MuA zu RHT, 3, 29.1
Select a line for its word-by-word analysis.
एवंविधो हरजो यावद्योनौ अभ्रके न विशति न मिलति यावद्बन्धं बन्धनं कुतो भजते प्राप्नोति न कुतोऽपि योनाव् अप्रविशति सति न बन्धनमाप्नोतीत्यर्थः ॥ (२।०)
evaṃvidho harajo yāvadyonau abhrake na viśati na milati yāvadbandhaṃ bandhanaṃ kuto bhajate prāpnoti na kuto'pi yonāv apraviśati sati na bandhanamāpnotītyarthaḥ ||
किंविशिष्टो हरजः अग्राह्यः हरः कथमपि न गृह्यते ऽनवयवत्वात् हरजस् तद्गुण एव कारणानुरूपं कार्यमिति न्यायात् । (३।१)
kiṃviśiṣṭo harajaḥ agrāhyaḥ haraḥ kathamapi na gṛhyate 'navayavatvāt harajas tadguṇa eva kāraṇānurūpaṃ kāryamiti nyāyāt |
पुनः किंविशिष्टो निर्लेपः वैकारिकैर् दोषगुणैर्न लिप्यत इति दोषगुणनिवृत्तेः ॥ (३।२)
punaḥ kiṃviśiṣṭo nirlepaḥ vaikārikair doṣaguṇairna lipyata iti doṣaguṇanivṛtteḥ ||
पुनः सूक्ष्मगतिः सूक्ष्मा गतिर् गमनं प्रवर्तनं वा यस्य सः धूमरूपावलोकनत्वात् ॥ (४।०)
punaḥ sūkṣmagatiḥ sūkṣmā gatir gamanaṃ pravartanaṃ vā yasya saḥ dhūmarūpāvalokanatvāt ||
पुनरक्षयः न क्षयो यस्येत्यक्षयः सर्वदा भावरूपत्वात् ॥ (६।०)
punarakṣayaḥ na kṣayo yasyetyakṣayaḥ sarvadā bhāvarūpatvāt ||
पुनर्जीवः अजीवे प्रकाशत्वाभावः स्वत्वं विहाय मलिनोपाधिकत्वान्निरुपाधाव् उपाधिसम्पत्तिरिति तात्पर्यार्थः ॥ (७।०)
punarjīvaḥ ajīve prakāśatvābhāvaḥ svatvaṃ vihāya malinopādhikatvānnirupādhāv upādhisampattiriti tātparyārthaḥ ||
तदाश्रया तद्विषया अनाद्यविद्येति वेदान्तवचनात् ॥ (८।०)
tadāśrayā tadviṣayā anādyavidyeti vedāntavacanāt ||
इति श्रीमत्कुरलवंशपयोधिसुधारमिश्रमहेशात्मजचतुर्भुजविरचितायां मुग्धावबोधिन्यां रसहृदयटीकायां निर्मुखवासनामुखान्तर्भूतसमुखपत्त्राध्रकचारणात्मकस् तृतीयो ऽवबोधः ॥ (९।०)
iti śrīmatkuralavaṃśapayodhisudhāramiśramaheśātmajacaturbhujaviracitāyāṃ mugdhāvabodhinyāṃ rasahṛdayaṭīkāyāṃ nirmukhavāsanāmukhāntarbhūtasamukhapattrādhrakacāraṇātmakas tṛtīyo 'vabodhaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.