अथातो ऽपामार्गतण्डुलीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ॥ (१।१)

इति ह स्माह भगवानात्रेयः ॥ (२।१)

अपामार्गस्य बीजानि पिप्पलीर्मरिचानि च । (३।१)

विडङ्गान्यथ शिग्रूणि सर्षपांस्तुम्बुरूणि च ॥ (३।२)

अजाजीं चाजगन्धां च पीलून्येलां हरेणुकाम् । (४।१)

पृथ्वीकां सुरसां श्वेतां कुठेरकफणिज्झकौ ॥ (४।२)

शिरीषबीजं लशुनं हरिद्रे लवणद्वयम् । (५।१)

ज्योतिष्मतीं नागरं च दद्याच्छीर्षविरेचने ॥ (५।२)

गौरवे शिरसः शूले पीनसे ऽर्धावभेदके । (६।१)

क्रिमिव्याधावपस्मारे घ्राणनाशे प्रमोहके ॥ (६।२)

मदनं मधुकं निम्बं जीमूतं कृतवेधनम् । (७।१)

पिप्पलीकुटजेक्ष्वाकूण्येलां धामार्गवाणि च ॥ (७।२)

उपस्थिते श्लेष्मपित्ते व्याधावामाशयाश्रये । (८।१)

वमनार्थं प्रयुञ्जीत भिषग्देहमदूषयन् ॥ (८।२)

त्रिवृतां त्रिफलां दन्तीं नीलिनीं सप्तलां वचाम् । (९।१)

कम्पिल्लकं गवाक्षीं च क्षीरिणीम् उदकीर्यकाम् ॥ (९।२)

पीलून्यारग्वधं द्राक्षां द्रवन्तीं निचुलानि च । (१०।१)

पक्वाशयगते दोषे विरेकार्थं प्रयोजयेत् ॥ (१०।२)

पाटलां चाग्निमन्थं च बिल्वं श्योनाकमेव च । (११।१)

काश्मर्यं शालपर्णीं च पृश्निपर्णीं निदिग्धिकाम् ॥ (११।२)

बलां श्वदंष्ट्रां बृहतीमेरण्डं सपुनर्नवम् । (१२।१)

यवान् कुलत्थान् कोलानि गुडूचीं मदनानि च ॥ (१२।२)

पलाशं कत्तृणं चैव स्नेहांश्च लवणानि च । (१३।१)

उदावर्ते विबन्धेषु युञ्ज्यादास्थापनेषु च ॥ (१३।२)

अत एवौषधगणात् संकल्प्यमनुवासनम् । (१४।१)

मारुतघ्नमिति प्रोक्तः संग्रहः पाञ्चकर्मिकः ॥ (१४।२)

तान्युपस्थितदोषाणां स्नेहस्वेदोपपादनैः । (१५।१)

पञ्चकर्माणि कुर्वीत मात्राकालौ विचारयन् ॥ (१५।२)

मात्राकालाश्रया युक्तिः सिद्धिर्युक्तौ प्रतिष्ठिता । (१६।१)

तिष्ठत्युपरि युक्तिज्ञो द्रव्यज्ञानवतां सदा ॥ (१६।२)

अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि यवागूर्विविधौषधाः । (१७।१)

विविधानां विकाराणां तत्साध्यानां निवृत्तये ॥ (१७।२)

पिप्पलीपिप्पलीमूलचव्यचित्रकनागरैः । (१८।१)

यवागूर्दीपनीया स्याच्छूलघ्नी चोपसाधिता ॥ (१८।२)

दधित्थबिल्वचाङ्गेरीतक्रदाडिमसाधिता । (१९।१)

पाचनी ग्राहिणी पेया सवाते पाञ्चमूलिकी ॥ (१९।२)

शालपर्णीबलाबिल्वैः पृश्निपर्ण्या च साधिता । (२०।१)

दाडिमाम्ला हिता पेया पित्तश्लेष्मातिसारिणाम् ॥ (२०।२)

पयस्यर्धोदके छागे ह्रीवेरोत्पलनागरैः । (२१।१)

पेया रक्तातिसारघ्नी पृश्निपर्ण्या च साधिता ॥ (२१।२)

दद्यात् सातिविषां पेयां सामे साम्लां सनागराम् । (२२।१)

श्वदंष्ट्राकण्टकारीभ्यां मूत्रकृच्छ्रे सफाणिताम् ॥ (२२।२)

विडङ्गपिप्पलीमूलशिग्रुभिर्मरिचेन च । (२३।१)

तक्रसिद्धा यवागूः स्यात् क्रिमिघ्नी ससुवर्चिका ॥ (२३।२)

मृद्वीकासारिवालजपिप्पलीमधुनागरैः । (२४।१)

पिपासाघ्नी विषघ्नी च सोमराजीविपाचिता ॥ (२४।२)

सिद्धा वराहनिर्यूहे यवागूर्बृंहणी मता । (२५।१)

गवेधुकानां भृष्टानां कर्शनीया समाक्षिका ॥ (२५।२)

सर्पिष्मती बहुतिला स्नेहनी लवणान्विता । (२६।१)

कुशामलकनिर्यूहे श्यामाकानां विरूक्षणी ॥ (२६।२)

दशमूलीशृता कासहिक्काश्वासकफापहा । (२७।१)

यमके मदिरासिद्धा पक्वाशयरुजापहा ॥ (२७।२)

शाकैर्मांसैस्तिलैर्माषैः सिद्धा वर्चो निरस्यति । (२८।१)

जम्ब्वाम्रास्थिदधित्थाम्लबिल्वैः साङ्ग्राहिकी मता ॥ (२८।२)

क्षारचित्रकहिङ्ग्वम्लवेतसैर्भेदिनी मता । (२९।१)

अभयापिप्पलीमूलविश्वैर् वातानुलोमनी ॥ (२९।२)

तक्रसिद्धा यवागूः स्याद्घृतव्यापत्तिनाशिनी । (३०।१)

तैलव्यापदि शस्ता स्यात्तक्रपिण्याकसाधिता ॥ (३०।२)

गव्यमांसरसैः साम्ला विषमज्वरनाशिनी । (३१।१)

कण्ठ्या यवानां यमके पिप्पल्यामलकैः शृता ॥ (३१।२)

ताम्रचूडरसे सिद्धा रेतोमार्गरुजापहा । (३२।१)

समाषविदला वृष्या घृतक्षीरोपसाधिता ॥ (३२।२)

उपोदिकादधिभ्यां तु सिद्धा मदविनाशिनी । (३३।१)

क्षुधं हन्यादपामार्गक्षीरगोधारसैः शृता ॥ (३३।२)

तत्र श्लोकः । (३४।१)

अष्टाविंशतिरित्येता यवाग्वः परिकीर्तिताः । (३४।२)

पञ्चकर्माणि चाश्रित्य प्रोक्तो भैषज्यसंग्रहः ॥ (३४।३)

पूर्वं मूलफलज्ञानहेतोरुक्तं यदौषधम् । (३५।१)

पञ्चकर्माश्रयज्ञानहेतोस्तत् कीर्तितं पुनः ॥ (३५।२)

स्मृतिमान् हेतुयुक्तिज्ञो जितात्मा प्रतिपत्तिमान् । (३६।१)

भिषगौषधसंयोगैश्चिकित्सां कर्तुमर्हति ॥ (३६।२)