मुग्धावबोधिनीMugdhāvabodhinī

MuA zu RHT, 2, 3.2

33 of 368 · 21 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अधुना संस्काराणां साधने लक्षणम् आह ॥ (१।०)

adhunā saṃskārāṇāṃ sādhane lakṣaṇam āha ||

2.0२.०

तत्र प्रथमोद्दिष्टस्य स्वेदनसंस्कारस्य साधनं स्पष्टयन्नाह आसुरीत्यादि ॥ (२।०)

tatra prathamoddiṣṭasya svedanasaṃskārasya sādhanaṃ spaṣṭayannāha āsurītyādi ||

3.0३.०

सूतस्य पारदस्य त्रिदिनं दिनत्रयपरिमाणं यथा स्यात्तथा मृदुवह्निना स्वल्पाग्निना स्वेदः स्वेदनं कार्यम् ॥ (३।०)

sūtasya pāradasya tridinaṃ dinatrayaparimāṇaṃ yathā syāttathā mṛduvahninā svalpāgninā svedaḥ svedanaṃ kāryam ||

4.0४.०

केन काञ्जिकेन सौवीरेण ॥ (४।०)

kena kāñjikena sauvīreṇa ||

5.0५.०

कैः सह आसुरीपटुकटुकत्रयचित्रार्द्रकमूलकैः सह ॥ (५।०)

kaiḥ saha āsurīpaṭukaṭukatrayacitrārdrakamūlakaiḥ saha ||

6.0६.०

आसुरी राजिका पटु सैन्धवं लवणविशेषः केचित्पटुशब्देन क्षारमपि व्याचक्षते कटुकत्रयं शुण्ठीमरिचपिप्पल्यः चित्रकं प्रतीतम् आर्द्रकं कन्दविशेषो नागरहेतुः मूलकं कन्दविशेषः प्रसिद्धः ॥ (६।०)

āsurī rājikā paṭu saindhavaṃ lavaṇaviśeṣaḥ kecitpaṭuśabdena kṣāramapi vyācakṣate kaṭukatrayaṃ śuṇṭhīmaricapippalyaḥ citrakaṃ pratītam ārdrakaṃ kandaviśeṣo nāgarahetuḥ mūlakaṃ kandaviśeṣaḥ prasiddhaḥ ||

7.0७.०

किंविशिष्टैरेतैः कलांशैः षोडशांशैः षोडशांशः प्रत्येकं संयुज्यते ॥ (७।०)

kiṃviśiṣṭairetaiḥ kalāṃśaiḥ ṣoḍaśāṃśaiḥ ṣoḍaśāṃśaḥ pratyekaṃ saṃyujyate ||

8.0८.०

सर्वसंमतमिदं व्याख्यानाम् ॥ (८।०)

sarvasaṃmatamidaṃ vyākhyānām ||

9.0९.०

अत्र विशेषः काञ्जिके सर्वधान्याम्लसंधानं तुषवर्ज्ये तु कारयेत् ॥ (९।०)

atra viśeṣaḥ kāñjike sarvadhānyāmlasaṃdhānaṃ tuṣavarjye tu kārayet ||

10.0१०.०

उरगा त्रिफला क्रान्ता लघुपर्णी शतावरी ॥ (१०।०)

uragā triphalā krāntā laghuparṇī śatāvarī ||

11.0११.०

तेन युक्तं रसस्विन्नं त्रिदिनं मृदुवह्निना ॥ (११।०)

tena yuktaṃ rasasvinnaṃ tridinaṃ mṛduvahninā ||

12.1१२.१

दोलायन्त्रेण तीव्रेण मर्दयित्वा पुनः पुनः । (१२।१)

dolāyantreṇa tīvreṇa mardayitvā punaḥ punaḥ |

12.2१२.२

इति रसेन्द्रमङ्गलात् ॥ (१२।२)

iti rasendramaṅgalāt ||

13.1१३.१

क्षाराम्लैर् ओषधैर् वापि दोलायन्त्रे स्थितस्य हि । (१३।१)

kṣārāmlair oṣadhair vāpi dolāyantre sthitasya hi |

13.2१३.२

पाचनं स्वेदनाख्यं स्यान्मलशैथिल्यकारकम् । (१३।२)

pācanaṃ svedanākhyaṃ syānmalaśaithilyakārakam |

13.3१३.३

इति परिभाषा ॥ (१३।३)

iti paribhāṣā ||

14.1१४.१

द्रवद्रव्येण भाण्डस्य पूरितार्धोदरस्य च । (१४।१)

dravadravyeṇa bhāṇḍasya pūritārdhodarasya ca |

14.2१४.२

मुखस्योभयतो द्वारद्वयं कृत्वा प्रयत्नतः ॥ (१४।२)

mukhasyobhayato dvāradvayaṃ kṛtvā prayatnataḥ ||

15.1१५.१

तस्योपरि क्षिपेद्दण्डं तन्मध्ये रसपोटलीम् । (१५।१)

tasyopari kṣipeddaṇḍaṃ tanmadhye rasapoṭalīm |

15.2१५.२

बद्ध्वा तु स्वेदयेदेतद्दोलायन्त्रमिति स्मृतम् । (१५।२)

baddhvā tu svedayedetaddolāyantramiti smṛtam |

15.3१५.३

इति दोलायन्त्रलक्षणम् ॥ (१५।३)

iti dolāyantralakṣaṇam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MuA zu RHT, 2, 3.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit