MuA zu RHT, 8, 11.2
Select a line for its word-by-word analysis.
वक्ष्यमाणधातूनां मारणविधानमाह तालकेत्यादि ॥ (१।०)
vakṣyamāṇadhātūnāṃ māraṇavidhānamāha tālaketyādi ||
वङ्गशस्त्रादीन् वङ्गं त्रपुषं शस्त्रं तीक्ष्णं ते आदिर्येषां ते तान् ॥ (२।०)
vaṅgaśastrādīn vaṅgaṃ trapuṣaṃ śastraṃ tīkṣṇaṃ te ādiryeṣāṃ te tān ||
काभिः सह पुटो वहेत् तालकदरदशिलाभिः तालकं हरितालं दरदं हिङ्गुलं शिला मनःशिला ताभिः ॥ (३।०)
kābhiḥ saha puṭo vahet tālakadaradaśilābhiḥ tālakaṃ haritālaṃ daradaṃ hiṅgulaṃ śilā manaḥśilā tābhiḥ ||
किंविशिष्टाभिः स्नेहक्षाराम्ललवणसहिताभिः स्नेहः तैलं कङ्गुणितुम्बिन्यादीनां क्षारः स्वर्जिकादिः अम्लं जम्बीरादि लवणानि सैन्धवादीनि एतैः सहिताभिः ॥ (४।०)
kiṃviśiṣṭābhiḥ snehakṣārāmlalavaṇasahitābhiḥ snehaḥ tailaṃ kaṅguṇitumbinyādīnāṃ kṣāraḥ svarjikādiḥ amlaṃ jambīrādi lavaṇāni saindhavādīni etaiḥ sahitābhiḥ ||
एकधातुतो द्वादशांशाद् आरभ्य यावत्समकद्विगुणत्रिगुणभागाः समाप्यन्ते तावत्पुटो वहेदिति व्यक्तिः ॥ (५।०)
ekadhātuto dvādaśāṃśād ārabhya yāvatsamakadviguṇatriguṇabhāgāḥ samāpyante tāvatpuṭo vahediti vyaktiḥ ||
उक्तधातुर्गर्भितं रसं रक्तस्नेहनिषेकैः रक्तो रक्तवर्गः स्नेहः कङ्गुण्यादीनां अनयोर्निषेकाः सिञ्चनानि तैः शेषं धातुवर्जितं कुर्यात् इयं रसस्य कृष्टिः रसस्य गुणाकर्षणं पुनरियं कृष्टिः रसेन्द्रं इन्द्रगोपनिभं कुरुते अतिरिक्तवर्णं कुरुते ॥ (७।०)
uktadhāturgarbhitaṃ rasaṃ raktasnehaniṣekaiḥ rakto raktavargaḥ snehaḥ kaṅguṇyādīnāṃ anayorniṣekāḥ siñcanāni taiḥ śeṣaṃ dhātuvarjitaṃ kuryāt iyaṃ rasasya kṛṣṭiḥ rasasya guṇākarṣaṇaṃ punariyaṃ kṛṣṭiḥ rasendraṃ indragopanibhaṃ kurute atiriktavarṇaṃ kurute ||
कुतः चारणजारणमात्रात् पुनः पुटितधातूनां चारणं च जारणं जीर्णंकरणं च तन्मात्रात् वा चारणस्य द्रव्यस्य जारणं तन्मात्रात् उभयोः पक्षयोरेक एवार्थः परमुक्तिविशेषः ॥ (८।०)
kutaḥ cāraṇajāraṇamātrāt punaḥ puṭitadhātūnāṃ cāraṇaṃ ca jāraṇaṃ jīrṇaṃkaraṇaṃ ca tanmātrāt vā cāraṇasya dravyasya jāraṇaṃ tanmātrāt ubhayoḥ pakṣayoreka evārthaḥ paramuktiviśeṣaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.