MuA zu RHT, 4, 3.2
Select a line for its word-by-word analysis.
अथ यद्दीक्षणीयया यजन्ते श्रद्धामेव तद्देवीं देवतां यजन्ते श्रद्धा देवी देवता भवन्ति श्रद्धाया देव्याः सायुज्यं सलोकतां यन्ति य एतदुपयन्त्यथ यत्प्रायणीयया यजन्ते ऽदितिमेव तद्देवीं देवतां यजन्ते ऽदितिर्देवी देवता भवन्त्यदित्या देव्याः सायुज्यं सलोकतां यन्ति य एतदुपयन्त्यथ यत्क्रयमुपयन्ति सोममेव तद्देवं देवतां यजन्ते सोमो देवो देवता भवन्ति सोमस्य देवस्य सायुज्यं सलोकतां यन्ति य एतदुपयन्त्यथ यदातिथ्यया यजन्ते विष्णुमेव तद्देवं देवतां यजन्ते विष्णुर्देवो देवता भवन्ति विष्णोर्देवस्य सायुज्यं सलोकतां यन्ति य एतदुपयन्त्यथ यत्प्रवर्ग्यमुपयन्त्यादित्यमेव तद्देवं देवतां यजन्त आदित्यो देवो देवता भवन्त्यादित्यस्य देवस्य सायुज्यं सलोकतां यन्ति य एतदुपयन्त्यथ यदुपसदमुपयन्ति स्वधामेव तद्देवीं देवतां यजन्ते स्वधा देवी देवता भवन्ति स्वधाया देव्याः सायुज्यं सलोकतां यन्ति य एतदुपयन्त्यथ यदौपवसथ्यम् अहर् उपयन्त्यग्नीषोमाव् एव तद्देवौ देवते यजन्ते सुगमत्वाद्गुणाधिकत्वाच्च सत्त्वं प्रशंसति मुक्त्वेत्यादि ॥ (१।०)
atha yaddīkṣaṇīyayā yajante śraddhāmeva taddevīṃ devatāṃ yajante śraddhā devī devatā bhavanti śraddhāyā devyāḥ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etadupayantyatha yatprāyaṇīyayā yajante 'ditimeva taddevīṃ devatāṃ yajante 'ditirdevī devatā bhavantyadityā devyāḥ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etadupayantyatha yatkrayamupayanti somameva taddevaṃ devatāṃ yajante somo devo devatā bhavanti somasya devasya sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etadupayantyatha yadātithyayā yajante viṣṇumeva taddevaṃ devatāṃ yajante viṣṇurdevo devatā bhavanti viṣṇordevasya sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etadupayantyatha yatpravargyamupayantyādityameva taddevaṃ devatāṃ yajanta ādityo devo devatā bhavantyādityasya devasya sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etadupayantyatha yadupasadamupayanti svadhāmeva taddevīṃ devatāṃ yajante svadhā devī devatā bhavanti svadhāyā devyāḥ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etadupayantyatha yadaupavasathyam ahar upayantyagnīṣomāv eva taddevau devate yajante sugamatvādguṇādhikatvācca sattvaṃ praśaṃsati muktvetyādi ||
अभ्रसत्त्वमेकं मुक्त्वा त्यक्त्वा अन्यो ऽपरो रसपक्षापकर्तनसमर्थो न पारदपक्षच्छेत्ता न तेन सत्त्वेन सुखं यथा स्यात्तथा रसः पारदो नियम्यते पारदस्य नियमनं भवेदित्यर्थः बध्यते च बन्धनं प्राप्यते रसो बद्धो भवतीत्यर्थः ॥ (२।०)
abhrasattvamekaṃ muktvā tyaktvā anyo 'paro rasapakṣāpakartanasamartho na pāradapakṣacchettā na tena sattvena sukhaṃ yathā syāttathā rasaḥ pārado niyamyate pāradasya niyamanaṃ bhavedityarthaḥ badhyate ca bandhanaṃ prāpyate raso baddho bhavatītyarthaḥ ||
किम्भूतः सन् नियमनं बन्धनं च प्नोति निरुद्धप्रसरः सन् निरुद्ध आरुन्धित्तः प्रसरः प्रसरणं प्रकृष्टेन गमनं यस्य तादृशः सन् ॥ (३।०)
kimbhūtaḥ san niyamanaṃ bandhanaṃ ca pnoti niruddhaprasaraḥ san niruddha ārundhittaḥ prasaraḥ prasaraṇaṃ prakṛṣṭena gamanaṃ yasya tādṛśaḥ san ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.