MuA zu RHT, 1, 30.2
Select a line for its word-by-word analysis.
शरीरस्य वयोविभागेनास्थिरत्वं दर्शयन्नाह बाल इत्यादि ॥ (१।०)
śarīrasya vayovibhāgenāsthiratvaṃ darśayannāha bāla ityādi ||
षोडशवर्ष इति षोडश वर्षाणि यस्य वयसि स षोडशाब्दो बाल इत्यर्थः ॥ (२।०)
ṣoḍaśavarṣa iti ṣoḍaśa varṣāṇi yasya vayasi sa ṣoḍaśābdo bāla ityarthaḥ ||
पुनः षोडशवर्षेभ्यः परः विषयरसास्वादलम्पटो भवति विषयाः शब्दस्पर्शरूपरसगन्धा रसाः शृङ्गारहास्यकरुणरौद्रवीरभयानकबीभत्साद्भुतशान्ताः ॥ (७।०)
punaḥ ṣoḍaśavarṣebhyaḥ paraḥ viṣayarasāsvādalampaṭo bhavati viṣayāḥ śabdasparśarūparasagandhā rasāḥ śṛṅgārahāsyakaruṇaraudravīrabhayānakabībhatsādbhutaśāntāḥ ||
केचित् शान्तं रसं न ब्रुवन्ति निर्विकारत्वात् एतेषाम् आस्वादः स्वादस् तत्र लम्पटो व्यासक्तः अथ वा विषयानन्तरं स्नेहस्तत्रेति ॥ (८।०)
kecit śāntaṃ rasaṃ na bruvanti nirvikāratvāt eteṣām āsvādaḥ svādas tatra lampaṭo vyāsaktaḥ atha vā viṣayānantaraṃ snehastatreti ||
अतः परतो जातविवेको भवति उत्पन्नविचारो भवति ॥ (९।०)
ataḥ parato jātaviveko bhavati utpannavicāro bhavati ||
तदा वृद्धोऽक्षमः परं मनुष्यः मुक्तिं कैवल्यं कथम् आप्नुयात् न कथमपीत्यर्थो वयस्युपप्लवभावात् ॥ (१०।०)
tadā vṛddho'kṣamaḥ paraṃ manuṣyaḥ muktiṃ kaivalyaṃ katham āpnuyāt na kathamapītyartho vayasyupaplavabhāvāt ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.