MuA zu RHT, 3, 11.2
Select a line for its word-by-word analysis.
पिष्टीमर्दने पात्रौषधान्याह त्रुटिश इत्यादि ॥ (१।०)
piṣṭīmardane pātrauṣadhānyāha truṭiśa ityādi ||
अभ्रहेमलोहादीनि अभ्रमभ्रकं प्रतीतं हेम कनकं तदेव लोहः अभ्रकं च हेमलोहश्च ताव् आदी यस्य तत् ॥ (२।०)
abhrahemalohādīni abhramabhrakaṃ pratītaṃ hema kanakaṃ tadeva lohaḥ abhrakaṃ ca hemalohaśca tāv ādī yasya tat ||
एवंविधं द्रव्यं क्षितिखगवेतसबीजपूराम्लैः क्षितिश्च खगश् च वेतसं च बीजपूरश् च क्षितिखगबीजपूराः बीजपूरो मातुलुङ्गः तेषां त्रयाणामम्लाः तैर् मृदितं घर्षितं सत् रसेन्द्रश् चरति ॥ (३।०)
evaṃvidhaṃ dravyaṃ kṣitikhagavetasabījapūrāmlaiḥ kṣitiśca khagaś ca vetasaṃ ca bījapūraś ca kṣitikhagabījapūrāḥ bījapūro mātuluṅgaḥ teṣāṃ trayāṇāmamlāḥ tair mṛditaṃ gharṣitaṃ sat rasendraś carati ||
किं कृत्वा मृदितं त्रुटिशो ऽल्पमात्रं दत्त्वा ॥ (४।०)
kiṃ kṛtvā mṛditaṃ truṭiśo 'lpamātraṃ dattvā ||
सारस्य तीक्ष्णजातस्यायं सारस्तस्मिन्नेवंविधे ॥ (६।०)
sārasya tīkṣṇajātasyāyaṃ sārastasminnevaṃvidhe ||
मुण्डं तीक्ष्णं तथा कान्तं भेदास्तस्य त्रयोदश । (७।२)
muṇḍaṃ tīkṣṇaṃ tathā kāntaṃ bhedāstasya trayodaśa |
मृदु कुण्ठं च कडारं त्रिविधं मुण्डमुच्यते ॥ (७।३)
mṛdu kuṇṭhaṃ ca kaḍāraṃ trividhaṃ muṇḍamucyate ||
काललोहं गजाख्यं च षड्विधं तीक्ष्णमुच्यते ॥ (८।२)
kālalohaṃ gajākhyaṃ ca ṣaḍvidhaṃ tīkṣṇamucyate ||
कान्तं लोहं चतुर्धोक्तं रोमकं भ्रामकं तथा । (९।१)
kāntaṃ lohaṃ caturdhoktaṃ romakaṃ bhrāmakaṃ tathā |
चुम्बकं द्रावकं चेति गुणास् तस्योत्तरोत्तराः ॥ (९।२)
cumbakaṃ drāvakaṃ ceti guṇās tasyottarottarāḥ ||
खल्वोऽश्माद्यो निरुद्गारो द्विर् अङ्गुलकटाहकः । (११।२)
khalvo'śmādyo nirudgāro dvir aṅgulakaṭāhakaḥ |
अष्टाङ्गुलावटी कार्या दीर्घा वा वर्तुला तथा ॥ (११।३)
aṣṭāṅgulāvaṭī kāryā dīrghā vā vartulā tathā ||
मुखं वृत्तं तु कर्तव्यं दर्पणोदरसंनिभम् ॥ (१२।२)
mukhaṃ vṛttaṃ tu kartavyaṃ darpaṇodarasaṃnibham ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.