अथातः पन्नरूपीयमिन्द्रियं व्याख्यास्यामः ॥ (१।१)

इति ह स्माह भगवानात्रेयः ॥ (२।१)

दृष्ट्यां यस्य विजानीयात् पन्नरूपां कुमारिकाम् । (३।१)

प्रतिच्छायामयीम् अक्ष्णोर् नैनमिच्छेच्चिकित्सितुम् ॥ (३।२)

ज्योत्स्नायामातपे दीपे सलिलादर्शयोरपि । (४।१)

अङ्गेषु विकृता यस्य छाया प्रेतस्तथैव सः ॥ (४।२)

छिन्ना भिन्नाकुला छाया हीना वाप्यधिकापि वा । (५।१)

नष्टा तन्वी द्विधा छिन्ना विकृता विशिरा च या ॥ (५।२)

एताश्चान्याश्च याः काश्चित् प्रतिच्छाया विगर्हिताः । (६।१)

सर्वा मुमूर्षतां ज्ञेया न चेल्लक्ष्यनिमित्तजाः ॥ (६।२)

संस्थानेन प्रमाणेन वर्णेन प्रभया तथा । (७।१)

छाया विवर्तते यस्य स्वस्थो ऽपि प्रेत एव सः ॥ (७।२)

संस्थानमाकृतिर्ज्ञेया सुषमा विषमा च सा । (८।१)

मध्यमल्पं महच्चोक्तं प्रमाणं त्रिविधं नृणाम् ॥ (८।२)

प्रतिप्रमाणसंस्थाना जलादर्शातपादिषु । (९।१)

छाया या सा प्रतिच्छाया छाया वर्णप्रभाश्रया ॥ (९।२)

स्वादीनां पञ्च पञ्चानां छाया विविधलक्षणाः । (१०।१)

नाभसी निर्मला नीला सस्नेहा सप्रभेव च ॥ (१०।२)

रूक्षा श्यावारुणा या तु वायवी सा हतप्रभा । (११।१)

विशुद्धरक्ता त्वाग्नेयी दीप्ताभा दर्शनप्रिया ॥ (११।२)

शुद्धवैदूर्यविमला सुस्निग्धा चाम्भसी मता । (१२।१)

स्थिरा स्निग्धा घना श्लक्ष्णा श्यामा श्वेता च पार्थिवी ॥ (१२।२)

वायवी गर्हिता त्वासां चतस्रः स्युः सुखोदयाः । (१३।१)

वायवी तु विनाशाय क्लेशाय महते ऽपि वा ॥ (१३।२)

स्यात्तैजसी प्रभा सर्वा सा तु सप्तविधा स्मृता । (१४।१)

रक्ता पीता सिता श्यावा हरिता पाण्डुरासिता ॥ (१४।२)

तासां याः स्युर्विकासिन्यः स्निग्धाश्च विपुलाश्च याः । (१५।१)

ताः शुभा रूक्षमलिनाः संक्षिप्ताश्चाशुभोदयाः ॥ (१५।२)

वर्णमाक्रामति छाया भास्तु वर्णप्रकाशिनी । (१६।१)

आसन्ना लक्ष्यते छाया भाः प्रकृष्टा प्रकाशते ॥ (१६।२)

नाच्छायो नाप्रभः कश्चिद्विशेषाश्चिह्नयन्ति तु । (१७।१)

नृणां शुभाशुभोत्पत्तिं काले छायाप्रभाश्रयाः ॥ (१७।२)

कामलाक्ष्णोर्मुखं पूर्णं शङ्खयोर्मुक्तमांसता । (१८।१)

संत्रासश्चोष्णगात्रत्वं यस्य तं परिवर्जयेत् ॥ (१८।२)

उत्थाप्यमानः शयनात् प्रमोहं याति यो नरः । (१९।१)

मुहुर्मुहुर्न सप्ताहं स जीवति विकत्थनः ॥ (१९।२)

संसृष्टा व्याधयो यस्य प्रतिलोमानुलोमगाः । (२०।१)

व्यापन्ना ग्रहणी प्रायः सो ऽर्धमासं न जीवति ॥ (२०।२)

उपरुद्धस्य रोगेण कर्शितस्याल्पमश्नतः । (२१।१)

बहु मूत्रपुरीषं स्याद्यस्य तं परिवर्जयेत् ॥ (२१।२)

दुर्बलो बहु भुङ्क्ते यः प्राग्भुक्तादन्नमातुरः । (२२।१)

अल्पमूत्रपुरीषश्च यथा प्रेतस्तथैव सः ॥ (२२।२)

इष्टं च गुणसम्पन्नम् अन्नम् अश्नाति यो नरः । (२३।१)

शश्वच्च बलवर्णाभ्यां हीयते न स जीवति ॥ (२३।२)

प्रकूजति प्रश्वसिति शिथिलं चातिसार्यते । (२४।१)

बलहीनः पिपासार्तः शुष्कास्यो न स जीवति ॥ (२४।२)

ह्रस्वं च यः प्रश्वसिति व्याविद्धं स्पन्दते च यः । (२५।१)

मृतमेव तमात्रेयो व्याचचक्षे पुनर्वसुः ॥ (२५।२)

ऊर्ध्वं च यः प्रश्वसिति श्लेष्मणा चाभिभूयते । (२६।१)

हीनवर्णबलाहारो यो नरो न स जीवति ॥ (२६।२)

ऊर्ध्वाग्रे नयने यस्य मन्ये चारतकम्पने । (२७।१)

बलहीनः पिपासार्तः शुष्कास्यो न स जीवति ॥ (२७।२)

यस्य गण्डावुपचितौ ज्वरकासौ च दारुणौ । (२८।१)

शूली प्रद्वेष्टि चाप्यन्नं तस्मिन् कर्म न सिध्यति ॥ (२८।२)

व्यावृत्तमूर्धजिह्वास्यो भ्रुवौ यस्य च विच्युते । (२९।१)

कण्टकैश्चाचिता जिह्वा यथा प्रेतस्तथैव सः ॥ (२९।२)

शोफश्चात्यर्थमुत्सिक्तं निःसृतौ वृषणौ भृशम् । (३०।१)

अतश्चैव विपर्यासो विकृत्या प्रेतलक्षणम् ॥ (३०।२)

निचितं यस्य मांसं स्यात्त्वगस्थिष्वेव दृश्यते । (३१।१)

क्षीणस्यानश्नतस् तस्य मासमायुः परं भवेत् ॥ (३१।२)

तत्र श्लोकः । (३२।१)

इदं लिङ्गमरिष्टाख्यम् अनेकम् अभिजज्ञिवान् । (३२।२)

आयुर्वेदविदित्याख्यां लभते कुशलो जनः ॥ (३२।३)