मुग्धावबोधिनी Mugdhāvabodhinī
MuA zu RHT, 3, 4.2
46 of 368 · 45 verses
Find in this chapter
Cite this chapter
Select a line for its word-by-word analysis.
1.0 १.० द्रव्यत्वम् अभ्रकेणाहाभ्रकजीर्ण इत्यादि ॥ (१।०)
dravyatvam abhrakeṇāhābhrakajīrṇa ityādi ||
2.0 २.० बलरहिते अतिक्षुद्बोधे षण्ढता भवेत् ॥ (२।०)
balarahite atikṣudbodhe ṣaṇḍhatā bhavet ||
3.2 ३.२ शीतत्वान्मर्दनाभावाल् लोहाशुद्धस्य जारणात् । (३।२)
śītatvānmardanābhāvāl lohāśuddhasya jāraṇāt |
3.3 ३.३ विडप्रभूतदानाद् वा भुङ्क्ते जीर्णादजीर्णगः ॥ (३।३)
viḍaprabhūtadānād vā bhuṅkte jīrṇādajīrṇagaḥ ||
4.1 ४.१ अत्यग्नितो निराहारात् क्रामणारहितस्य च । (४।१)
atyagnito nirāhārāt krāmaṇārahitasya ca |
4.2 ४.२ इत्येता विक्रिया ज्ञेया अष्टभिः षण्ढतां व्रजेत् ॥ (४।२)
ityetā vikriyā jñeyā aṣṭabhiḥ ṣaṇḍhatāṃ vrajet ||
6.0 ६.० अतो रसोऽष्टसंस्कारानन्तरम् अभ्रकजीर्णः कर्तव्यः यतोऽभ्रकजीर्णं बलवान् भवति ॥ (६।०)
ato raso'ṣṭasaṃskārānantaram abhrakajīrṇaḥ kartavyaḥ yato'bhrakajīrṇaṃ balavān bhavati ||
7.0 ७.० अभ्रकजीर्णे ग्रासन्याये न जारितं यस्मिन् स तथोक्तः ॥ (७।०)
abhrakajīrṇe grāsanyāye na jāritaṃ yasmin sa tathoktaḥ ||
8.0 ८.० तस्याभ्रजारणायोग्यस्य रसस्य चारणे केवलकवलने एते प्रोक्ताः ॥ (८।०)
tasyābhrajāraṇāyogyasya rasasya cāraṇe kevalakavalane ete proktāḥ ||
9.0 ९.० एते के संधानवासनौषधिनिर्मुखसमुखा एव महायोगाः महद्द्रव्यत्वकारकाः संधानं सर्वधान्यानाम् अष्टौषध्यादीनां च संधानं यथा सर्वधान्यानि निक्षिप्य आरनालं तु कारयेत् ॥ (९।०)
ete ke saṃdhānavāsanauṣadhinirmukhasamukhā eva mahāyogāḥ mahaddravyatvakārakāḥ saṃdhānaṃ sarvadhānyānām aṣṭauṣadhyādīnāṃ ca saṃdhānaṃ yathā sarvadhānyāni nikṣipya āranālaṃ tu kārayet ||
10.0 १०.० सपत्त्रमूलसंयुक्ता औषधीस्तत्र निःक्षिपेत् ॥ (१०।०)
sapattramūlasaṃyuktā auṣadhīstatra niḥkṣipet ||
11.1 ११.१ क्षितिकासीससामुद्रसिन्धुत्र्युषणराजिकैः । (११।१)
kṣitikāsīsasāmudrasindhutryuṣaṇarājikaiḥ |
11.2 ११.२ संयुक्तं कारयेत्तत्तु सोष्मे सप्ताहसंस्थितम् ॥ (११।२)
saṃyuktaṃ kārayettattu soṣme saptāhasaṃsthitam ||
12.1 १२.१ तच्चारनालसंयुक्तं ताम्रभाण्डे तु संधयेत् । (१२।१)
taccāranālasaṃyuktaṃ tāmrabhāṇḍe tu saṃdhayet |
12.2 १२.२ इत्यभ्रकचारणार्थं संधानम् ॥ (१२।२)
ityabhrakacāraṇārthaṃ saṃdhānam ||
13.2 १३.२ विज्ञेयमौषधीवर्गं यथा शास्त्रैरुदाहृतम् । (१३।२)
vijñeyamauṣadhīvargaṃ yathā śāstrairudāhṛtam |
13.3 १३.३ जलजं स्थलजं चैव सम्यक् ज्ञात्वा तु कारयेत् ॥ (१३।३)
jalajaṃ sthalajaṃ caiva samyak jñātvā tu kārayet ||
14.1 १४.१ जलजा उत्पली पद्मा स्थलजा च प्रसारिणी । (१४।१)
jalajā utpalī padmā sthalajā ca prasāriṇī |
14.2 १४.२ जालिनी अभ्रचन्द्रा च चित्रपर्णी त्रिपर्णिका । (१४।२)
