janāḥ ǀ ubhaye ǀ bhuñjate ǀ viśaḥ ǁ

    2.24.10 Aṣṭaka 2.7.2.5Anuvāka 2.3.29Interpretations

11. Ṛk 11

    योऽव॑रे वृ॒जने॑ वि॒श्वथा॑ वि॒भुर्म॒हामु॑ र॒ण्वः शव॑सा व॒वक्षि॑थ ।
    स दे॒वो दे॒वान्प्रति॑ पप्रथे पृ॒थु विश्वेदु॒ ता प॑रि॒भूर्ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑ ॥

    यो ऽवरे वृजने विश्वथा विभुर् महाम् उ रण्वः शवसा ववक्षिथ |
    स देवो देवान् प्रति पप्रथे पृथु विश्वेद् उ ता परिभूर् ब्रह्मणस् पतिः ||

    yó’vare vṛjáne viśváthā vibhúrmahā́mu raṇváḥ śávasā vavákṣitha ǀ
    sá devó devā́npráti paprathe pṛthú víśvédu tā́ paribhū́rbráhmaṇaspátiḥ ǁ

    yo 'vare vṛjane viśvathā vibhur mahām u raṇvaḥ śavasā vavakṣitha |
    sa devo devān prati paprathe pṛthu viśved u tā paribhūr brahmaṇas patiḥ ||

    यः । अव॑रे । वृ॒जने॑ । वि॒श्वऽथा॑ । वि॒ऽभुः । म॒हाम् । ऊं॒ इति॑ । र॒ण्वः । शव॑सा । व॒वक्षि॑थ ।
    सः । दे॒वः । दे॒वान् । प्रति॑ । प॒प्र॒थे॒ । पृ॒थु । विश्वा॑ । इत् । ऊं॒ इति॑ । ता । प॒रि॒ऽभूः । ब्रह्म॑णः । पतिः॑ ॥

    यः । अवरे । वृजने । विश्वऽथा । विऽभुः । महाम् । ऊं इति । रण्वः । शवसा । ववक्षिथ ।
    सः । देवः । देवान् । प्रति । पप्रथे । पृथु । विश्वा । इत् । ऊं इति । ता । परिऽभूः । ब्रह्मणः । पतिः ॥

    yáḥ ǀ ávare ǀ vṛjáne ǀ viśvá-thā ǀ vi-bhúḥ ǀ mahā́m ǀ ūṃ íti ǀ raṇváḥ ǀ śávasā ǀ vavákṣitha ǀ
    sáḥ ǀ deváḥ ǀ devā́n ǀ práti ǀ paprathe ǀ pṛthú ǀ víśvā ǀ ít ǀ ūṃ íti ǀ tā́ ǀ pari-bhū́ḥ ǀ bráhmaṇaḥ ǀ pátiḥ ǁ

    yaḥ ǀ avare ǀ vṛjane ǀ viśva-thā ǀ vi-bhuḥ ǀ mahām ǀ ūṃ iti ǀ raṇvaḥ ǀ śavasā ǀ vavakṣitha ǀ
    saḥ ǀ devaḥ ǀ devān ǀ prati ǀ paprathe ǀ pṛthu ǀ viśvā ǀ it ǀ ūṃ iti ǀ tā ǀ pari-bhūḥ ǀ brahmaṇaḥ ǀ patiḥ ǁ

    2.24.11 Aṣṭaka 2.7.3.1Anuvāka 2.3.30Interpretations

12. Ṛk 12

    विश्वं॑ स॒त्यं म॑घवाना यु॒वोरिदाप॑श्च॒न प्र मि॑नंति व्र॒तं वां॑ ।
    अच्छें॑द्राब्रह्मणस्पती ह॒विर्नोऽन्नं॒ युजे॑व वा॒जिना॑ जिगातं ॥

    विश्वं सत्यम् मघवाना युवोर् इद् आपश् चन प्र मिनन्ति व्रतं वाम् |
    अच्छेन्द्राब्रह्मणस्पती हविर् नो ऽन्नं युजेव वाजिना जिगातम् ||

    víśvam satyám maghavānā yuvórídā́paścaná prá minanti vratám vām ǀ
    ácchendrābrahmaṇaspatī havírnó’nnam yújeva vājínā jigātam ǁ

    viśvaṃ satyam maghavānā yuvor id āpaś cana pra minanti vrataṃ vām |
    acchendrābrahmaṇaspatī havir no 'nnaṃ yujeva vājinā jigātam ||

