MuA zu RHT, 3, 15.2
Select a line for its word-by-word analysis.
इति गगनादिग्रासप्रमाणं कथितम् अथ चारणाविधानमाह दोलनविधिनेत्यादि ॥ (१।०)
iti gaganādigrāsapramāṇaṃ kathitam atha cāraṇāvidhānamāha dolanavidhinetyādi ||
गगनमभ्रकं यैर् औषधैः पिष्टं पेषितं भवति तैर् एवौषधैर् नाल्पमानैर् बहुमानैर् नानाविधभङ्गसंस्कृतं कुर्यादिति शेषः ॥ (२।०)
gaganamabhrakaṃ yair auṣadhaiḥ piṣṭaṃ peṣitaṃ bhavati tair evauṣadhair nālpamānair bahumānair nānāvidhabhaṅgasaṃskṛtaṃ kuryāditi śeṣaḥ ||
नानाविधा अनेकप्रकारा ये भङ्गास् तरंगा आगमाब्धिजातास् तैः संस्कृतम् उपस्कृतम् ॥ (३।०)
nānāvidhā anekaprakārā ye bhaṅgās taraṃgā āgamābdhijātās taiḥ saṃskṛtam upaskṛtam ||
किंविशिष्टं गगनं मारणविधिना पञ्चत्वविधानेन उद्दिष्टम् उद्देशितम् । (४।१)
kiṃviśiṣṭaṃ gaganaṃ māraṇavidhinā pañcatvavidhānena uddiṣṭam uddeśitam |
एवंविधम् अपि गगनं दोलनविधिना चारणायां योज्यमिति भावः ॥ (४।२)
evaṃvidham api gaganaṃ dolanavidhinā cāraṇāyāṃ yojyamiti bhāvaḥ ||
अन्ये महद्भ्यो ऽपरे तुच्छमतयस् तुच्छा स्तोका मतिर्बुद्धिर्येषां ते तथोक्ताः अल्पबुद्धय इति यावत् ॥ (५।२)
anye mahadbhyo 'pare tucchamatayas tucchā stokā matirbuddhiryeṣāṃ te tathoktāḥ alpabuddhaya iti yāvat ||
रसं जीर्णं जारणसंस्कारोपपन्नं रसं मन्यन्ते इति ॥ (६।०)
rasaṃ jīrṇaṃ jāraṇasaṃskāropapannaṃ rasaṃ manyante iti ||
किं गन्धकनिष्पिष्टिशुल्बपिष्टिरजो गन्धकेन या निष्पिष्टिः पिष्टीभूता शुल्बेन या पिष्टिः पिष्टीभूता ताम्रपिष्टीत्यर्थः गन्धकनिष्पिष्टिश्च शुल्बपिष्टिश्च तयोर्यद्रजः पांशुः गन्धकपिष्टी यथा । (७।१)
kiṃ gandhakaniṣpiṣṭiśulbapiṣṭirajo gandhakena yā niṣpiṣṭiḥ piṣṭībhūtā śulbena yā piṣṭiḥ piṣṭībhūtā tāmrapiṣṭītyarthaḥ gandhakaniṣpiṣṭiśca śulbapiṣṭiśca tayoryadrajaḥ pāṃśuḥ gandhakapiṣṭī yathā |
भावयेत्सप्तवारं तु स्त्रीरक्तेन च सप्तधा ॥ (७।३)
bhāvayetsaptavāraṃ tu strīraktena ca saptadhā ||
भावितं गन्धकं दद्यान्नरपिण्डेन संयुतम् ॥ (८।२)
bhāvitaṃ gandhakaṃ dadyānnarapiṇḍena saṃyutam ||
दोलायन्त्रेऽपि तापेन पिष्टिका भवति क्षणात् ॥ (९।०)
dolāyantre'pi tāpena piṣṭikā bhavati kṣaṇāt ||
किम्भूतं गन्धकनिष्पिष्टिशुल्बपिष्टिरजः दोलनविधिनोद्भूतं दोलिकायन्त्रविधानेनोत्पन्नम् ॥ (१२।०)
kimbhūtaṃ gandhakaniṣpiṣṭiśulbapiṣṭirajaḥ dolanavidhinodbhūtaṃ dolikāyantravidhānenotpannam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.