अथातः खुड्डाकचतुष्पादमध्यायं व्याख्यास्यामः ॥ (१।१)

इति ह स्माह भगवानात्रेयः ॥ (२।१)

भिषग्द्रव्याण्युपस्थाता रोगी पादचतुष्टयम् । (३।१)

गुणवत् कारणं ज्ञेयं विकारव्युपशान्तये ॥ (३।२)

विकारो धातुवैषम्यं साम्यं प्रकृतिरुच्यते । (४।१)

सुखसंज्ञकमारोग्यं विकारो दुःखमेव च ॥ (४।२)

चतुर्णां भिषगादीनां शस्तानां धातुवैकृते । (५।१)

प्रवृत्तिर्धातुसाम्यार्था चिकित्सेत्यभिधीयते ॥ (५।२)

श्रुते पर्यवदातत्वं बहुशो दृष्टकर्मता । (६।१)

दाक्ष्यं शौचमिति ज्ञेयं वैद्ये गुणचतुष्टयम् ॥ (६।२)

बहुता तत्रयोग्यत्वमनेकविधकल्पना । (७।१)

संपच्चेति चतुष्को ऽयं द्रव्याणां गुण उच्यते ॥ (७।२)

उपचारज्ञता दाक्ष्यमनुरागश्च भर्तरि । (८।१)

शौचं चेति चतुष्को ऽयं गुणः परिचरे जने ॥ (८।२)

स्मृतिर् निर्देशकारित्वम् अभीरुत्वम् अथापि च । (९।१)

ज्ञापकत्वं च रोगाणामातुरस्य गुणाः स्मृताः ॥ (९।२)

कारणं षोडशगुणं सिद्धौ पादचतुष्टयम् । (१०।१)

विज्ञाता शासिता योक्ता प्रधानं भिषगत्र तु ॥ (१०।२)

पक्तौ हि कारणं पक्तुर्यथा पात्रेन्धनानलाः । (११।१)

विजेतुर्विजये भूमिश्चमूः प्रहरणानि च ॥ (११।२)

आतुराद्यास्तथा सिद्धौ पादाः कारणसंज्ञिताः । (१२।१)

वैद्यस्यातश्चिकित्सायां प्रधानं कारणं भिषक् ॥ (१२।२)

मृद्दण्डचक्रसूत्राद्याः कुम्भकारादृते यथा । (१३।१)

नावहन्ति गुणं वैद्यादृते पादत्रयं तथा ॥ (१३।२)

गन्धर्वपुरवन्नाशं यद्विकाराः सुदारुणाः । (१४।१)

यान्ति यच्चेतरे वृद्धिमाशूपायप्रतीक्षिणः ॥ (१४।२)

सति पादत्रये ज्ञाज्ञौ भिषजावत्र कारणम् । (१५।१)

वरमात्मा हुतो ऽज्ञेन न चिकित्सा प्रवर्तिता ॥ (१५।२)

पाणिचाराद्यथाचक्षुर् अज्ञानाद् भीतभीतवत् । (१६।१)

नौर्मारुतवशेवाज्ञो भिषक् चरति कर्मसु ॥ (१६।२)

यदृच्छया समापन्नमुत्तार्य नियतायुषम् । (१७।१)

भिषङ्मानी निहन्त्याशु शतान्यनियतायुषाम् ॥ (१७।२)

तस्माच्छास्त्रे ऽर्थविज्ञाने प्रवृत्तौ कर्मदर्शने । (१८।१)

भिषक् चतुष्टये युक्तः प्राणाभिसर उच्यते ॥ (१८।२)

हेतौ लिङ्गे प्रशमने रोगाणामपुनर्भवे । (१९।१)

ज्ञानं चतुर्विधं यस्य स राजार्हो भिषक्तमः ॥ (१९।२)

शस्त्रं शास्त्राणि सलिलं गुणदोषप्रवृत्तये । (२०।१)

पात्रापेक्षीण्यतः प्रज्ञां चिकित्सार्थं विशोधयेत् ॥ (२०।२)

विद्या वितर्को विज्ञानं स्मृतिस्तत्परता क्रिया । (२१।१)

यस्यैते षड्गुणास्तस्य न साध्यमतिवर्तते ॥ (२१।२)

विद्या मतिः कर्मदृष्टिरभ्यासः सिद्धिराश्रयः । (२२।१)

वैद्यशब्दाभिनिष्पत्तावलमेकैकमप्यतः ॥ (२२।२)

यस्य त्वेते गुणाः सर्वे सन्ति विद्यादयः शुभाः । (२३।१)

स वैद्यशब्दं सद्भूतमर्हन् प्राणिसुखप्रदः ॥ (२३।२)

शास्त्रं ज्योतिः प्रकाशार्थं दर्शनं बुद्धिरात्मनः । (२४।१)

ताभ्यां भिषक् सुयुक्ताभ्यां चिकित्सन्नापराध्यति ॥ (२४।२)

चिकित्सिते त्रयः पादा यस्माद्वैद्यव्यपाश्रयः । (२५।१)

तस्मात् प्रयत्नमातिष्ठेद्भिषक् स्वगुणसंपदि ॥ (२५।२)

मैत्री कारुण्यमार्तेषु शक्ये प्रीतिरुपेक्षणम् । (२६।१)

प्रकृतिस्थेषु भूतेषु वैद्यवृत्तिश्चतुर्विधेति ॥ (२६।२)

तत्र श्लोकौ । (२७।१)

भिषग्जितं चतुष्पादं पादः पादश्चतुर्गुणाः । (२७।२)

भिषक् प्रधानं पादेभ्यो यस्माद्वैद्यस्तु यद्गुणः ॥ (२७।३)

ज्ञानानि बुद्धिर्ब्राह्मी च भिषजां या चतुर्विधा । (२८।१)

सर्वमेतच्चतुष्पादे खुड्डाके संप्रकाशितमिति ॥ (२८।२)