MuA zu RHT, 4, 12.2
Select a line for its word-by-word analysis.
पतितसत्त्वलक्षणम् आह बहुगम्भीरम् इत्यादि ॥ (१।०)
patitasattvalakṣaṇam āha bahugambhīram ityādi ||
मेघो घनो बहुगम्भीरं यथा स्यात्तथा ध्मातः सन् सुवर्णधाराभिः शोभनवर्णधाराभिः वा सुवर्णवत् कनकवत् वर्णो यासां ताभिः निर्मलत्वात् प्रकाशकत्वाच्च वर्षति धारापातं विदधाति ॥ (२।०)
megho ghano bahugambhīraṃ yathā syāttathā dhmātaḥ san suvarṇadhārābhiḥ śobhanavarṇadhārābhiḥ vā suvarṇavat kanakavat varṇo yāsāṃ tābhiḥ nirmalatvāt prakāśakatvācca varṣati dhārāpātaṃ vidadhāti ||
कथंभूतं देवमुखतुल्यं वह्निना तुल्यं समं अमलं निर्मलं हरितपीतरक्तादिधूमरहितत्वात् पतितं सत्वं तथा विन्द्यात् घनस्येत्यर्थः ॥ (३।०)
kathaṃbhūtaṃ devamukhatulyaṃ vahninā tulyaṃ samaṃ amalaṃ nirmalaṃ haritapītaraktādidhūmarahitatvāt patitaṃ satvaṃ tathā vindyāt ghanasyetyarthaḥ ||
अतिदीप्ते भवेद्बुद्धा अङ्गाराः क्षयमागताः ॥ (४।३)
atidīpte bhavedbuddhā aṅgārāḥ kṣayamāgatāḥ ||
पुनरन्या न चेन्मूर्ध्नि द्विस्त्रिर्वाराणि बुद्धिमान् । (५।१)
punaranyā na cenmūrdhni dvistrirvārāṇi buddhimān |
यदा दीप्तो भवेद्वह्निः शुद्धज्वालो महाबलः ॥ (५।२)
yadā dīpto bhavedvahniḥ śuddhajvālo mahābalaḥ ||
पतितं तु तदा विन्द्यात् तत्सत्त्वं नात्र संशयः । (६।१)
patitaṃ tu tadā vindyāt tatsattvaṃ nātra saṃśayaḥ |
पतितं तु पृथक्कार्यं किट्टाङ्गारविवर्जितम् ॥ (६।२)
patitaṃ tu pṛthakkāryaṃ kiṭṭāṅgāravivarjitam ||
निर्गुणं लक्षयित्वा तु पुनर् धाम्यो यथावता । (७।१)
nirguṇaṃ lakṣayitvā tu punar dhāmyo yathāvatā |
द्विस्त्रिरेवमशेषं तु ध्मातः सत्त्वं विमुञ्चति ॥ (७।२)
dvistrirevamaśeṣaṃ tu dhmātaḥ sattvaṃ vimuñcati ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.