    विश्व॑म् । स॒त्यम् । म॒घ॒ऽवा॒ना॒ । यु॒वोः । इत् । आपः॑ । च॒न । प्र । मि॒न॒न्ति॒ । व्र॒तम् । वा॒म् ।
    अच्छ॑ । इ॒न्द्रा॒ब्र॒ह्म॒ण॒स्प॒ती॒ इति॑ । ह॒विः । नः॒ । अन्न॑म् । युजा॑ऽइव । वा॒जिना॑ । जि॒गा॒त॒म् ॥

    विश्वम् । सत्यम् । मघऽवाना । युवोः । इत् । आपः । चन । प्र । मिनन्ति । व्रतम् । वाम् ।
    अच्छ । इन्द्राब्रह्मणस्पती इति । हविः । नः । अन्नम् । युजाऽइव । वाजिना । जिगातम् ॥

    víśvam ǀ satyám ǀ magha-vānā ǀ yuvóḥ ǀ ít ǀ ā́paḥ ǀ caná ǀ prá ǀ minanti ǀ vratám ǀ vām ǀ
    áccha ǀ indrābrahmaṇaspatī íti ǀ havíḥ ǀ naḥ ǀ ánnam ǀ yújā-iva ǀ vājínā ǀ jigātam ǁ

    viśvam ǀ satyam ǀ magha-vānā ǀ yuvoḥ ǀ it ǀ āpaḥ ǀ cana ǀ pra ǀ minanti ǀ vratam ǀ vām ǀ
    accha ǀ indrābrahmaṇaspatī iti ǀ haviḥ ǀ naḥ ǀ annam ǀ yujā-iva ǀ vājinā ǀ jigātam ǁ

    2.24.12 Aṣṭaka 2.7.3.2Anuvāka 2.3.31Interpretations

13. Ṛk 13

    उ॒ताशि॑ष्ठा॒ अनु॑ शृण्वंति॒ वह्न॑यः स॒भेयो॒ विप्रो॑ भरते म॒ती धना॑ ।
    वी॒ळु॒द्वेषा॒ अनु॒ वश॑ ऋ॒णमा॑द॒दिः स ह॑ वा॒जी स॑मि॒थे ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑ ॥

    उताशिष्ठा अनु शृण्वन्ति वह्नयः सभेयो विप्रो भरते मती धना |
    वीऌउद्वेषा अनु वश ऋणम् आददिः स ह वाजी समिथे ब्रह्मणस् पतिः ||

    utā́śiṣṭhā ánu śṛṇvanti váhnayaḥ sabhéyo vípro bharate matī́ dhánā ǀ
    vīḷudvéṣā ánu váśa ṛṇámādadíḥ sá ha vājī́ samithé bráhmaṇaspátiḥ ǁ

    utāśiṣṭhā anu śṛṇvanti vahnayaḥ sabheyo vipro bharate matī dhanā |
    vīḷudveṣā anu vaśa ṛṇam ādadiḥ sa ha vājī samithe brahmaṇas patiḥ ||

    उ॒त । आशि॑ष्ठाः । अनु॑ । शृ॒ण्व॒न्ति॒ । वह्न॑यः । स॒भेयः॑ । विप्रः॑ । भ॒र॒ते॒ । म॒ती । धना॑ ।
    वी॒ळु॒ऽद्वेषाः॑ । अनु॑ । वशा॑ । ऋ॒णम् । आ॒ऽद॒दिः । सः । ह॒ । वा॒जी । स॒म्ऽइ॒थे । ब्रह्म॑णः । पतिः॑ ॥

    उत । आशिष्ठाः । अनु । शृण्वन्ति । वह्नयः । सभेयः । विप्रः । भरते । मती । धना ।
    वीळुऽद्वेषाः । अनु । वशा । ऋणम् । आऽददिः । सः । ह । वाजी । सम्ऽइथे । ब्रह्मणः । पतिः ॥

    utá ǀ ā́śiṣṭhāḥ ǀ ánu ǀ śṛṇvanti ǀ váhnayaḥ ǀ sabhéyaḥ ǀ vípraḥ ǀ bharate ǀ matī́ ǀ dhánā ǀ
    vīḷu-dvéṣāḥ ǀ ánu ǀ váśā ǀ ṛṇám ǀ ā-dadíḥ ǀ sáḥ ǀ ha ǀ vājī́ ǀ sam-ithé ǀ bráhmaṇaḥ ǀ pátiḥ ǁ

    uta ǀ āśiṣṭhāḥ ǀ anu ǀ śṛṇvanti ǀ vahnayaḥ ǀ sabheyaḥ ǀ vipraḥ ǀ bharate ǀ matī ǀ dhanā ǀ
    vīḷu-dveṣāḥ ǀ anu ǀ vaśā ǀ ṛṇam ǀ ā-dadiḥ ǀ saḥ ǀ ha ǀ vājī ǀ sam-ithe ǀ brahmaṇaḥ ǀ patiḥ ǁ

    2.24.13 Aṣṭaka 2.7.3.3Anuvāka 2.3.32Interpretations

14. Ṛk 14

    ब्रह्म॑ण॒स्पते॑रभवद्यथाव॒शं स॒त्यो म॒न्युर्महि॒ कर्मा॑ करिष्य॒तः ।
    यो गा उ॒दाज॒त्स दि॒वे वि चा॑भजन्म॒हीव॑ री॒तिः शव॑सासर॒त्पृथ॑क् ॥

    ब्रह्मणस् पतेर् अभवद् यथावशं सत्यो मन्युर् महि कर्मा करिष्यतः |
    यो गा उदाजत् स दिवे वि चाभजन् महीव रीतिः शवसासरत् पृथक् ||

    bráhmaṇaspáterabhavadyathāvaśám satyó manyúrmáhi kármā kariṣyatáḥ ǀ
    yó gā́ udā́jatsá divé ví cābhajanmahī́va rītíḥ śávasāsaratpṛ́thak ǁ

    brahmaṇas pater abhavad yathāvaśaṃ satyo manyur mahi karmā kariṣyataḥ |
    yo gā udājat sa dive vi cābhajan mahīva rītiḥ śavasāsarat pṛthak ||

    ब्रह्म॑णः । पतेः॑ । अ॒भ॒व॒त् । य॒था॒ऽव॒शम् । स॒त्यः । म॒न्युः । महि॑ । कर्म॑ । क॒रि॒ष्य॒तः ।
    यः । गाः । उ॒त्ऽआज॑त् । सः । दि॒वे । वि । च॒ । अ॒भ॒ज॒त् । म॒हीऽइ॑व । री॒तिः । शव॑सा । अ॒स॒र॒त् । पृथ॑क् ॥

    ब्रह्मणः । पतेः । अभवत् । यथाऽवशम् । सत्यः । मन्युः । महि । कर्म । करिष्यतः ।
    यः । गाः । उत्ऽआजत् । सः । दिवे । वि । च । अभजत् । महीऽइव । रीतिः । शवसा । असरत् । पृथक् ॥

    bráhmaṇaḥ ǀ páteḥ ǀ abhavat ǀ yathā-vaśám ǀ satyáḥ ǀ manyúḥ ǀ máhi ǀ kárma ǀ kariṣyatáḥ ǀ
    yáḥ ǀ gā́ḥ ǀ ut-ā́jat ǀ sáḥ ǀ divé ǀ ví ǀ ca ǀ abhajat ǀ mahī́-iva ǀ rītíḥ ǀ śávasā ǀ asarat ǀ pṛ́thak ǁ

    brahmaṇaḥ ǀ pateḥ ǀ abhavat ǀ yathā-vaśam ǀ satyaḥ ǀ manyuḥ ǀ mahi ǀ karma ǀ kariṣyataḥ ǀ
    yaḥ ǀ gāḥ ǀ ut-ājat ǀ saḥ ǀ dive ǀ vi ǀ ca ǀ abhajat ǀ mahī-iva ǀ rītiḥ ǀ śavasā ǀ asarat ǀ pṛthak ǁ

    2.24.14 Aṣṭaka 2.7.3.4Anuvāka 2.3.33Interpretations

15. Ṛk 15

    ब्रह्म॑णस्पते सु॒यम॑स्य वि॒श्वहा॑ रा॒यः स्या॑म र॒थ्यो॒३॒॑ वय॑स्वतः ।
    वी॒रेषु॑ वी॒राँ उप॑ पृङ्धि न॒स्त्वं यदीशा॑नो॒ ब्रह्म॑णा॒ वेषि॑ मे॒ हवं॑ ॥

    ब्रह्मणस् पते सुयमस्य विश्वहा रायः स्याम रथ्यो वयस्वतः |
    वीरेषु वीरां उप पृङ्धि नस् त्वं यद् ईशानो ब्रह्मणा वेषि मे हवम् ||

    bráhmaṇaspate suyámasya viśváhā rāyáḥ syāma rathyó váyasvataḥ ǀ
    vīréṣu vīrā́m̐ úpa pṛṅdhi nastvám yádī́śāno bráhmaṇā véṣi me hávam ǁ

    brahmaṇas pate suyamasya viśvahā rāyaḥ syāma rathyo vayasvataḥ |
    vīreṣu vīrāṃ upa pṛṅdhi nas tvaṃ yad īśāno brahmaṇā veṣi me havam ||

