अथातो ऽवाक्शिरसीयमिन्द्रियं व्याख्यास्यामः ॥ (१।१)

इति ह स्माह भगवानात्रेयः ॥ (२।१)

अवाक्शिरा वा जिह्मा वा यस्य वा विशिरा भवेत् । (३।१)

जन्तो रूपप्रतिच्छाया नैनमिच्छेच्चिकित्सितुम् ॥ (३।२)

जटीभूतानि पक्ष्माणि दृष्टिश्चापि निगृह्यते । (४।१)

यस्य जन्तोर्न तं धीरो भेषजेनोपपादयेत् ॥ (४।२)

यस्य शूनानि वर्त्मानि न समायान्ति शुष्यतः । (५।१)

चक्षुषी चोपदिह्येते यथा प्रेतस्तथैव सः ॥ (५।२)

भ्रुवोर्वा यदि वा मूर्ध्नि सीमन्तावर्तकान् बहून् । (६।१)

अपूर्वानकृतान् व्यक्तान् दृष्ट्वा मरणमादिशेत् ॥ (६।२)

त्र्यहमेतेन जीवन्ति लक्षणेनातुरा नराः । (७।१)

अरोगाणां पुनस्त्वेतत् षड्रात्रं परमुच्यते ॥ (७।२)

आयम्योत्पाटितान् केशान् यो नरो नावबुध्यते । (८।१)

अनातुरो वा रोगी वा षड्रात्रं नातिवर्तते ॥ (८।२)

यस्य केशा निरभ्यङ्गा दृश्यन्ते ऽभ्यक्तसन्निभाः । (९।१)

उपरुद्धायुषं ज्ञात्वा तं धीरः परिवर्जयेत् ॥ (९।२)

ग्लायते नासिकावंशः पृथुत्वं यस्य गच्छति । (१०।१)

अशूनः शूनसंकाशः प्रत्याख्येयः स जानता ॥ (१०।२)

अत्यर्थविवृता यस्य यस्य चात्यर्थसंवृता । (११।१)

जिह्मा वा परिशुष्का वा नासिका न स जीवति ॥ (११।२)

मुखं शब्दश्रवावोष्ठौ शुक्लश्यावातिलोहितौ । (१२।१)

विकृत्या यस्य वा नीलौ न स रोगाद्विमुच्यते ॥ (१२।२)

अस्थिश्वेता द्विजा यस्य पुष्पिताः पङ्कसंवृताः । (१३।१)

विकृत्या न स रोगं तं विहायारोग्यमश्नुते ॥ (१३।२)

स्तब्धा निश्चेतना गुर्वी कण्टकोपचिता भृशम् । (१४।१)

श्यावा शुष्काथवा शूना प्रेतजिह्वा निसर्पिणी ॥ (१४।२)

दीर्घमुच्छ्वस्य यो ह्रस्वं नरो निःश्वस्य ताम्यति । (१५।१)

उपरुद्धायुषं ज्ञात्वा तं धीरः परिवर्जयेत् ॥ (१५।२)

हस्तौ पादौ च मन्ये च तालु चैवातिशीतलम् । (१६।१)

भवत्यायुःक्षये क्रूरमथवापि भवेन्मृदु ॥ (१६।२)

घट्टयञ्जानुना जानु पादावुद्यम्य पातयन् । (१७।१)

यो ऽपास्यति मुहुर्वक्त्रमातुरो न स जीवति ॥ (१७।२)

दन्तैश्छिन्दन्नखाग्राणि नखैश्छिन्दञ्छिरोरुहान् । (१८।१)

काष्ठेन भूमिं विलिखन्न रोगात् परिमुच्यते ॥ (१८।२)

दन्तान् खादति यो जाग्रदसाम्ना विरुदन् हसन् । (१९।१)

विजानाति न चेद्दुःखं न स रोगाद्विमुच्यते ॥ (१९।२)

मुहुर्हसन् मुहुः क्ष्वेडन् शय्यां पादेन हन्ति यः । (२०।१)

उच्चैश्छिद्राणि विमृशन्नातुरो न स जीवति ॥ (२०।२)

यैर्विन्दति पुरा भावैः समेतैः परमां रतिम् । (२१।१)

तैरेवारममाणस्य ग्लास्नोर्मरणमादिशेत् ॥ (२१।२)

न बिभर्ति शिरो ग्रीवा न पृष्ठं भारमात्मनः । (२२।१)

न हनू पिण्डमास्यस्थमातुरस्य मुमूर्षतः ॥ (२२।२)

सहसा ज्वरसंतापस्तृष्णा मूर्च्छा बलक्षयः । (२३।१)

विश्लेषणं च सन्धीनां मुमूर्षोरुपजायते ॥ (२३।२)

गोसर्गे वदनाद्यस्य स्वेदः प्रच्यवते भृशम् । (२४।१)

लेपज्वरोपतप्तस्य दुर्लभं तस्य जीवितम् ॥ (२४।२)

नोपैति कण्ठमाहारो जिह्वा कण्ठमुपैति च । (२५।१)

आयुष्यन्तं गते जन्तोर्बलं च परिहीयते ॥ (२५।२)

शिरो विक्षिपते कृच्छ्रान्मुञ्चयित्वा प्रपाणिकौ । (२६।१)

ललाटप्रस्रुतस्वेदो मुमूर्षुश्च्युतबन्धनः ॥ (२६।२)

तत्र श्लोकः । (२७।१)

इमानि लिङ्गानि नरेषु बुद्धिमान् विभावयेतावहितो मुमूर्षुषु । (२७।२)

क्षणेन भूत्वा ह्युपयान्ति कानिचिन्नचाफलं लिङ्गमिहास्ति किंचन ॥ (२७।३)