अथातः संतर्पणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ॥ (१।१)

इति ह स्माह भगवानात्रेयः ॥ (२।१)

संतर्पयति यः स्निग्धैर्मधुरैर्गुरुपिच्छिलैः । (३।१)

नवान्नैर्नवमद्यैश्च मांसैश्चानूपवारिजैः ॥ (३।२)

गोरसैर्गौडिकैश्चान्नैः पैष्टिकैश्चातिमात्रशः । (४।१)

चेष्टाद्वेषी दिवास्वप्नशय्यासनसुखे रतः ॥ (४।२)

रोगास्तस्योपजायन्ते संतर्पणनिमित्तजाः । (५।१)

प्रमेहपिडकाकोठकण्डूपाण्ड्वामयज्वराः ॥ (५।२)

कुष्ठान्यामप्रदोषाश्च मूत्रकृच्छ्रमरोचकः । (६।१)

तन्द्रा क्लैब्यमतिस्थौल्यमालस्यं गुरुगात्रता ॥ (६।२)

इन्द्रियस्रोतसां लेपो बुद्धेर्मोहः प्रमीलकः । (७।१)

शोफाश्चैवंविधाश्चान्ये शीघ्रमप्रतिकुर्वतः ॥ (७।२)

शस्तमुल्लेखनं तत्र विरेको रक्तमोक्षणम् । (८।१)

व्यायामश्चोपवासश्च धूमाश्च स्वेदनानि च ॥ (८।२)

सक्षौद्रश्चाभयाप्राशः प्रायो रूक्षान्नसेवनम् । (९।१)

चूर्णप्रदेहा ये चोक्ताः कण्डूकोठविनाशनाः ॥ (९।२)

त्रिफलारग्वधं पाठां सप्तपर्णं सवत्सकम् । (१०।१)

मुस्तं समदनं निम्बं जलेनोत्क्वथितं पिबेत् ॥ (१०।२)

तेन मेहादयो यान्ति नाशमभ्यस्यतो ध्रुवम् । (११।१)

मात्राकालप्रयुक्तेन संतर्पणसमुत्थिताः ॥ (११।२)

मुस्तमारग्वधः पाठा त्रिफला देवदारु च । (१२।१)

श्वदंष्ट्रा खदिरो निम्बो हरिद्रे त्वक्च वत्सकात् ॥ (१२।२)

रसमेषां यथादोषं प्रातः प्रातः पिबन्नरः । (१३।१)

संतर्पणकृतैः सर्वैर्व्याधिभिः सम्प्रमुच्यते ॥ (१३।२)

एभिश्चोद्वर्तनोद्घर्षस्नानयोगोपयोजितैः । (१४।१)

त्वग्दोषाः प्रशमं यान्ति तथा स्नेहोपसंहितैः ॥ (१४।२)

कुष्ठं गोमेदको हिङ्गु क्रौञ्चास्थि त्र्यूषणं वचा । (१५।१)

वृषकैले श्वदंष्ट्रा च खराह्वा चाश्मभेदकः ॥ (१५।२)

तक्रेण दधिमण्डेन बदराम्लरसेन वा । (१६।१)

मूत्रकृच्छ्रं प्रमेहं च पीतमेतद्व्यपोहति ॥ (१६।२)

तक्राभयाप्रयोगैश्च त्रिफलायास्तथैव च । (१७।१)

अरिष्टानां प्रयोगैश्च यान्ति मेहादयः शमम् ॥ (१७।२)

त्र्यूषणं त्रिफला क्षौद्रं क्रिमिघ्नम् अजमोदकः । (१८।१)

मन्थो ऽयं सक्तवस्तैलं हितो लोहोदकाप्लुतः ॥ (१८।२)

व्योषं विडङ्गं शिग्रूणि त्रिफलां कटुरोहिणीम् । (१९।१)

बृहत्यौ द्वे हरिद्रे द्वे पाठामतिविषां स्थिराम् ॥ (१९।२)

हिङ्गु केबुकमूलानि यवानीधान्यचित्रकान् । (२०।१)

सौवर्चलमजाजीं च हपुषां चेति चूर्णयेत् ॥ (२०।२)

चूर्णतैलघृतक्षौद्रभागाः स्युर्मानतः समाः । (२१।१)

सक्तूनां षोडशगुणो भागः संतर्पणं पिबेत् ॥ (२१।२)

प्रयोगादस्य शाम्यन्ति रोगाः संतर्पणोत्थिताः । (२२।१)

प्रमेहा मूढवाताश्च कुष्ठान्यर्शांसि कामलाः ॥ (२२।२)

प्लीहा पाण्ड्वामयः शोफो मूत्रकृच्छ्रमरोचकः । (२३।१)

हृद्रोगो राजयक्ष्मा च कासः श्वासो गलग्रहः ॥ (२३।२)

क्रिमयो ग्रहणीदोषाः श्वैत्र्यं स्थौल्यमतीव च । (२४।१)

नराणां दीप्यते चाग्निः स्मृतिर्बुद्धिश्च वर्धते ॥ (२४।२)

व्यायामनित्यो जीर्णाशी यवगोधूमभोजनः । (२५।१)

संतर्पणकृतैर्दोषैः स्थौल्यं मुक्त्वा विमुच्यते ॥ (२५।२)

उक्तं संतर्पणोत्थानामपतर्पणमौषधम् । (२६।१)

वक्ष्यन्ते सौषधाश्चोर्ध्वमपतर्पणजा गदाः ॥ (२६।२)

देहाग्निबलवर्णौजःशुक्रमांसपरिक्षयः । (२७।१)

ज्वरः कासानुबन्धश्च पार्श्वशूलमरोचकः ॥ (२७।२)

श्रोत्रदौर्बल्यमुन्मादः प्रलापो हृदयव्यथा । (२८।१)

विण्मूत्रसंग्रहः शूलं जङ्घोरुत्रिकसंश्रयम् ॥ (२८।२)

पर्वास्थिसन्धिमेदश्च ये चान्ये वातजा गदाः । (२९।१)

ऊर्ध्ववातादयः सर्वे जायन्ते ते ऽपतर्पणात् ॥ (२९।२)

तेषां संतर्पणं तज्ज्ञैः पुनराख्यातमौषधम् । (३०।१)

यत्तदात्वे समर्थं स्यादभ्यासे वा तदिष्यते ॥ (३०।२)

सद्यःक्षीणो हि सद्यो वै तर्पणेनोपचीयते । (३१।१)

नर्ते संतर्पणाभ्यासाच्चिरक्षीणस्तु पुष्यति ॥ (३१।२)

देहाग्निदोषभैषज्यमात्राकालानुवर्तिना । (३२।१)

कार्यमत्वरमाणेन भेषजं चिरदुर्बले ॥ (३२।२)

हिता मांसरसास्तस्मै पयांसि च घृतानि च । (३३।१)

स्नानानि बस्तयो ऽभ्यङ्गास्तर्पणाश्च ये ॥ (३३।२)

ज्वरकासप्रसक्तानां कृशानां मूत्रकृच्छ्रिणाम् । (३४।१)

तृष्यतामूर्ध्ववातानां वक्ष्यन्ते तर्पणा हिताः ॥ (३४।२)

शर्करापिप्पलीतैलघृतक्षौद्रैः समांशकैः । (३५।१)

सक्तुद्विगुणितो वृष्यस्तेषां मन्थः प्रशस्यते ॥ (३५।२)

सक्तवो मदिरा क्षौद्रं शर्करा चेति तर्पणम् । (३६।१)

पिबेन्मारुतविण्मूत्रकफपित्तानुलोमनम् ॥ (३६।२)

फाणितं सक्तवः सर्पिर्दधिमण्डो ऽम्लकाञ्जिकम् । (३७।१)

तर्पणं मूत्रकृच्छ्रघ्नमुदावर्तहरं पिबेत् ॥ (३७।२)

मन्थः खर्जूरमृद्वीकावृक्षाम्लाम्लीकदाडिमैः । (३८।१)

परूषकैः सामलकैर्युक्तो मद्यविकारनुत् ॥ (३८।२)

स्वादुरम्लो जलकृतः सस्नेहो रूक्ष एव वा । (३९।१)

सद्यः संतर्पणो मन्थः स्थैर्यवर्णबलप्रदः ॥ (३९।२)

तत्र श्लोकः । (४०।१)

संतर्पणोत्था ये रोगा रोगा ये चापतर्पणात् । (४०।२)

संतर्पणीये ते ऽध्याये सौषधाः परिकीर्तिताः ॥ (४०।३)