    ब्रह्म॑णः । प॒ते॒ । सु॒ऽयम॑स्य । वि॒श्वहा॑ । रा॒यः । स्या॒म॒ । र॒थ्यः॑ । वय॑स्वतः ।
    वी॒रेषु॑ । वी॒रान् । उप॑ । पृ॒ङ्धि॒ । नः॒ । त्वम् । यत् । ईशा॑नः । ब्रह्म॑णा । वेषि॑ । मे॒ । हव॑म् ॥

    ब्रह्मणः । पते । सुऽयमस्य । विश्वहा । रायः । स्याम । रथ्यः । वयस्वतः ।
    वीरेषु । वीरान् । उप । पृङ्धि । नः । त्वम् । यत् । ईशानः । ब्रह्मणा । वेषि । मे । हवम् ॥

    bráhmaṇaḥ ǀ pate ǀ su-yámasya ǀ viśváhā ǀ rāyáḥ ǀ syāma ǀ rathyáḥ ǀ váyasvataḥ ǀ
    vīréṣu ǀ vīrā́n ǀ úpa ǀ pṛṅdhi ǀ naḥ ǀ tvám ǀ yát ǀ ī́śānaḥ ǀ bráhmaṇā ǀ véṣi ǀ me ǀ hávam ǁ

    brahmaṇaḥ ǀ pate ǀ su-yamasya ǀ viśvahā ǀ rāyaḥ ǀ syāma ǀ rathyaḥ ǀ vayasvataḥ ǀ
    vīreṣu ǀ vīrān ǀ upa ǀ pṛṅdhi ǀ naḥ ǀ tvam ǀ yat ǀ īśānaḥ ǀ brahmaṇā ǀ veṣi ǀ me ǀ havam ǁ

    2.24.15 Aṣṭaka 2.7.3.5Anuvāka 2.3.34Interpretations

16. Ṛk 16

    ब्रह्म॑णस्पते॒ त्वम॒स्य यं॒ता सू॒क्तस्य॑ बोधि॒ तन॑यं च जिन्व ।
    विश्वं॒ तद्भ॒द्रं यदवं॑ति दे॒वा बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः॑ ॥

    ब्रह्मणस् पते त्वम् अस्य यन्ता सूक्तस्य बोधि तनयं च जिन्व |
    विश्वं तद् भद्रं यद् अवन्ति देवा बृहद् वदेम विदथे सुवीराः ||

    bráhmaṇaspate tvámasyá yantā́ sūktásya bodhi tánayam ca jinva ǀ
    víśvam tádbhadrám yádávanti devā́ bṛhádvadema vidáthe suvī́rāḥ ǁ

    brahmaṇas pate tvam asya yantā sūktasya bodhi tanayaṃ ca jinva |
    viśvaṃ tad bhadraṃ yad avanti devā bṛhad vadema vidathe suvīrāḥ ||

    ब्रह्म॑णः । प॒ते॒ । त्वम् । अ॒स्य । य॒न्ता । सु॒ऽउ॒क्तस्य॑ । बो॒धि॒ । तन॑यम् । च॒ । जि॒न्व॒ ।
    विश्व॑म् । तत् । भ॒द्रम् । यत् । अव॑न्ति । दे॒वाः । बृ॒हत् । व॒दे॒म॒ । वि॒दथे॑ । सु॒ऽवीराः॑ ॥

    ब्रह्मणः । पते । त्वम् । अस्य । यन्ता । सुऽउक्तस्य । बोधि । तनयम् । च । जिन्व ।
    विश्वम् । तत् । भद्रम् । यत् । अवन्ति । देवाः । बृहत् । वदेम । विदथे । सुऽवीराः ॥

    bráhmaṇaḥ ǀ pate ǀ tvám ǀ asyá ǀ yantā́ ǀ su-uktásya ǀ bodhi ǀ tánayam ǀ ca ǀ jinva ǀ
    víśvam ǀ tát ǀ bhadrám ǀ yát ǀ ávanti ǀ devā́ḥ ǀ bṛhát ǀ vadema ǀ vidáthe ǀ su-vī́rāḥ ǁ

    brahmaṇaḥ ǀ pate ǀ tvam ǀ asya ǀ yantā ǀ su-uktasya ǀ bodhi ǀ tanayam ǀ ca ǀ jinva ǀ
    viśvam ǀ tat ǀ bhadram ǀ yat ǀ avanti ǀ devāḥ ǀ bṛhat ǀ vadema ǀ vidathe ǀ su-vīrāḥ ǁ

    2.24.16 Aṣṭaka 2.7.3.6Anuvāka 2.3.35Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.