मुग्धावबोधिनीMugdhāvabodhinī

MuA zu RHT, 3, 6.2

48 of 368 · 31 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

विधानान्तरमाह यवेत्यादि ॥ (१।०)

vidhānāntaramāha yavetyādi ||

2.0२.०

पुनरभ्रकं यवचिञ्चिकाम्बुपुटितं कार्यं यवचिञ्चिका प्रतीता यवचिञ्चिकेति लोके तस्या अम्बुद्रवः तेन पुटितम् आतपयोगेन भावितम् ॥ (२।०)

punarabhrakaṃ yavaciñcikāmbupuṭitaṃ kāryaṃ yavaciñcikā pratītā yavaciñciketi loke tasyā ambudravaḥ tena puṭitam ātapayogena bhāvitam ||

3.0३.०

पुनस्तन्मूलशतावरीगदाकुलितं कार्यं तस्या यवचिञ्चिकाया मूलं तन्मूलं शतावरी शतपाद् गदः कुष्ठः एतैर् आकुलं व्याप्तं परिप्लुतम् ॥ (३।०)

punastanmūlaśatāvarīgadākulitaṃ kāryaṃ tasyā yavaciñcikāyā mūlaṃ tanmūlaṃ śatāvarī śatapād gadaḥ kuṣṭhaḥ etair ākulaṃ vyāptaṃ pariplutam ||

4.1४.१

यदा सरसौषधाभावस् तदायं विधिः यथा । (४।१)

yadā sarasauṣadhābhāvas tadāyaṃ vidhiḥ yathā |

4.2४.२

शुष्कद्रव्यम् उपादाय स्वरसानाम् असंभवे । (४।२)

śuṣkadravyam upādāya svarasānām asaṃbhave |

4.3४.३

वारिण्यष्टगुणे साध्यं ग्राह्यं पादावशेषितम् ॥ (४।३)

vāriṇyaṣṭaguṇe sādhyaṃ grāhyaṃ pādāvaśeṣitam ||

5.0५.०

इति ॥ (५।०)

iti ||

6.0६.०

पुनर् घनरवशिग्रुपुनर्नवरसभावितं कार्यं घनरवस् तण्डुलीयकः शिग्रु सौभाञ्जनं सुहिजना इति लोके पुनर्नवा वर्षाभूः प्रतीता एतेषां रसेन भावितं परिप्लुतम् आतपयोगेन शोष्यम् इत्यर्थः ॥ (६।०)

punar ghanaravaśigrupunarnavarasabhāvitaṃ kāryaṃ ghanaravas taṇḍulīyakaḥ śigru saubhāñjanaṃ suhijanā iti loke punarnavā varṣābhūḥ pratītā eteṣāṃ rasena bhāvitaṃ pariplutam ātapayogena śoṣyam ityarthaḥ ||

7.0७.०

एवंविधम् अभ्रं रसश् चरति ॥ (७।०)

evaṃvidham abhraṃ rasaś carati ||

8.0८.०

निर्मुखेन भावनाशब्देन शतवारं ज्ञातव्यं ग्रन्थान्तरसाम्यात् ॥ (८।०)

nirmukhena bhāvanāśabdena śatavāraṃ jñātavyaṃ granthāntarasāmyāt ||

9.0९.०

अत्र विशेषः ॥ (९।०)

atra viśeṣaḥ ||

10.1१०.१

सोमवल्लीरसे पिष्ट्वा दापयेच्च पुटत्रयम् । (१०।१)

somavallīrase piṣṭvā dāpayecca puṭatrayam |

10.2१०.२

सोमवल्लीरसेनैव सप्त वारांश्च भावयेत् ॥ (१०।२)

somavallīrasenaiva sapta vārāṃśca bhāvayet ||

11.1११.१

दापयेन्मृन्मये भाण्डे रसेन संयुतम् । (११।१)

dāpayenmṛnmaye bhāṇḍe rasena saṃyutam |

11.2११.२

मूलं तु शरपुङ्खाया गव्यक्षीरेण घर्षयेत् । (११।२)

mūlaṃ tu śarapuṅkhāyā gavyakṣīreṇa gharṣayet |

11.3११.३

कल्केन मेलयेत् सूतं गगनं तदधऊर्ध्वगम् ॥ (११।३)

kalkena melayet sūtaṃ gaganaṃ tadadhaūrdhvagam ||

12.1१२.१

स्थापयेद्रवितापे तु निर्मुखो ग्रसते क्षणात् । (१२।१)

sthāpayedravitāpe tu nirmukho grasate kṣaṇāt |

12.2१२.२

जायते पिष्टिका शीघ्रं नात्र कार्या विचारणा ॥ (१२।२)

jāyate piṣṭikā śīghraṃ nātra kāryā vicāraṇā ||

13.0१३.०

इति ॥ (१३।०)

iti ||

14.1१४.१

अन्यच्च । (१४।१)

anyacca |

14.2१४.२

तिलपर्णीरसं नीत्वा गगनं तेन भावयेत् । (१४।२)

tilaparṇīrasaṃ nītvā gaganaṃ tena bhāvayet |

14.3१४.३

मर्दनाज्जायते पिष्टी नात्र कार्या विचारणा ॥ (१४।३)

mardanājjāyate piṣṭī nātra kāryā vicāraṇā ||

15.0१५.०

इति ॥ (१५।०)

iti ||

16.1१६.१

अन्यच्च । (१६।१)

anyacca |

16.2१६.२

मुण्डीनिर्यासके नागं बहुशस्तु निषेचयेत् । (१६।२)

muṇḍīniryāsake nāgaṃ bahuśastu niṣecayet |

16.3१६.३

तेनाभ्रकं तु संयोज्य भूयो भूयः पटे दहेत् ॥ (१६।३)

tenābhrakaṃ tu saṃyojya bhūyo bhūyaḥ paṭe dahet ||

17.1१७.१

चित्रकार्द्रकमूलानाम् एकैकेन तु सप्तधा । (१७।१)

citrakārdrakamūlānām ekaikena tu saptadhā |

17.2१७.२

प्लावितव्यं प्रयत्नेन गन्धकाभ्रकचूर्णकम् ॥ (१७।२)

plāvitavyaṃ prayatnena gandhakābhrakacūrṇakam ||

18.1१८.१

नागमुण्डीरसाक्षिप्तं रसलुङ्गाम्लभावितम् । (१८।१)

nāgamuṇḍīrasākṣiptaṃ rasaluṅgāmlabhāvitam |

18.2१८.२

षोडशांशेन दातव्यं दोलायन्त्रे चरेद्रसः ॥ (१८।२)

ṣoḍaśāṃśena dātavyaṃ dolāyantre caredrasaḥ ||

19.0१९.०

इति निर्मुखचारणम् ॥ (१९।०)

iti nirmukhacāraṇam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MuA zu RHT, 3, 6.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit