MuA zu RHT, 2, 4.2
Select a line for its word-by-word analysis.
द्वितीयोद्दिष्टस्य मर्दनस्य साधनं स्पष्टयन्नाह गुडेत्यादि ॥ (१।०)
dvitīyoddiṣṭasya mardanasya sādhanaṃ spaṣṭayannāha guḍetyādi ||
एतैर् औषधैर् दिनत्रयं परिमाणं रसस्य मर्दनं कार्यम् ॥ (२।०)
etair auṣadhair dinatrayaṃ parimāṇaṃ rasasya mardanaṃ kāryam ||
एतैः कैः गुडदग्धोर्णालवणैः गुड इक्षुविकारः प्रसिद्धः दग्धोर्णा दग्धा चासौ ऊर्णा चेति समासः ऊर्णा प्रतीता मेषरोमनिचयम् इत्यर्थः लवणं सैन्धवमेकं गुडदग्धोर्णारजनी इति वा पाठः तत्र हरिद्रा ग्राह्या न सैन्धवम् ॥ (३।०)
etaiḥ kaiḥ guḍadagdhorṇālavaṇaiḥ guḍa ikṣuvikāraḥ prasiddhaḥ dagdhorṇā dagdhā cāsau ūrṇā ceti samāsaḥ ūrṇā pratītā meṣaromanicayam ityarthaḥ lavaṇaṃ saindhavamekaṃ guḍadagdhorṇārajanī iti vā pāṭhaḥ tatra haridrā grāhyā na saindhavam ||
विशेषश्चात्र वस्त्रैश्चतुर्गुणैर् बद्धः सूतः स्थाप्यः शुभे ऽहनि ॥ (६।०)
viśeṣaścātra vastraiścaturguṇair baddhaḥ sūtaḥ sthāpyaḥ śubhe 'hani ||
लोहार्काश्मजखल्वे तु तप्तेष्वेव तु मर्दयेत् ॥ (७।०)
lohārkāśmajakhalve tu tapteṣveva tu mardayet ||
उद्दिष्टैर् ओषधैः सार्धं सर्वाम्लैः काञ्जिकैरपि । (८।१)
uddiṣṭair oṣadhaiḥ sārdhaṃ sarvāmlaiḥ kāñjikairapi |
पेषणं मर्दनाख्यं स्यात्तद्बहिर्मलनाशनम् इति परिभाषा ॥ (८।२)
peṣaṇaṃ mardanākhyaṃ syāttadbahirmalanāśanam iti paribhāṣā ||
तल्लक्षणं तु खल्वयोग्या शिला नीला श्यामा स्निग्धा दृढा गुरुः ॥ (१०।०)
tallakṣaṇaṃ tu khalvayogyā śilā nīlā śyāmā snigdhā dṛḍhā guruḥ ||
षोडशाङ्गुलिकोत्सेधा नवाङ्गुलिकविस्तरा इति ॥ (११।०)
ṣoḍaśāṅgulikotsedhā navāṅgulikavistarā iti ||
उत्सेधेन नवाङ्गुलः खलु कलातुल्याङ्गुलायामवान् विस्तारेण दशाङ्गुलो ऽथ मुनिभिर् निम्नस् तथैवाङ्गुलैः ॥ (१३।०)
utsedhena navāṅgulaḥ khalu kalātulyāṅgulāyāmavān vistāreṇa daśāṅgulo 'tha munibhir nimnas tathaivāṅgulaiḥ ||
पाल्यां ह्य् अङ्गुलविस्तरश्च मसृणो ऽतीवार्धचन्द्रोपमो घर्षो द्वादशकाङ्गुलश्च तदयं खल्वो मतो मर्दने इति ॥ (१४।०)
pālyāṃ hy aṅgulavistaraśca masṛṇo 'tīvārdhacandropamo gharṣo dvādaśakāṅgulaśca tadayaṃ khalvo mato mardane iti ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.