अथातः कतमानिशरीरीयमिन्द्रियं व्याख्यास्यामः ॥ (१।१)

इति ह स्माह भगवानात्रेयः ॥ (२।१)

कतमानि शरीराणि व्याधिमन्ति महामुने । (३।१)

यानि वैद्यः परिहरेद्येषु कर्म न सिध्यति ॥ (३।२)

इत्यात्रेयो ऽग्निवेशेन प्रश्नं पृष्टः सुदुर्वचम् । (४।१)

आचचक्षे यथा तस्मै भगवांस्तन्निबोधत ॥ (४।२)

यस्य वै भाषमाणस्य रुजत्यूर्ध्वमुरो भृशम् । (५।१)

अन्नं च च्यवते भुक्तं स्थितं चापि न जीर्यति ॥ (५।२)

बलं च हीयते शीघ्रं तृष्णा चातिप्रवर्धते । (६।१)

जायते हृदि शूलं च तं भिषक् परिवर्जयेत् ॥ (६।२)

हिक्का गम्भीरजा यस्य शोणितं चातिसार्यते । (७।१)

न तस्मै भेषजं दद्यात् स्मरन्नात्रेयशासनम् ॥ (७।२)

आनाहश्चातिसारश्च यमेतौ दुर्बलं नरम् । (८।१)

व्याधितं विशतो रोगौ दुर्लभं तस्य जीवितम् ॥ (८।२)

आनाहश्चातितृष्णा च यमेतौ दुर्बलं नरम् । (९।१)

विशतो विजहत्येनं प्राणा नातिचिरान्नरम् ॥ (९।२)

ज्वरः पौर्वाह्णिको यस्य शुष्ककासश्च दारुणः । (१०।१)

बलमांसविहीनस्य यथा प्रेतस्तथैव सः ॥ (१०।२)

यस्य मूत्रं पुरीषं च ग्रथितं सम्प्रवर्तते । (११।१)

निरूष्मणो जठरिणः श्वसनो न स जीवति ॥ (११।२)

श्वयथुर्यस्य कुक्षिस्थो हस्तपादं विसर्पति । (१२।१)

ज्ञातिसङ्घं स संक्लेश्य तेन रोगेण हन्यते ॥ (१२।२)

श्वयथुर्यस्य पादस्थस्तथा स्रस्ते च पिण्डिके । (१३।१)

सीदतश्चाप्युभे जङ्घे तं भिषक् परिवर्जयेत् ॥ (१३।२)

शूनहस्तं शूनपादं शूनगुह्योदरं नरम् । (१४।१)

हीनवर्णबलाहारमौषधैर्नोपपादयेत् ॥ (१४।२)

उरोयुक्तो बहुश्लेष्मा नीलः पीतः सलोहितः । (१५।१)

सततं च्यवते यस्य दूरात्तं परिवर्जयेत् ॥ (१५।२)

हृष्टरोमा सान्द्रमूत्रः शूनः कासज्वरार्दितः । (१६।१)

क्षीणमांसो नरो दूराद्वर्ज्यो वैद्येन जानता ॥ (१६।२)

त्रयः प्रकुपिता यस्य दोषाः कष्टाभिलक्षिताः । (१७।१)

कृशस्य बलहीनस्य नास्ति तस्य चिकित्सितम् ॥ (१७।२)

ज्वरातिसारौ शोफान्ते श्वयथुर्वा तयोः क्षये । (१८।१)

दुर्बलस्य विशेषेण नरस्यान्ताय जायते ॥ (१८।२)

पाण्डुरश्च कृशो ऽत्यर्थं तृष्णयाभिपरिप्लुतः । (१९।१)

डम्बरी कुपितोच्छ्वासः प्रत्याख्येयो विजानता ॥ (१९।२)

हनुमन्याग्रहस्तृष्णा बलह्रासो ऽतिमात्रया । (२०।१)

प्राणाश्चोरसि वर्तन्ते यस्य तं परिवर्जयेत् ॥ (२०।२)

ताम्यत्यायच्छते शर्म न किंचिदपि विन्दति । (२१।१)

क्षीणमांसबलाहारो मुमूर्षुरचिरान्नरः ॥ (२१।२)

विरुद्धयोनयो यस्य विरुद्धोपक्रमा भृशम् । (२२।१)

वर्धन्ते दारुणा रोगाः शीघ्रं शीघ्रं स हन्यते ॥ (२२।२)

बलं विज्ञानमारोग्यं ग्रहणी मांसशोणितम् । (२३।१)

एतानि यस्य क्षीयन्ते क्षिप्रं क्षिप्रं स हन्यते ॥ (२३।२)

आरोग्यं हीयते यस्य प्रकृतिः परिहीयते । (२४।१)

सहसा सहसा तस्य मृत्युर्हरति जीवितम् ॥ (२४।२)

तत्र श्लोकः । (२५।१)

इत्येतानि शरीराणि व्याधिमन्ति विवर्जयेत् । (२५।२)

न ह्येषु धीराः पश्यन्ति सिद्धिं कांचिदुपक्रमात् ॥ (२५।३)