अथातस्तृष्णाचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ॥ (१।१)

इति ह स्माह भगवानात्रेयः ॥ (२।०)

ज्ञानप्रशमतपोभिः ख्यातोऽत्रिसुतो जगद्धितेऽभिरतः । (३।१)

तृष्णानां प्रशमार्थं चिकित्सितं प्राह पञ्चानाम् ॥ (३।२)

क्षोभाद्भयाच्छ्रमाद् अपि शोकात् क्रोधाद् विलङ्घनान्मद्यात् । (४।१)

क्षाराम्ललवणकटुकोष्णरूक्षशुष्कान्नसेवाभिः ॥ (४।२)

धातुक्षयगदकर्षणवमनाद्यतियोगसूर्यसंतापैः । (५।१)

पित्तानिलौ प्रवृद्धौ सौम्यान् धातूंश् च शोषयतः ॥ (५।२)

रसवाहिनीश्च नाडीर् जिह्वामूलगलतालुकक्लोम्नः । (६।१)

संशोष्य नृणां देहे कुरुतस्तृष्णां महाबलावेतौ ॥ (६।२)

पीतं पीतं हि जलं शोषयतस्तावतो न याति शमम् । (७।१)

घोरव्याधिकृशानां प्रभवत्युपसर्गभूता सा ॥ (७।२)

प्राग्रूपं मुखशोषः स्वलक्षणं सर्वदाम्बुकामित्वम् । (८।१)

तृष्णानां सर्वासां लिङ्गानां लाघवमपायः ॥ (८।२)

मुखशोषस्वरभेदभ्रमसंतापप्रलापसंस्तम्भान् । (९।१)

ताल्वोष्ठकण्ठजिह्वाकर्कशतां चित्तनाशं च ॥ (९।२)

जिह्वानिर्गममरुचिं बाधिर्यं मर्मदूयनं सादम् । (१०।१)

तृष्णोद्भूता कुरुते पञ्चविधां लिङ्गतः शृणु ताम् ॥ (१०।२)

अब्धातुं देहस्थं कुपितः पवनो यदा विशोषयति । (११।१)

तस्मिञ्शुष्के शुष्यत्यबलस्तृष्यत्यथ विशुष्यन् ॥ (११।२)

निद्रानाशः शिरसो भ्रमस्तथा शुष्कविरसमुखता च स्रोतोऽवरोध इति च स्याल्लिङ्गं वाततृष्णायाः ॥ (१२।०)

पित्तं मतमाग्नेयं कुपितं चेत् तापयत्य् अपां धातुम् । (१३।१)

संतप्तः स हि जनयेत्तृष्णां दाहोल्बणां नृणाम् ॥ (१३।२)

तिक्तास्यत्वं शिरसो दाहः शीताभिनन्दता मूर्छा । (१४।१)

पीताक्षिमूत्रवर्चस्त्वम् आकृतिः पित्ततृष्णायाः ॥ (१४।२)

तृष्णा यामप्रभवा साप्याग्नेयामपित्तजनितत्वात् । (१५।१)

लिङ्गं तस्याश् चारुचिर् आध्मानकफप्रसेकौ च ॥ (१५।२)

देहो रसजोऽम्बुभवो रसश्च तस्य क्षयाच्च तृष्येद्धि । (१६।१)

दीनस्वरः प्रताम्यन् संशुष्कहृदयगलतालुः ॥ (१६।२)

भवति खलु योपसर्गात्तृष्णा सा शोषिणी कष्टा । (१७।१)

ज्वरमेहक्षयशोषश्वासाद्युपसृष्टदेहानाम् ॥ (१७।२)

सर्वास्त्वतिप्रसक्ता रोगकृशानां वमिप्रसक्तानाम् । (१८।१)

घोरोपद्रवयुक्तास् तृष्णा मरणाय विज्ञेयाः ॥ (१८।२)