MuA zu RHT, 3, 13.2
Select a line for its word-by-word analysis.
धात्वादीनां चारणायां परिमाणमाह समुखम् इत्यादि ॥ (१।०)
dhātvādīnāṃ cāraṇāyāṃ parimāṇamāha samukham ityādi ||
इति पूर्वोक्तं पत्त्राभ्रकम् उक्तं पत्त्राभ्रकचारणम् इत्यर्थः ॥ (२।०)
iti pūrvoktaṃ pattrābhrakam uktaṃ pattrābhrakacāraṇam ityarthaḥ ||
समुखं मुखसहितं चारणं भवतु वाथ निर्मुखं मुखवर्जितं चारणं भवतु उभयत्रापि तुल्यं समानं सूतं चारयेत् धात्वादीनिति शेषः ॥ (३।०)
samukhaṃ mukhasahitaṃ cāraṇaṃ bhavatu vātha nirmukhaṃ mukhavarjitaṃ cāraṇaṃ bhavatu ubhayatrāpi tulyaṃ samānaṃ sūtaṃ cārayet dhātvādīniti śeṣaḥ ||
अत्र विकल्पो द्विगुणं सूताद् द्विगुणितं चारयेद् वा चतुर्गुणितं सूताच्चतुर्गुणितं वा अष्टगुणं सूतादष्टगुणितं वा षोडशगुणं सूतात् षोडशगुणितं वा द्वात्रिंशतागुणितं सूताद् द्वात्रिंशद्गुणितं चारयेत् ॥ (४।०)
atra vikalpo dviguṇaṃ sūtād dviguṇitaṃ cārayed vā caturguṇitaṃ sūtāccaturguṇitaṃ vā aṣṭaguṇaṃ sūtādaṣṭaguṇitaṃ vā ṣoḍaśaguṇaṃ sūtāt ṣoḍaśaguṇitaṃ vā dvātriṃśatāguṇitaṃ sūtād dvātriṃśadguṇitaṃ cārayet ||
तेन विधानेन पूर्वोक्तेन विधानेन त्रुटिशो दत्त्वेत्यादिना ॥ (५।०)
tena vidhānena pūrvoktena vidhānena truṭiśo dattvetyādinā ||
चारणा त्रिलक्षणा भवति त्रीणि लक्षणानि चिह्नानि यस्यां सा तथोक्ता ॥ (६।०)
cāraṇā trilakṣaṇā bhavati trīṇi lakṣaṇāni cihnāni yasyāṃ sā tathoktā ||
कथं ग्रासः अभ्रकस्य ग्रासनं निर्मुखत्वेन समुखत्वेन वापरा पिष्टी रसेनाभ्रादेर् मेलनं पुनर्गर्भो रसस्य गर्भे रसरूपं गगनं तिष्ठतीति ॥ (७।०)
kathaṃ grāsaḥ abhrakasya grāsanaṃ nirmukhatvena samukhatvena vāparā piṣṭī rasenābhrāder melanaṃ punargarbho rasasya garbhe rasarūpaṃ gaganaṃ tiṣṭhatīti ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.