तत्राहिंसा प्राणिनां प्राणवर्धनानाम् उत्कृष्टतमं वीर्यं बलवर्धनानां विद्या बृंहणानाम् इन्द्रियजयो नन्दनानां तत्त्वावबोधो हर्षणानां ब्रह्मचर्यम् अयनानाम् इति एवमायुर्वेदविदो मन्यन्ते ॥ (१५।२)

tatrāhiṃsā prāṇināṃ prāṇavardhanānām utkṛṣṭatamaṃ vīryaṃ balavardhanānāṃ vidyā bṛṃhaṇānām indriyajayo nandanānāṃ tattvāvabodho harṣaṇānāṃ brahmacaryam ayanānām iti evamāyurvedavido manyante ||

16.1१६.१

तत्रायुर्वेदविदस् तन्त्रस्थानाध्यायप्रश्नानां पृथक्त्वेन वाक्यशो वाक्यार्थशो ऽर्थावयवशश्च प्रवक्तारो मन्तव्याः । (१६।१)

tatrāyurvedavidas tantrasthānādhyāyapraśnānāṃ pṛthaktvena vākyaśo vākyārthaśo 'rthāvayavaśaśca pravaktāro mantavyāḥ |

16.2१६.२

तत्राह कथं तन्त्रादीनि वाक्यशो वाक्यार्थशो ऽर्थावयवशश्चोक्तानि भवन्तीति ॥ (१६।२)

tatrāha kathaṃ tantrādīni vākyaśo vākyārthaśo 'rthāvayavaśaścoktāni bhavantīti ||

17.0१७.०

अत्रोच्यते तन्त्रम् आर्षं कार्त्स्न्येन यथाम्नायमुच्यमानं वाक्यशो भवत्युक्तम् ॥ (१७।०)

atrocyate tantram ārṣaṃ kārtsnyena yathāmnāyamucyamānaṃ vākyaśo bhavatyuktam ||

18.0१८.०

बुद्ध्या सम्यगनुप्रविश्यार्थतत्त्वं वाग्भिर् व्याससमासप्रतिज्ञाहेतूदाहरणोपनयनिगमनयुक्ताभिस् त्रिविधशिष्यबुद्धिगम्याभिर् उच्यमानं वाक्यार्थशो भवत्युक्तम् ॥ (१८।०)

buddhyā samyaganupraviśyārthatattvaṃ vāgbhir vyāsasamāsapratijñāhetūdāharaṇopanayanigamanayuktābhis trividhaśiṣyabuddhigamyābhir ucyamānaṃ vākyārthaśo bhavatyuktam ||

19.0१९.०

तन्त्रनियतानाम् अर्थदुर्गाणां पुनर्विभावनैर् उक्तम् अर्थावयवशो भवत्युक्तम् ॥ (१९।०)

tantraniyatānām arthadurgāṇāṃ punarvibhāvanair uktam arthāvayavaśo bhavatyuktam ||

20.0२०.०

तत्र चेत् प्रष्टारः स्युः चतुर्णाम् ऋक्सामयजुरथर्ववेदानां कं वेदमुपदिशन्त्यायुर्वेदविदः किमायुः कस्मादायुर्वेदः किमर्थम् आयुर्वेदः शाश्वतोऽशाश्वतो वा कति कानि चास्याङ्गानि कैश्चायम् अध्येतव्यः किमर्थं च इति ॥ (२०।०)

tatra cet praṣṭāraḥ syuḥ caturṇām ṛksāmayajuratharvavedānāṃ kaṃ vedamupadiśantyāyurvedavidaḥ kimāyuḥ kasmādāyurvedaḥ kimartham āyurvedaḥ śāśvato'śāśvato vā kati kāni cāsyāṅgāni kaiścāyam adhyetavyaḥ kimarthaṃ ca iti ||

21.0२१.०

तत्र भिषजा पृष्टेनैवं चतुर्णाम् ऋक्सामयजुरथर्ववेदानाम् आत्मनो ऽथर्ववेदे भक्तिरादेश्या वेदो ह्याथर्वणो दानस्वस्त्ययनबलिमङ्गलहोमनियमप्रायश्चित्तोपवासमन्त्रादिपरिग्रहाच्चिकित्सां प्राह चिकित्सा चायुषो हितायोपदिश्यते ॥ (२१।०)

tatra bhiṣajā pṛṣṭenaivaṃ caturṇām ṛksāmayajuratharvavedānām ātmano 'tharvavede bhaktirādeśyā vedo hyātharvaṇo dānasvastyayanabalimaṅgalahomaniyamaprāyaścittopavāsamantrādiparigrahāccikitsāṃ prāha cikitsā cāyuṣo hitāyopadiśyate ||

22.0२२.०

वेदं चोपदिश्यायुर्वाच्यं तत्रायुश्चेतनानुवृत्तिर् जीवितम् अनुबन्धो धारि चेत्येकोऽर्थः ॥ (२२।०)

vedaṃ copadiśyāyurvācyaṃ tatrāyuścetanānuvṛttir jīvitam anubandho dhāri cetyeko'rthaḥ ||

23.1२३.१

तदायुर् वेदयतीत्यायुर्वेदः कथमिति चेत् उच्यते स्वलक्षणतः सुखासुखतो हिताहिततः प्रमाणाप्रमाणतश्च यतश्चायुष्याण्यनायुष्याणि च द्रव्यगुणकर्माणि वेदयत्यतोऽप्यायुर्वेदः । (२३।१)

tadāyur vedayatītyāyurvedaḥ kathamiti cet ucyate svalakṣaṇataḥ sukhāsukhato hitāhitataḥ pramāṇāpramāṇataśca yataścāyuṣyāṇyanāyuṣyāṇi ca dravyaguṇakarmāṇi vedayatyato'pyāyurvedaḥ |

23.2२३.२

तत्रायुष्याण्यनायुष्याणि च द्रव्यगुणकर्माणि केवलेनोपदेक्ष्यन्ते तन्त्रेण ॥ (२३।२)

tatrāyuṣyāṇyanāyuṣyāṇi ca dravyaguṇakarmāṇi kevalenopadekṣyante tantreṇa ||

24.1२४.१

तत्रायुरुक्तं स्वलक्षणतो यथावदिहैव पूर्वाध्याये च । (२४।१)

tatrāyuruktaṃ svalakṣaṇato yathāvadihaiva pūrvādhyāye ca |

24.2२४.२

तत्र शारीरमानसाभ्यां रोगाभ्यामनभिद्रुतस्य विशेषेण यौवनवतः समर्थानुगतबलवीर्ययशःपौरुषपराक्रमस्य ज्ञानविज्ञानेन्द्रियेन्द्रियार्थबलसमुदये वर्तमानस्य परमर्द्धिरुचिरविविधोपभोगस्य समृद्धसर्वारम्भस्य यथेष्टविचारिणः सुखमायुरुच्यते असुखमतो विपर्ययेण हितैषिणः पुनर्भूतानां परस्वादुपरतस्य सत्यवादिनः शमपरस्य परीक्ष्यकारिणो ऽप्रमत्तस्य त्रिवर्गं परस्परेणानुपहतम् उपसेवमानस्य पूजार्हसम्पूजकस्य ज्ञानविज्ञानोपशमशीलस्य वृद्धोपसेविनः सुनियतरागरोषेर्ष्यामदमानवेगस्य सततं विविधप्रदानपरस्य तपोज्ञानप्रशमनित्यस्याध्यात्मविदस् तत्परस्य लोकमिमं चामुं चावेक्षमाणस्य स्मृतिमतिमतो हितम् आयुरुच्यते अहितम् अतो विपर्ययेण ॥ (२४।२)

tatra śārīramānasābhyāṃ rogābhyāmanabhidrutasya viśeṣeṇa yauvanavataḥ samarthānugatabalavīryayaśaḥpauruṣaparākramasya jñānavijñānendriyendriyārthabalasamudaye vartamānasya paramarddhiruciravividhopabhogasya samṛddhasarvārambhasya yatheṣṭavicāriṇaḥ sukhamāyurucyate asukhamato viparyayeṇa hitaiṣiṇaḥ punarbhūtānāṃ parasvāduparatasya satyavādinaḥ śamaparasya parīkṣyakāriṇo 'pramattasya trivargaṃ paraspareṇānupahatam upasevamānasya pūjārhasampūjakasya jñānavijñānopaśamaśīlasya vṛddhopasevinaḥ suniyatarāgaroṣerṣyāmadamānavegasya satataṃ vividhapradānaparasya tapojñānapraśamanityasyādhyātmavidas tatparasya lokamimaṃ cāmuṃ cāvekṣamāṇasya smṛtimatimato hitam āyurucyate ahitam ato viparyayeṇa ||

25.0२५.०

प्रमाणम् आयुषस्त्वर्थेन्द्रियमनोबुद्धिचेष्टादीनां विकृतिलक्षणैर् उपलभ्यतेऽनिमित्तैः अयम् अस्मात् क्षणान्मुहूर्ताद् दिवसात् त्रिपञ्चसप्तदशद्वादशाहात् पक्षान्मासात् षण्मासात् संवत्सराद् वा स्वभावमापत्स्यत इति तत्र स्वभावः प्रवृत्तेरुपरमो मरणम् अनित्यता निरोध इत्येकोऽर्थः इत्यायुषः प्रमाणम् अतो विपरीतम् अप्रमाणम् अरिष्टाधिकारे देहप्रकृतिलक्षणम् अधिकृत्य चोपदिष्टमायुषः प्रमाणमायुर्वेदे ॥ (२५।०)

pramāṇam āyuṣastvarthendriyamanobuddhiceṣṭādīnāṃ vikṛtilakṣaṇair upalabhyate'nimittaiḥ ayam asmāt kṣaṇānmuhūrtād divasāt tripañcasaptadaśadvādaśāhāt pakṣānmāsāt ṣaṇmāsāt saṃvatsarād vā svabhāvamāpatsyata iti tatra svabhāvaḥ pravṛtteruparamo maraṇam anityatā nirodha ityeko'rthaḥ ityāyuṣaḥ pramāṇam ato viparītam apramāṇam ariṣṭādhikāre dehaprakṛtilakṣaṇam adhikṛtya copadiṣṭamāyuṣaḥ pramāṇamāyurvede ||

26.0२६.०

प्रयोजनं चास्य स्वस्थस्य स्वास्थ्यरक्षणम् आतुरस्य विकारप्रशमनं च ॥ (२६।०)

prayojanaṃ cāsya svasthasya svāsthyarakṣaṇam āturasya vikārapraśamanaṃ ca ||

27.1२७.१

सोऽयमायुर्वेदः शाश्वतो निर्दिश्यते अनादित्वात् स्वभावसंसिद्धलक्षणत्वात् भावस्वभावनित्यत्वाच्च । (२७।१)

so'yamāyurvedaḥ śāśvato nirdiśyate anāditvāt svabhāvasaṃsiddhalakṣaṇatvāt bhāvasvabhāvanityatvācca |

27.2२७.२

न हि नाभूत् कदाचिदायुषः संतानो बुद्धिसंतानो वा शाश्वतश्चायुषो वेदिता अनादि च सुखदुःखं सद्रव्यहेतुलक्षणम् अपरापरयोगात् । (२७।२)

na hi nābhūt kadācidāyuṣaḥ saṃtāno buddhisaṃtāno vā śāśvataścāyuṣo veditā anādi ca sukhaduḥkhaṃ sadravyahetulakṣaṇam aparāparayogāt |

27.3२७.३

एष चार्थसंग्रहो विभाव्यते आयुर्वेदलक्षणमिति । (२७।३)

eṣa cārthasaṃgraho vibhāvyate āyurvedalakṣaṇamiti |

27.4२७.४

गुरुलघुशीतोष्णस्निग्धरूक्षादीनां द्रव्याणां सामान्यविशेषाभ्यां वृद्धिह्रासौ यथोक्तं गुरुभिरभ्यस्यमानैर् गुरूणाम् उपचयो भवत्यपचयो लघूनाम् एवमेवेतरेषाम् इति एष भावस्वभावो नित्यः स्वलक्षणं च द्रव्याणां पृथिव्यादीनां सन्ति तु द्रव्याणि गुणाश्च नित्यानित्याः । (२७।४)

gurulaghuśītoṣṇasnigdharūkṣādīnāṃ dravyāṇāṃ sāmānyaviśeṣābhyāṃ vṛddhihrāsau yathoktaṃ gurubhirabhyasyamānair gurūṇām upacayo bhavatyapacayo laghūnām evamevetareṣām iti eṣa bhāvasvabhāvo nityaḥ svalakṣaṇaṃ ca dravyāṇāṃ pṛthivyādīnāṃ santi tu dravyāṇi guṇāśca nityānityāḥ |

27.5२७.५

न ह्यायुर्वेदस्याभूत्वोत्पत्तिर् उपलभ्यते अन्यत्रावबोधोपदेशाभ्याम् एतद्वै द्वयम् अधिकृत्योत्पत्तिमुपदिशन्त्येके । (२७।५)

na hyāyurvedasyābhūtvotpattir upalabhyate anyatrāvabodhopadeśābhyām etadvai dvayam adhikṛtyotpattimupadiśantyeke |

27.6२७.६

स्वाभाविकं चास्य स्वलक्षणम् अकृतकं यदुक्तमिहाद्येऽध्याये च यथा अग्नेरौष्ण्यम् अपां द्रवत्वम् । (२७।६)

svābhāvikaṃ cāsya svalakṣaṇam akṛtakaṃ yaduktamihādye'dhyāye ca yathā agnerauṣṇyam apāṃ dravatvam |

27.7२७.७

भावस्वभावनित्यत्वम् अपि चास्य यथोक्तं गुरुभिरभ्यस्यमानैर् गुरूणामुपचयो भवत्यपचयो लघूनामिति ॥ (२७।७)

bhāvasvabhāvanityatvam api cāsya yathoktaṃ gurubhirabhyasyamānair gurūṇāmupacayo bhavatyapacayo laghūnāmiti ||

28.0२८.०

तस्यायुर्वेदस्याङ्गान्यष्टौ तद्यथा कायचिकित्सा शालाक्यं शल्यापहर्तृकं विषगरवैरोधिकप्रशमनं भूतविद्या कौमारभृत्यकं रसायनं वाजीकरणमिति ॥ (२८।०)

tasyāyurvedasyāṅgānyaṣṭau tadyathā kāyacikitsā śālākyaṃ śalyāpahartṛkaṃ viṣagaravairodhikapraśamanaṃ bhūtavidyā kaumārabhṛtyakaṃ rasāyanaṃ vājīkaraṇamiti ||

29.1२९.१

स चाध्येतव्यो ब्राह्मणराजन्यवैश्यैः । (२९।१)

sa cādhyetavyo brāhmaṇarājanyavaiśyaiḥ |

29.2२९.२

तत्रानुग्रहार्थं प्राणिनां ब्राह्मणैः आरक्षार्थं राजन्यैः वृत्त्यर्थं वैश्यैः सामान्यतो वा धर्मार्थकामपरिग्रहार्थं सर्वैः । (२९।२)

tatrānugrahārthaṃ prāṇināṃ brāhmaṇaiḥ ārakṣārthaṃ rājanyaiḥ vṛttyarthaṃ vaiśyaiḥ sāmānyato vā dharmārthakāmaparigrahārthaṃ sarvaiḥ |

29.3२९.३

तत्र यदध्यात्मविदां धर्मपथस्थानां धर्मप्रकाशकानां वा मातृपितृभ्रातृबन्धुगुरुजनस्य वा विकारप्रशमने प्रयत्नवान् भवति यच्चायुर्वेदोक्तम् अध्यात्मम् अनुध्यायति वेदयत्यनुविधीयते वा सोऽस्य परो धर्मः या पुनर् ईश्वराणां वसुमतां वा सकाशात् सुखोपहारनिमित्ता भवत्यर्थावाप्तिर् आरक्षणं च या च स्वपरिगृहीतानां प्राणिनामातुर्यादारक्षा सोऽस्यार्थः यत् पुनरस्य विद्वद्ग्रहणयशः शरण्यत्वं च या च संमानशुश्रूषा यच्चेष्टानां विषयाणाम् आरोग्यमाधत्ते सोऽस्य कामः । (२९।३)

tatra yadadhyātmavidāṃ dharmapathasthānāṃ dharmaprakāśakānāṃ vā mātṛpitṛbhrātṛbandhugurujanasya vā vikārapraśamane prayatnavān bhavati yaccāyurvedoktam adhyātmam anudhyāyati vedayatyanuvidhīyate vā so'sya paro dharmaḥ yā punar īśvarāṇāṃ vasumatāṃ vā sakāśāt sukhopahāranimittā bhavatyarthāvāptir ārakṣaṇaṃ ca yā ca svaparigṛhītānāṃ prāṇināmāturyādārakṣā so'syārthaḥ yat punarasya vidvadgrahaṇayaśaḥ śaraṇyatvaṃ ca yā ca saṃmānaśuśrūṣā yacceṣṭānāṃ viṣayāṇām ārogyamādhatte so'sya kāmaḥ |

29.4२९.४

इति यथाप्रश्नमुक्तमशेषेण ॥ (२९।४)

iti yathāpraśnamuktamaśeṣeṇa ||

30.0३०.०

अथ भिषगादित एव भिषजा प्रष्टव्योऽष्टविधं भवति तन्त्रं तन्त्रार्थान् स्थानं स्थानार्थान् अध्यायम् अध्यायार्थान् प्रश्नं प्रश्नार्थांश्चेति पृष्टेन चैतद्वक्तव्यमशेषेण वाक्यशो वाक्यार्थशो ऽर्थावयवशश्चेति ॥ (३०।०)

atha bhiṣagādita eva bhiṣajā praṣṭavyo'ṣṭavidhaṃ bhavati tantraṃ tantrārthān sthānaṃ sthānārthān adhyāyam adhyāyārthān praśnaṃ praśnārthāṃśceti pṛṣṭena caitadvaktavyamaśeṣeṇa vākyaśo vākyārthaśo 'rthāvayavaśaśceti ||

31.0३१.०

तत्रायुर्वेदः शाखा विद्या सूत्रं ज्ञानं शास्त्रं लक्षणं तन्त्रमित्यनर्थान्तरम् ॥ (३१।०)

tatrāyurvedaḥ śākhā vidyā sūtraṃ jñānaṃ śāstraṃ lakṣaṇaṃ tantramityanarthāntaram ||

32.1३२.१

तन्त्रार्थः पुनः स्वलक्षणैरुपदिष्टः । (३२।१)

tantrārthaḥ punaḥ svalakṣaṇairupadiṣṭaḥ |

32.2३२.२

स चार्थः प्रकरणैर्विभाव्यमानो भूय एव शरीरवृत्तिहेतुव्याधिकर्मकार्यकालकर्तृकरणविधिविनिश्चयाद् दशप्रकरणः तानि च प्रकरणानि केवलेनोपदेक्ष्यन्ते तन्त्रेण ॥ (३२।२)

sa cārthaḥ prakaraṇairvibhāvyamāno bhūya eva śarīravṛttihetuvyādhikarmakāryakālakartṛkaraṇavidhiviniścayād daśaprakaraṇaḥ tāni ca prakaraṇāni kevalenopadekṣyante tantreṇa ||

33.1३३.१

तन्त्रस्यास्याष्टौ स्थानानि तद्यथा श्लोकनिदानविमानशारीरेन्द्रियचिकित्सितकल्पसिद्धिस्थानानि । (३३।१)

tantrasyāsyāṣṭau sthānāni tadyathā ślokanidānavimānaśārīrendriyacikitsitakalpasiddhisthānāni |

33.2३३.२

तत्र त्रिंशदध्यायकं श्लोकस्थानम् अष्टाष्टाध्यायकानि निदानविमानशारीरस्थानानि द्वादशकम् इन्द्रियाणां त्रिंशकं चिकित्सितानां द्वादशके कल्पसिद्धिस्थाने भवतः ॥ (३३।२)

tatra triṃśadadhyāyakaṃ ślokasthānam aṣṭāṣṭādhyāyakāni nidānavimānaśārīrasthānāni dvādaśakam indriyāṇāṃ triṃśakaṃ cikitsitānāṃ dvādaśake kalpasiddhisthāne bhavataḥ ||

69.1६९.१

निरुक्त वोन् ग्रुन्द्बेग्रिड़्ड़ेन्पृच्छा तन्त्राद्यथाम्नायं विधिना प्रश्न उच्यते । (६९।१)

nirukta von Grundbegriffenpṛcchā tantrādyathāmnāyaṃ vidhinā praśna ucyate |

69.2६९.२

प्रश्नार्थो युक्तिमांस्तस्य तन्त्रेणैवार्थनिश्चयः ॥ (६९।२)

praśnārtho yuktimāṃstasya tantreṇaivārthaniścayaḥ ||

70.1७०.१

निरुक्तं तन्त्रणात्तन्त्रं स्थानमर्थप्रतिष्ठया । (७०।१)

niruktaṃ tantraṇāttantraṃ sthānamarthapratiṣṭhayā |

70.2७०.२

अधिकृत्यार्थम् अध्यायनामसंज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ (७०।२)

adhikṛtyārtham adhyāyanāmasaṃjñā pratiṣṭhitā ||

71.1७१.१

इति सर्वं यथाप्रश्नमष्टकं संप्रकाशितम् । (७१।१)

iti sarvaṃ yathāpraśnamaṣṭakaṃ saṃprakāśitam |

71.2७१.२

कार्त्स्न्येन चोक्तस्तन्त्रस्य संग्रहः सुविनिश्चितः ॥ (७१।२)

kārtsnyena coktastantrasya saṃgrahaḥ suviniścitaḥ ||

72.1७२.१

उम्गन्ग् मित् अन्देरेन्।गेग्नेरिस्छेन् ￄर्ज़्तेन्सन्ति पाल्लविकोत्पाताः संक्षोभं जनयन्ति ये । (७२।१)

Umgang mit anderen|gegnerischen ￄrztensanti pāllavikotpātāḥ saṃkṣobhaṃ janayanti ye |

72.2७२.२

वर्तकानाम् इवोत्पाताः सहसैवाविभाविताः ॥ (७२।२)

vartakānām ivotpātāḥ sahasaivāvibhāvitāḥ ||

73.1७३.१

तस्मात्तान् पूर्वसंजल्पे सर्वत्राष्टकमादिशेत् । (७३।१)

tasmāttān pūrvasaṃjalpe sarvatrāṣṭakamādiśet |

73.2७३.२

परावरपरीक्षार्थं तत्र शास्त्रविदां बलम् ॥ (७३।२)

parāvaraparīkṣārthaṃ tatra śāstravidāṃ balam ||

74.1७४.१

शब्दमात्रेण तन्त्रस्य केवलस्यैकदेशिकाः । (७४।१)

śabdamātreṇa tantrasya kevalasyaikadeśikāḥ |

74.2७४.२

भ्रमन्त्यल्पबलास्तन्त्रे ज्याशब्देनेव वर्तकाः ॥ (७४।२)

bhramantyalpabalāstantre jyāśabdeneva vartakāḥ ||

75.1७५.१

पशुः पशूनां दौर्बल्यात् कश्चिन्मध्ये वृकायते । (७५।१)

paśuḥ paśūnāṃ daurbalyāt kaścinmadhye vṛkāyate |

75.2७५.२

स सत्यं वृकमासाद्य प्रकृतिं भजते पशुः ॥ (७५।२)

sa satyaṃ vṛkamāsādya prakṛtiṃ bhajate paśuḥ ||

76.1७६.१

तद्वदज्ञोऽज्ञमध्यस्थः कश्चिन्मौर्ख्यसाधनः । (७६।१)

tadvadajño'jñamadhyasthaḥ kaścinmaurkhyasādhanaḥ |

76.2७६.२

स्थापयत्याप्तम् आत्मानम् आप्तं त्वासाद्य भिद्यते ॥ (७६।२)

sthāpayatyāptam ātmānam āptaṃ tvāsādya bhidyate ||

77.1७७.१

बभ्रुर् गूढ इवोर्णाभिर् अबुद्धिर् अबहुश्रुतः । (७७।१)

babhrur gūḍha ivorṇābhir abuddhir abahuśrutaḥ |

77.2७७.२

किं वै वक्ष्यति संजल्पे कुण्डभेदी जडो यथा ॥ (७७।२)

kiṃ vai vakṣyati saṃjalpe kuṇḍabhedī jaḍo yathā ||

78.1७८.१

सद्वृत्तैर्न विगृह्णीयाद् भिषगल्पश्रुतेरपि । (७८।१)

sadvṛttairna vigṛhṇīyād bhiṣagalpaśruterapi |

78.2७८.२

हन्यात् प्रश्नाष्टकेनादावितरांस् त्वाप्तमानिनः ॥ (७८।२)

hanyāt praśnāṣṭakenādāvitarāṃs tvāptamāninaḥ ||

79.1७९.१

दम्भिनो मुखरा ह्यज्ञाः प्रभूताबद्धभाषिणः । (७९।१)

dambhino mukharā hyajñāḥ prabhūtābaddhabhāṣiṇaḥ |

79.2७९.२

प्रायः प्रायेण सुमुखाः सन्तो युक्ताल्पभाषिणः ॥ (७९।२)

prāyaḥ prāyeṇa sumukhāḥ santo yuktālpabhāṣiṇaḥ ||

80.1८०.१

तत्त्वज्ञानप्रकाशार्थम् अहङ्कारमनाश्रितः । (८०।१)

tattvajñānaprakāśārtham ahaṅkāramanāśritaḥ |

80.2८०.२

स्वल्पाधाराज्ञमुखरान् मर्षयेन्न विवादिनः ॥ (८०।२)

svalpādhārājñamukharān marṣayenna vivādinaḥ ||

81.1८१.१

परो भूतेष्वनुक्रोशस्तत्त्वज्ञानपरा दया । (८१।१)

paro bhūteṣvanukrośastattvajñānaparā dayā |

81.2८१.२

येषां तेषामसद्वादनिग्रहे निरता मतिः ॥ (८१।२)

yeṣāṃ teṣāmasadvādanigrahe niratā matiḥ ||

82.1८२.१

असत्पक्षाक्षणित्वार्तिदम्भपारुष्यसाधनाः । (८२।१)

asatpakṣākṣaṇitvārtidambhapāruṣyasādhanāḥ |

82.2८२.२

भवन्त्यनाप्ताः स्वे तन्त्रे प्रायः परविकत्थकाः ॥ (८२।२)

bhavantyanāptāḥ sve tantre prāyaḥ paravikatthakāḥ ||

83.1८३.१

तान् कालपाशसदृशान् वर्जयेच्छास्त्रदूषकान् । (८३।१)

tān kālapāśasadṛśān varjayecchāstradūṣakān |

83.2८३.२

प्रशमज्ञानविज्ञानपूर्णाः सेव्या भिषक्तमाः ॥ (८३।२)

praśamajñānavijñānapūrṇāḥ sevyā bhiṣaktamāḥ ||

84.1८४.१

समग्रं दुःखमायत्तमविज्ञाने द्वयाश्रयम् । (८४।१)

samagraṃ duḥkhamāyattamavijñāne dvayāśrayam |

84.2८४.२

सुखं समग्रं विज्ञाने विमले च प्रतिष्ठितम् ॥ (८४।२)

sukhaṃ samagraṃ vijñāne vimale ca pratiṣṭhitam ||

85.1८५.१

इदम् एवम् उदारार्थम् अज्ञानां न प्रकाशकम् । (८५।१)

idam evam udārārtham ajñānāṃ na prakāśakam |

85.2८५.२

शास्त्रं दृष्टिप्रणष्टानां यथैवादित्यमण्डलम् ॥ (८५।२)

śāstraṃ dṛṣṭipraṇaṣṭānāṃ yathaivādityamaṇḍalam ||

86.1८६.१

तत्र श्लोकाः । (८६।१)

tatra ślokāḥ |

86.2८६.२

अर्थे दशमहामूलाः संज्ञा चासां यथा कृता । (८६।२)

arthe daśamahāmūlāḥ saṃjñā cāsāṃ yathā kṛtā |

86.3८६.३

अयनान्ताः षडग्र्याश्च रूपं वेदविदां च यत् ॥ (८६।३)

ayanāntāḥ ṣaḍagryāśca rūpaṃ vedavidāṃ ca yat ||

87.1८७.१

सप्तकश्चाष्टकश्चैव परिप्रश्नाः सनिर्णयाः । (८७।१)

saptakaścāṣṭakaścaiva paripraśnāḥ sanirṇayāḥ |

87.2८७.२

यथा वाच्यं यदर्थं च षड्विधाश्चैकदेशिकाः ॥ (८७।२)

yathā vācyaṃ yadarthaṃ ca ṣaḍvidhāścaikadeśikāḥ ||

88.1८८.१

अर्थेदशमहामूले सर्वमेतत् प्रकाशितम् । (८८।१)

arthedaśamahāmūle sarvametat prakāśitam |

88.2८८.२

संग्रहश्चायमध्यायस्तन्त्रस्यास्यैव केवलः ॥ (८८।२)

saṃgrahaścāyamadhyāyastantrasyāsyaiva kevalaḥ ||

89.1८९.१

यथा सुमनसां सूत्रं संग्रहार्थं विधीयते । (८९।१)

yathā sumanasāṃ sūtraṃ saṃgrahārthaṃ vidhīyate |

89.2८९.२

संग्रहार्थं तथार्थानामृषिणा संग्रहः कृतः ॥ (८९।२)

saṃgrahārthaṃ tathārthānāmṛṣiṇā saṃgrahaḥ kṛtaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.