MuA zu RHT, 1, 9.2

8 of 368 · 16 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

तावदिति साकल्ये यावत्तावद् इत्येतौ साकल्यावधिमानवधारणेष्व् इति प्रसादतः ॥ (१।०)

tāvaditi sākalye yāvattāvad ityetau sākalyāvadhimānavadhāraṇeṣv iti prasādataḥ ||

2.0२.०

इदं सुकृतफलं सुविहितकर्मफलम् इदं कियत् सुकृते शुभान्वये जन्म स्वतन्त्रा धीः स्वाधीनबुद्धिर् इत्यर्थः ॥ (२।०)

idaṃ sukṛtaphalaṃ suvihitakarmaphalam idaṃ kiyat sukṛte śubhānvaye janma svatantrā dhīḥ svādhīnabuddhir ityarthaḥ ||

3.0३.०

अपीति निश्चयेन ॥ (३।०)

apīti niścayena ||

4.0४.०

सा बुद्धिः सकलमहीतलतुलनफला सकलस्य निरवशेषस्य महीतलस्य तुलनं फलं यस्याः सा तथोक्ता ॥ (४।०)

sā buddhiḥ sakalamahītalatulanaphalā sakalasya niravaśeṣasya mahītalasya tulanaṃ phalaṃ yasyāḥ sā tathoktā ||

5.0५.०

तुलनम् इति तुलया स्वतन्त्रबुद्धिरूपया सकलमहीतलस्य तुलनं भवत्येवेति युक्तं किमाकारा कियन्माना कैः श्रिता कैर् धृता च भूर् इति ज्योतिषसिद्धान्तविधानाद् अदृष्टान्ता भूर् बुद्ध्योपलक्ष्यते ॥ (५।०)

tulanam iti tulayā svatantrabuddhirūpayā sakalamahītalasya tulanaṃ bhavatyeveti yuktaṃ kimākārā kiyanmānā kaiḥ śritā kair dhṛtā ca bhūr iti jyotiṣasiddhāntavidhānād adṛṣṭāntā bhūr buddhyopalakṣyate ||

6.0६.०

पुनः सुकुलजन्मस्वतन्त्रबुद्धिभ्यां भूतलं सुविधेयं पूज्यं ज्ञातव्यम् ॥ (६।०)

punaḥ sukulajanmasvatantrabuddhibhyāṃ bhūtalaṃ suvidheyaṃ pūjyaṃ jñātavyam ||

7.0७.०

एकदेशग्रहणात् सर्वं ग्राह्यं महान्तस्तोका भूतलं बहु ईदृशा महान्तो यत्र तिष्ठन्ति तत्स्थानं पूज्यं वेत्तुमशक्यत्वात् सर्वमिति ॥ (७।०)

ekadeśagrahaṇāt sarvaṃ grāhyaṃ mahāntastokā bhūtalaṃ bahu īdṛśā mahānto yatra tiṣṭhanti tatsthānaṃ pūjyaṃ vettumaśakyatvāt sarvamiti ||

8.0८.०

सुकुलजन्मसम्बन्धो व्याख्यायते भूतलेत्यादि ॥ (८।०)

sukulajanmasambandho vyākhyāyate bhūtaletyādi ||

9.0९.०

भूतलविधेयतायाः भूतले पृथिवीमण्डले या विधेयता सर्वकर्मप्रवीणता तस्या अर्थाः कार्याणि कथंभूताः विविधभोगफलाः विविधाश्च ते भोगाश्च विविधभोगाः नानाभोगाः फलं येषां ते तथोक्ताः ॥ (९।०)

bhūtalavidheyatāyāḥ bhūtale pṛthivīmaṇḍale yā vidheyatā sarvakarmapravīṇatā tasyā arthāḥ kāryāṇi kathaṃbhūtāḥ vividhabhogaphalāḥ vividhāśca te bhogāśca vividhabhogāḥ nānābhogāḥ phalaṃ yeṣāṃ te tathoktāḥ ||

10.0१०.०

ते फलं फलरूपाः ॥ (१०।०)

te phalaṃ phalarūpāḥ ||

11.0११.०

भोगाः शरीरे सन्ति भवन्ति ॥ (११।०)

bhogāḥ śarīre santi bhavanti ||

12.0१२.०

कुतः यतो वेदान्तसूत्रं प्रारब्धकर्मफलभोगायतनं शरीरम् इति ॥ (१२।०)

kutaḥ yato vedāntasūtraṃ prārabdhakarmaphalabhogāyatanaṃ śarīram iti ||

13.0१३.०

अत एव भोगानाम् आश्रयाः शरीरम् ॥ (१३।०)

ata eva bhogānām āśrayāḥ śarīram ||