jālinī abhracandrā ca citraparṇī triparṇikā |
14.3 १४.३ रसचन्द्रौकसश् चैव तथा च जलमूलकः । (१४।३)
rasacandraukasaś caiva tathā ca jalamūlakaḥ |
14.4 १४.४ समङ्गा वारिभूता च अपामार्गो जलोद्भवा ॥ (१४।४)
samaṅgā vāribhūtā ca apāmārgo jalodbhavā ||
15.1 १५.१ अजमारी उपाम्बुश्च कुम्भिका जलपिप्पली । (१५।१)
ajamārī upāmbuśca kumbhikā jalapippalī |
15.2 १५.२ जलपूर्वाम्बुसीता च कुमारी नागिनी तथा ॥ (१५।२)
jalapūrvāmbusītā ca kumārī nāginī tathā ||
16.1 १६.१ सितजङ्घा स्वरश्चैव तथा सर्पः सुगन्धिका । (१६।१)
sitajaṅghā svaraścaiva tathā sarpaḥ sugandhikā |
16.2 १६.२ वृद्धा च बृहती तद्वन्मूर्तिर् मार्जारपादिका ॥ (१६।२)
vṛddhā ca bṛhatī tadvanmūrtir mārjārapādikā ||
17.1 १७.१ तथा जलचकोरी च मीनाक्षी अहिलोचना । (१७।१)
tathā jalacakorī ca mīnākṣī ahilocanā |
17.2 १७.२ जयांविच वराही च अपत्त्रा ईश्वरी तथा ॥ (१७।२)
jayāṃvica varāhī ca apattrā īśvarī tathā ||
18.1 १८.१ कुर्कुरी हलिनी चैव बृहती वज्रकन्दकम् । (१८।१)
kurkurī halinī caiva bṛhatī vajrakandakam |
18.2 १८.२ मुसली वनमाला च विदारी मोहिनी तथा ॥ (१८।२)
musalī vanamālā ca vidārī mohinī tathā ||
19.1 १९.१ माण्डूकी लवणा चैव उग्रा च उत्तमा तथा । (१९।१)
māṇḍūkī lavaṇā caiva ugrā ca uttamā tathā |
19.2 १९.२ शिखिपादी कपोती च नन्दिनी वृश्चिकालिका । (१९।२)
śikhipādī kapotī ca nandinī vṛścikālikā |
19.3 १९.३ हंसपादी शिखा चैव सारिवा वायसी तथा । (१९।३)
haṃsapādī śikhā caiva sārivā vāyasī tathā |
19.4 १९.४ दन्ती गोजिह्विका चैव गरुडी हेमपुष्पिका ॥ (१९।४)
dantī gojihvikā caiva garuḍī hemapuṣpikā ||
20.1 २०.१ समङ्गा जलजा चैव मांसी पाषाणभेदिका । (२०।१)
samaṅgā jalajā caiva māṃsī pāṣāṇabhedikā |
20.2 २०.२ अलम्बुषा मेघनादा शुकनादा कपोतिकी ॥ (२०।२)
alambuṣā meghanādā śukanādā kapotikī ||
21.1 २१.१ क्षीरिका तुलसी धान्या मेषिका च वनार्जका । (२१।१)
kṣīrikā tulasī dhānyā meṣikā ca vanārjakā |
21.2 २१.२ वाराही चणकायासी तथा च अपराजिता ॥ (२१।२)
vārāhī caṇakāyāsī tathā ca aparājitā ||
22.1 २२.१ चतुःषष्टिगणो ह्य् एष औषधीनां प्रकीर्तितः । (२२।१)
catuḥṣaṣṭigaṇo hy eṣa auṣadhīnāṃ prakīrtitaḥ |
22.2 २२.२ षष्ठाष्टकप्रयोगेन अवस्थां नैव कारयेत् ॥ (२२।२)
ṣaṣṭhāṣṭakaprayogena avasthāṃ naiva kārayet ||
24.0 २४.० अयमोषधीगणः संधाने ऽपि योज्यः ॥ (२४।०)
ayamoṣadhīgaṇaḥ saṃdhāne 'pi yojyaḥ ||
25.0 २५.० संधानं च वासनौषधयश्च ताभिः कृत्वा ये निर्मुखसमुखा एव योगाः अकृतमुखकृतमुखा इत्यर्थः ॥ (२५।०)
saṃdhānaṃ ca vāsanauṣadhayaśca tābhiḥ kṛtvā ye nirmukhasamukhā eva yogāḥ akṛtamukhakṛtamukhā ityarthaḥ ||
Previous
MuA zu RHT, 3, 3.2
Contents
मुग्धावबोधिनी Mugdhāvabodhinī
Next
MuA zu RHT, 3, 5.2
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit .